E mërkurë, 7 Janar 2026
Një analizë e re dhe gjithëpërfshirëse globale, e cila ka marrë në shqyrtim më shumë se 27 milionë fluturime komerciale, ka tronditur themelet e industrisë së aviacionit me një zbulim befasues: emetimet e dioksidit të karbonit mund të ulen deri në 75 për qind pa pasur nevojë që udhëtarët të sakrifikojnë pushimet apo udhëtimet e tyre.
Ky studim, i udhëhequr nga profesor Stefan Gössling i Universitetit Linnaeus në Suedi, sugjeron se çelësi për një qiell më të pastër, nuk qëndron domosdoshmërisht te teknologjitë e largëta futuriste apo te karburantet “e gjelbra” – të cilat mbeten të shtrenjta dhe në mungesë – por te një ndryshim rrënjësor dhe i menjëhershëm i modelit operacional të linjave ajrore.
Sipas këtij hulumtimi të botuar së fundmi në revistën prestigjioze “Communications Earth & Environment”, faktori më i madh i ndotjes në aviacion nuk është thjesht numri i fluturimeve, por mënyra se si organizohet hapësira brenda tyre.
Studiuesit argumentojnë se eliminimi i vendeve “premium”, si klasi i parë dhe ai biznes, është hapi më efektiv drejt de-karbonizimit të shpejtë. Një pasagjer në klasat luksoze, zë shumë më tepër hapësirë dhe peshë, duke u bërë përgjegjës për deri në trembëdhjetë herë më shumë emetime se një pasagjer në klasën ekonomike.
Duke i zëvendësuar këto kabina të bollshme me ulëse standarde dhe duke siguruar që çdo fluturim të jetë të paktën 95 për qind i mbushur, industria mund të reduktonte në nivele historike gjurmën e saj të karbonit.
Aktualisht, aviacioni po ecën në një drejtim të rrezikshëm për klimën. Edhe pse avionët modernë janë bërë më efikasë në konsumin e karburantit, kjo arritje po eklipsohet plotësisht nga rritja masive e numrit të udhëtarëve.
Analiza tregon se nëse nuk merren masa urgjente, emetimet e CO2 nga ky sektor mund të dyfishohen ose edhe të trefishohen deri në vitin 2050. Problemi është veçanërisht i mprehtë në tregjet e pasura si SHBA-të, të cilat sot janë përgjegjëse për një të katërtën e emetimeve globale të aviacionit.
Fluturimet amerikane rezultojnë 14 për qind më pak efikase se mesatarja globale, kryesisht për shkak të përdorimit të avionëve të vjetër në linja të shkurtra dhe mbizotërimit të vendeve premium.
Në kontrast me to, aeroportet si ato të Madridit apo Abu Dhabit shfaqin nivele shumë më të larta efikasiteti, duke dëshmuar se optimizimi i flotës dhe ngarkesa maksimale japin menjëherë rezultate të prekshme.
Por përtej ndryshimeve teknike, studimi nxjerr në dritë një pabarazi sociale tronditëse: vetëm 1 për qind e popullsisë botërore, është përgjegjëse për gjysmën e të gjitha emetimeve të aviacionit global.
Kjo tregon se kriza klimatike në qiell po nxitet nga një pakicë e vogël, ndërkohë që pjesa dërrmuese e njerëzimit nuk fluturon fare ose udhëton rrallëherë. Ekspertët propozojnë që industria të braktisë modelin e “biletave jashtëzakonisht të lira”, i cili nxit një kërkesë artificiale për udhëtime që shpesh mund të shmangen ose të zëvendësohen me trena.
Në vend të kësaj, sugjerohet një sistem rregullator ku linjat ajrore detyrohen të deklarojnë shkallën e efikasitetit për çdo itinerar. Kjo do t’i lejonte pasagjerët të zgjedhin opsionin më pak ndotës, njëlloj siç zgjedhin pajisjet elektroshtëpiake përmes etiketave të energjisë.
Në fund, mesazhi i studiuesve është i prerë: ne nuk kemi nevojë të presim me dekada për avionë elektrikë apo me hidrogjen për të shpëtuar planetin. Duke rritur tarifat e uljes për avionët e vjetër, duke ndaluar modelet më ndotëse dhe duke maksimizuar hapësirën e pasagjerëve në kabinë, ne mund të vazhdojmë të zbulojmë botën por pa e shkatërruar atë.
Ky vizion, kërkon që linjat ajrore të kalojnë nga sasia te cilësia, duke kuptuar se e ardhmja e fluturimit varet nga aftësia për të operuar me përgjegjësi ekologjike dhe jo vetëm për fitime të shpejta e të paqëndrueshme.
Burimi: tesheshi
