{"id":103368,"date":"2026-03-20T16:15:18","date_gmt":"2026-03-20T13:15:18","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/studimi-i-ri-ja-mosha-kur-pershpejtohet-plakja-e-njeriut\/"},"modified":"2026-03-20T16:15:18","modified_gmt":"2026-03-20T13:15:18","slug":"studimi-i-ri-ja-mosha-kur-pershpejtohet-plakja-e-njeriut","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/studimi-i-ri-ja-mosha-kur-pershpejtohet-plakja-e-njeriut\/","title":{"rendered":"Studimi i ri: ja mosha kur p\u00ebrshpejtohet plakja e njeriut"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Little-Girl-and-Senior-Woman-with-Faces-Pressed-Together-.jpg\" alt=\"Studimi i ri: ja mosha kur p\u00ebrshpejtohet plakja e njeriut\"\/><\/figure>\n<p>Kalimi i koh\u00ebs mund t\u00eb jet\u00eb linear, por jo rrjedha e plakjes njer\u00ebzore. N\u00eb vend t\u00eb nj\u00eb tranzicioni gradual, jeta jon\u00eb l\u00ebkundet p\u00ebrmes rritjes s\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb f\u00ebmij\u00ebris\u00eb drejt nj\u00eb p\u00ebrshpejtimi t\u00eb papritur t\u00eb plakjes me kalimin e dekadave.<\/p>\n<p>Nj\u00eb studim i fundit, i botuar n\u00eb revist\u00ebn \u201cCell\u201d, ka identifikuar nj\u00eb pik\u00eb kthese vendimtare ku ky proces p\u00ebrshpejtohet ndjesh\u00ebm: rreth mosh\u00ebs 50 vje\u00e7. Pas k\u00ebtij pragu, trajektorja me t\u00eb cil\u00ebn indet dhe organet tona plaken b\u00ebhet shum\u00eb m\u00eb e pjerr\u00ebt.<\/p>\n<p>Nj\u00eb ekip i udh\u00ebhequr nga Akademia Kineze e Shkencave, analizoi proteinat n\u00eb trupin e njeriut n\u00eb nj\u00eb gam\u00eb t\u00eb gjer\u00eb moshash, duke zbuluar se en\u00ebt tona t\u00eb gjakut jan\u00eb nd\u00ebr indet q\u00eb dob\u00ebsohen m\u00eb her\u00ebt dhe m\u00eb shpejt.<\/p>\n<p>Studiuesit mblodh\u00ebn 516 mostra nga 13 inde t\u00eb ndryshme t\u00eb 76 donator\u00ebve (t\u00eb mosh\u00ebs 14 deri n\u00eb 68 vje\u00e7). Ata mbuluan shtat\u00eb sisteme kryesore: kardiovaskular, tret\u00ebs, imunitar, endokrin, respirator, l\u00ebkur\u00ebn dhe muskujt.<\/p>\n<p>Duke nd\u00ebrtuar nj\u00eb katalog t\u00eb proteinave, ekipi v\u00ebrejti se si nivelet e tyre ndryshonin me mosh\u00ebn. Gjetjet treguan se ndryshimet m\u00eb t\u00eb theksuara ndodhin midis mosh\u00ebs 45 dhe 55 vje\u00e7. N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb, shum\u00eb inde u n\u00ebnshtrohen rimodelimeve t\u00eb konsiderueshme, ku aorta (en\u00eb kryesore e gjakut) tregon ndjeshm\u00ebrin\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe shpretka dhe pankreasi p\u00ebsojn\u00eb ndryshime drastike, duke ndikuar n\u00eb imunitetin dhe metabolizmin e l\u00ebnd\u00ebve ushqyese. Studimi zbuloi se rritet me mosh\u00ebn aktivizimi i 48 proteinave t\u00eb lidhura me s\u00ebmundjet, p\u00ebrfshir\u00eb kushtet kardiovaskulare, fibroz\u00ebn e indeve dhe tumoret e m\u00ebl\u00e7is\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb testuar gjetjet, studiuesit izoluan nj\u00eb protein\u00eb t\u00eb plakjes nga aortat e minjve dhe e injektuan te minjt\u00eb e rinj. Rezultati ishte alarmues: kafsh\u00ebt e trajtuara shfaq\u00ebn forc\u00eb t\u00eb reduktuar fizike, q\u00ebndrueshm\u00ebri m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt dhe sh\u00ebnjues t\u00eb qart\u00eb t\u00eb plakjes vaskulare.<\/p>\n<p>Ky k\u00ebrkim sugjeron se plakja nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces uniform, por nj\u00eb seri hapash t\u00eb nd\u00ebrlikuar q\u00eb prekin sisteme t\u00eb ndryshme n\u00eb koh\u00eb t\u00eb ndryshme. Nj\u00eb studim tjet\u00ebr i m\u00ebparsh\u00ebm kishte sugjeruar edhe dy kulme t\u00eb tjera (rreth mosh\u00ebs 44 dhe 60 vje\u00e7), duke p\u00ebrforcuar iden\u00eb se trupi yn\u00eb kalon \u201ctronditje\u201d biologjike n\u00eb periudha t\u00eb caktuara.<\/p>\n<p>T\u00eb kuptuarit e k\u00ebtyre pikave t\u00eb kthes\u00ebs i ndihmon mjek\u00ebt t\u00eb zhvillojn\u00eb nd\u00ebrhyrje t\u00eb synuara p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb procesin e plakjes m\u00eb t\u00eb leht\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb parandaluar s\u00ebmundjet kronike p\u00ebrpara se ato t\u00eb b\u00ebhen t\u00eb pakthyeshme. \/tesheshi.com\/<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>tesheshi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kalimi i koh\u00ebs mund t\u00eb jet\u00eb linear, por jo rrjedha e plakjes njer\u00ebzore. N\u00eb vend t\u00eb nj\u00eb tranzicioni gradual, jeta jon\u00eb l\u00ebkundet p\u00ebrmes rritjes s\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb f\u00ebmij\u00ebris\u00eb drejt nj\u00eb p\u00ebrshpejtimi t\u00eb papritur t\u00eb plakjes me kalimin e dekadave. Nj\u00eb studim i fundit, i botuar n\u00eb revist\u00ebn \u201cCell\u201d, ka identifikuar nj\u00eb pik\u00eb kthese vendimtare ku [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":103367,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-103368","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknologji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103368","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=103368"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103368\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/103367"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=103368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=103368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=103368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}