{"id":104855,"date":"2026-04-01T10:50:30","date_gmt":"2026-04-01T07:50:30","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/pse-u-deshen-50-vite-per-tu-kthyer-ne-hene\/"},"modified":"2026-04-01T10:50:30","modified_gmt":"2026-04-01T07:50:30","slug":"pse-u-deshen-50-vite-per-tu-kthyer-ne-hene","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/pse-u-deshen-50-vite-per-tu-kthyer-ne-hene\/","title":{"rendered":"Pse u desh\u00ebn 50 vite p\u00ebr t\u2019u kthyer n\u00eb H\u00ebn\u00eb?"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/artemis-ap-90966a.webp\" alt=\"Pse u desh\u00ebn 50 vite p\u00ebr t\u2019u kthyer n\u00eb H\u00ebn\u00eb?\"\/><\/figure>\n<p>M\u00eb 19 dhjetor 1972, misioni Apollo 17 u rr\u00ebzua n\u00eb Oqeanin Paq\u00ebsor, duke sh\u00ebnuar her\u00ebn e fundit q\u00eb njeriu shkeli n\u00eb H\u00ebn\u00eb. Sot, gjysm\u00eb shekulli m\u00eb von\u00eb, NASA po p\u00ebrgatitet p\u00ebr misionin Artemis II.<\/p>\n<p>Pyetja q\u00eb lind natyrsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb: Pse u desh kaq shum\u00eb koh\u00eb? P\u00ebrgjigja nuk q\u00ebndron te teknologjia, por te politika dhe financat. Programi Apollo lindi nga gara e Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb. Presidenti Kennedy e vendosi synimin si nj\u00eb sfid\u00eb gjeopolitike, dhe pasardh\u00ebsi i tij, Lyndon B. Johnson, siguroi p\u00ebrmbushjen e tij.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, kostoja e lart\u00eb e Luft\u00ebs s\u00eb Vietnamit dhe reformat e brendshme e reduktuan buxhetin e NASA-s q\u00eb n\u00eb vitin 1966. Apollo p\u00ebrfundoi n\u00eb vitin 1972 jo sepse d\u00ebshtoi, por sepse e kishte p\u00ebrmbushur detyr\u00ebn e tij politike: mposhtjen e Bashkimit Sovjetik n\u00eb gar\u00ebn hap\u00ebsinore.<\/p>\n<p>Pas Apollos, SHBA-t\u00eb\u00a0e\u00a0humb\u00ebn oreksin p\u00ebr eksplorimin e hap\u00ebsir\u00ebs s\u00eb thell\u00eb.\u00a0Presidenti Nixon e udh\u00ebzoi NASA-n t\u00eb nd\u00ebrtonte Anijen Kozmike (Space Shuttle), e konceptuar si nj\u00eb mjet i rip\u00ebrdorsh\u00ebm p\u00ebr qasje rutin\u00eb n\u00eb orbit\u00ebn e ul\u00ebt t\u00eb Tok\u00ebs.<\/p>\n<p>Ky fokus u p\u00ebrforcua n\u00eb vitet 1990 me nd\u00ebrtimin e Stacionit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar Hap\u00ebsinor (ISS). Ndon\u00ebse ISS u b\u00eb nj\u00eb simbol i bashk\u00ebpunimit shkencor, ai p\u00ebrthithi burime masive financiare q\u00eb p\u00ebrndryshe mund t\u00eb ishin p\u00ebrdorur p\u00ebr t\u2019u kthyer n\u00eb H\u00ebn\u00eb ose p\u00ebr t\u00eb shkuar n\u00eb Mars.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb dekadave, disa president\u00eb tentuan t\u00eb rikthenin fokusin te H\u00ebna, por d\u00ebshtuan. George H.W. Bush propozoi SEI-n, por kostot prej qindra miliarda dollar\u00ebsh \u00e7uan n\u00eb anulimin e tij. Nd\u00ebrkoh\u00eb programi Constellation i George W.Bush u anulua nga Barack Obama n\u00eb vitin 2010 p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb mb\u00ebshtetjes financiare nga Kongresi.<\/p>\n<p>Ky cik\u00ebl nxori n\u00eb pah nj\u00eb problem strukturor: programet h\u00ebnore k\u00ebrkojn\u00eb angazhim shum\u00ebdekad\u00ebsh, por ato duhet t\u00eb konkurrojn\u00eb \u00e7do vit me shpenzimet p\u00ebr mbrojtjen, sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb dhe ndryshimet e lidershipit politik.<\/p>\n<p>Programi Artemis duket se i ka shp\u00ebtuar k\u00ebtij cikli d\u00ebshtimesh pasi NASA po bashk\u00ebpunon me kompani private (si SpaceX) dhe po krijon nj\u00eb koalicion nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebrmes Marr\u00ebveshjeve Artemis, duke ndar\u00eb kostot dhe rreziqet.<\/p>\n<p>Q\u00ebllimi i Artemis nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb \u201cvizit\u00eb\u201d n\u00eb satelitin e Tok\u00ebs, por krijimi i nj\u00eb pranie t\u00eb q\u00ebndrueshme p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar se si t\u00eb jetohet n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb tjet\u00ebr, si parap\u00ebrgatitje p\u00ebr\u00a0shkuarjen e njeriut n\u00eb\u00a0Mars.<\/p>\n<p>Hendeku 50-vje\u00e7ar \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kujtes\u00eb se sa e v\u00ebshtir\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebr demokracit\u00eb moderne t\u00eb mbajn\u00eb investime kaq masive pa nj\u00eb presion t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm gjeopolitik. Suksesi i Artemis do t\u00eb varet nga p\u00ebrafrimi p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb afatgjat\u00eb i interesave ekonomike, shkencore dhe politike. \/tesheshi.com\/<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>tesheshi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00eb 19 dhjetor 1972, misioni Apollo 17 u rr\u00ebzua n\u00eb Oqeanin Paq\u00ebsor, duke sh\u00ebnuar her\u00ebn e fundit q\u00eb njeriu shkeli n\u00eb H\u00ebn\u00eb. Sot, gjysm\u00eb shekulli m\u00eb von\u00eb, NASA po p\u00ebrgatitet p\u00ebr misionin Artemis II. Pyetja q\u00eb lind natyrsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb: Pse u desh kaq shum\u00eb koh\u00eb? P\u00ebrgjigja nuk q\u00ebndron te teknologjia, por te politika dhe financat. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":104854,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-104855","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknologji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104855","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=104855"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104855\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/104854"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=104855"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=104855"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=104855"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}