{"id":105619,"date":"2026-04-09T15:55:42","date_gmt":"2026-04-09T12:55:42","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/lufta-ndaj-kancerit-shkaqet-dhe-fuqia-e-parandalimit\/"},"modified":"2026-04-09T15:55:42","modified_gmt":"2026-04-09T12:55:42","slug":"lufta-ndaj-kancerit-shkaqet-dhe-fuqia-e-parandalimit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/lufta-ndaj-kancerit-shkaqet-dhe-fuqia-e-parandalimit\/","title":{"rendered":"Lufta ndaj kancerit: shkaqet dhe fuqia e parandalimit"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/69d518a95f78a.jpeg\" alt=\"Lufta ndaj kancerit: shkaqet dhe fuqia e parandalimit\"\/><\/figure>\n<p>Kuptimi i origjin\u00ebs s\u00eb tumoreve mbetet nj\u00eb nga sfidat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb moderne, ku nd\u00ebrthuren proceset komplekse biologjike me faktor\u00ebt e jasht\u00ebm.<\/p>\n<p>Ndon\u00ebse shkenca ende nuk ka nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb vetme dhe p\u00ebrfundimtare p\u00ebr \u00e7do rast, sot njihen qart\u00eb element\u00ebt q\u00eb rrisin rrezikun, duke nisur nga procesi natyror i plakjes e deri te ndikimi i mjedisit dhe sjelljeve tona t\u00eb p\u00ebrditshme.<\/p>\n<p>S\u00eb pari, shkenca sot pohon se tumoret zhvillohen p\u00ebr shkak t\u00eb mutacioneve gjenetike q\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrhapjen e pakontrolluar t\u00eb qelizave. Megjith\u00ebse disa nga k\u00ebto mutacione jan\u00eb t\u00eb trash\u00ebguara, shumica e tyre shkaktohen nga faktor\u00eb t\u00eb jasht\u00ebm ose mjedisor\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb rol gjithnj\u00eb e m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm po i njihet \u201cepigjenetik\u00ebs\u201d, e cila studion se si faktor\u00ebt e jasht\u00ebm mund t\u00eb \u201cndezin\u201d ose \u201cfikin\u201d disa gjenet pa ndryshuar struktur\u00ebn e ADN-s\u00eb, duke hapur rrug\u00eb t\u00eb reja p\u00ebr trajtime farmakologjike q\u00eb mund t\u00eb korrigjojn\u00eb k\u00ebto procese.<\/p>\n<p>S\u00eb dyti, plakja konsiderohet faktori m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i rrezikut, pasi shumica e rasteve diagnostikohen te personat mbi gjasht\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7. N\u00eb vende si Italia, rreth gjysma e treqind e gjasht\u00ebdhjet\u00eb mij\u00eb rasteve vjetore i p\u00ebrkasin k\u00ebsaj grupmoshe, duke i b\u00ebr\u00eb tumoret patologji tipike t\u00eb mosh\u00ebs s\u00eb thyer.<\/p>\n<p>Kjo shpjegon edhe rritjen e rasteve globale paralelisht me zgjatjen e jet\u00ebgjat\u00ebsis\u00eb mesatare, nd\u00ebrsa trash\u00ebgimia e mir\u00ebfillt\u00eb familjare p\u00ebrb\u00ebn vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb rasteve totale.<\/p>\n<p>S\u00eb treti, stili i jetes\u00ebs luan nj\u00eb rol p\u00ebrcaktues, pasi m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb n\u00eb tre raste kanceri mund t\u00eb parandalohet p\u00ebrmes zakoneve t\u00eb sh\u00ebndetshme. Shmangia e duhanit dhe alkoolit, ushqyerja e balancuar dhe aktiviteti fizik i rregullt (si ecja e shpejt\u00eb tridhjet\u00eb minuta n\u00eb dit\u00eb), jan\u00eb hapat kryesor\u00eb mbrojt\u00ebs.<\/p>\n<p>Mbipesha dhe obeziteti mbeten faktor\u00eb rreziku kritik\u00eb p\u00ebr organe si veshka, pankreasi dhe gjiri, ashtu si dhe ekspozimi i pakujdessh\u00ebm ndaj rrezeve t\u00eb diellit p\u00ebr l\u00ebkur\u00ebn.<\/p>\n<p>S\u00eb kat\u00ebrti, mjedisi ku jetojm\u00eb dhe punojm\u00eb ndikon n\u00eb rreth pes\u00eb p\u00ebr qind t\u00eb rasteve t\u00eb neoplazive. Ekspozimi ndaj substancave natyrore si azbesti, arseniku apo nikeli, si dhe ndaj produkteve kimike industriale si benzeni e dioksinat, rrit ndjesh\u00ebm rreziqet p\u00ebr kategori t\u00eb caktuara punonj\u00ebsish.<\/p>\n<p>Po ashtu, ndotja atmosferike dhe rrezatimet jonizuese (si rrezet X) jan\u00eb klasifikuar si faktor\u00eb kancerogjen\u00eb q\u00eb mund t\u00eb d\u00ebmtojn\u00eb mushk\u00ebrit\u00eb dhe sistemin urinar.<\/p>\n<p>S\u00eb fundi, infeksionet virale dhe bakteriale jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb n\u00eb gjasht\u00eb tumore n\u00eb shkall\u00eb globale. Viruse si HPV, hepatiti B dhe C, apo bakteri Helicobacter pylori, jan\u00eb shkaktar\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb tumoreve n\u00eb qaf\u00ebn e mitr\u00ebs, m\u00ebl\u00e7i dhe stomak.<\/p>\n<p>Fatmir\u00ebsisht, shum\u00eb prej k\u00ebtyre rasteve sot jan\u00eb plot\u00ebsisht t\u00eb parandalueshme p\u00ebrmes vaksinave ekzistuese dhe terapive specifike me antibiotik\u00eb q\u00eb luftojn\u00eb infeksionin p\u00ebrpara se ai t\u00eb degjeneroj\u00eb n\u00eb s\u00ebmundje. \/tesheshi.com\/<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>tesheshi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kuptimi i origjin\u00ebs s\u00eb tumoreve mbetet nj\u00eb nga sfidat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb moderne, ku nd\u00ebrthuren proceset komplekse biologjike me faktor\u00ebt e jasht\u00ebm. Ndon\u00ebse shkenca ende nuk ka nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb vetme dhe p\u00ebrfundimtare p\u00ebr \u00e7do rast, sot njihen qart\u00eb element\u00ebt q\u00eb rrisin rrezikun, duke nisur nga procesi natyror i plakjes e deri te [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":105618,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-105619","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknologji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105619","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=105619"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105619\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/105618"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=105619"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=105619"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=105619"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}