{"id":106112,"date":"2026-04-12T16:05:19","date_gmt":"2026-04-12T13:05:19","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/a-e-ule-rrezikun-nga-demenca-konsumimi-i-ushqimeve-bimore-ja-cka-thote-studimi\/"},"modified":"2026-04-12T16:05:19","modified_gmt":"2026-04-12T13:05:19","slug":"a-e-ule-rrezikun-nga-demenca-konsumimi-i-ushqimeve-bimore-ja-cka-thote-studimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/a-e-ule-rrezikun-nga-demenca-konsumimi-i-ushqimeve-bimore-ja-cka-thote-studimi\/","title":{"rendered":"A e ul\u00eb rrezikun nga demenca konsumimi i ushqimeve bimore? \u2013 Ja \u00e7ka thot\u00eb studimi"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/15-4.jpg\" alt=\"A e ul\u00eb rrezikun nga demenca konsumimi i ushqimeve bimore? \u2013 Ja \u00e7ka thot\u00eb studimi\"\/><\/figure>\n<p>Ushqyerja me m\u00eb shum\u00eb produkte bimore lidhet me rrezik m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt p\u00ebr demenc\u00eb, edhe n\u00eb mosh\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe, ka raportuar CNN.<\/p>\n<p>Dieta e pasur me ushqime bimore cil\u00ebsore, si drith\u00ebrat e plota, perimet dhe frutat, mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb parandalimin e problemeve me kujtes\u00ebn dhe trurin, edhe n\u00ebse fillohet n\u00eb t\u00eb 50-at apo 60-at, sipas nj\u00eb studimi t\u00eb ri.<\/p>\n<p>\u201cNuk \u00ebsht\u00eb kurr\u00eb von\u00eb p\u00ebr t\u00eb filluar t\u00eb ushqehesh sh\u00ebndetsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ulur rrezikun e Alzheimerit dhe problemeve t\u00eb tjera me aft\u00ebsit\u00eb njoh\u00ebse\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Unhee Lim nga University of Hawaii Cancer Center.<\/p>\n<p>Sipas studimit, t\u00eb rriturit q\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuan diet\u00ebn e tyre gjat\u00eb nj\u00eb periudhe 10-vje\u00e7are duke hequr ushqimet e pash\u00ebndetshme kishin 11 p\u00ebr qind m\u00eb pak rrezik p\u00ebr Alzheimer dhe forma t\u00eb tjera t\u00eb demenc\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, ata q\u00eb konsumuan m\u00eb shum\u00eb ushqime bimore t\u00eb pash\u00ebndetshme, si drith\u00ebra t\u00eb rafinuara dhe produkte me sheqer t\u00eb shtuar, kishin rreth 25 p\u00ebr qind m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb zhvillonin demenc\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cRezultatet tregojn\u00eb se nj\u00eb diet\u00eb e bazuar kryesisht n\u00eb bim\u00eb dhe me cil\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb ndihmon n\u00eb mbrojtjen e funksionit t\u00eb trurit me kalimin e mosh\u00ebs\u201d, tha David Katz, ekspert i mjek\u00ebsis\u00eb parandaluese.<\/p>\n<p>\u00c7ka do t\u00eb thot\u00eb dieta bimore \u201ce sh\u00ebndetshme\u201d?<\/p>\n<p>Dieta bimore nuk do t\u00eb thot\u00eb automatikisht e sh\u00ebndetshme. Dikush mund t\u00eb haj\u00eb vet\u00ebm ushqime bimore, por n\u00ebse ato jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrpunuara dhe t\u00eb pasura me sheqer e yndyr\u00eb, ato mund t\u00eb d\u00ebmtojn\u00eb sh\u00ebndetin.<\/p>\n<p>-m\u00ebngjesi mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb produkt i ngrir\u00eb i p\u00ebrpunuar me shum\u00eb sheqer<br \/>\n-dreka nj\u00eb burger \u201cvegjetarian\u201d i fast-foodit me shum\u00eb krip\u00eb dhe yndyr\u00eb<br \/>\n-darka makarona me miell t\u00eb bardh\u00eb dhe salc\u00eb me shum\u00eb sheqer<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha k\u00ebto jan\u00eb \u201cbimore\u201d, por jo t\u00eb sh\u00ebndetshme p\u00ebr trurin.<\/p>\n<p>Studimi, i publikuar n\u00eb Neurology, ka analizuar rreth 93 mij\u00eb persona me mosh\u00eb mesatare 59 vje\u00e7 dhe i ndau dietat n\u00eb tre nivele:<\/p>\n<p>1 Niveli m\u00eb i ul\u00ebt: yndyra shtazore, mish, produkte bulmeti<br \/>\n2 Niveli mesatar: ushqime bimore t\u00eb pash\u00ebndetshme (drith\u00ebra t\u00eb rafinuara, l\u00ebngje frutash, sheqer)<br \/>\n3 Niveli m\u00eb i lart\u00eb: ushqime bimore t\u00eb sh\u00ebndetshme (drith\u00ebra t\u00eb plota, fruta, perime, arra, bishtajore, vajra bimore, \u00e7aj dhe kafe)<\/p>\n<p>Rezultati: ata q\u00eb konsumonin m\u00eb shum\u00eb ushqime nga niveli m\u00eb i lart\u00eb kishin rrezikun m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt p\u00ebr demenc\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb m\u00eb t\u00eb detajuar, personat q\u00eb konsumonin m\u00eb shum\u00eb ushqime t\u00eb sh\u00ebndetshme bimore ul\u00ebn rrezikun p\u00ebr demenc\u00eb me 7 p\u00ebr qind, nd\u00ebrsa ata q\u00eb konsumonin m\u00eb shum\u00eb ushqime t\u00eb pash\u00ebndetshme e rrit\u00ebn rrezikun me 6 p\u00ebr qind.<\/p>\n<p>\u201cGjet\u00ebm se ndjekja e nj\u00eb diete me baz\u00eb bimore, edhe kur fillon n\u00eb mosh\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe, dhe shmangia e ushqimeve bimore t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb ul\u00ebt lidhen me rrezik m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt p\u00ebr Alzheimer dhe demenc\u00eb. Ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm t\u00eb ndjek\u00ebsh nj\u00eb diet\u00eb bimore, por t\u00eb sigurohesh q\u00eb ajo t\u00eb jet\u00eb cil\u00ebsore\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Song-Yi Park.<\/p>\n<p>Pse disa ushqime \u201cbimore\u201d nuk jan\u00eb t\u00eb mira?<\/p>\n<p>Patatet, p\u00ebr shembull, p\u00ebrmbajn\u00eb shum\u00eb niseshte q\u00eb shnd\u00ebrrohet shpejt n\u00eb sheqer n\u00eb gjak. Kur skuqen ose kombinohen me yndyra, b\u00ebhen edhe m\u00eb t\u00eb d\u00ebmshme.<\/p>\n<p>Po ashtu, l\u00ebngjet e frutave rrisin shpejt nivelin e sheqerit n\u00eb gjak, nd\u00ebrsa frutat e plota jo, sepse fibra ndihmon n\u00eb p\u00ebrthithjen m\u00eb t\u00eb ngadalt\u00eb t\u00eb sheqerit.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 trurit, dieta e sh\u00ebndetshme bimore lidhet edhe me:<\/p>\n<p>-deri n\u00eb 68 p\u00ebr qind rrezik m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt p\u00ebr diabet dhe s\u00ebmundje t\u00eb zemr\u00ebs<br \/>\n-ulje t\u00eb nivelit t\u00eb yndyr\u00ebs s\u00eb pash\u00ebndetshme n\u00eb gjak dhe presionit t\u00eb gjakut<br \/>\n-24 p\u00ebr qind m\u00eb pak rrezik p\u00ebr diabet t\u00eb tipit 2<br \/>\n-pesh\u00eb trupore m\u00eb t\u00eb kontrolluar<\/p>\n<p>Nj\u00eb raport i EAT-Lancet Commission ka treguar se dieta e pasur me fruta, perime dhe drith\u00ebra t\u00eb plota mund t\u00eb ul\u00eb rrezikun e vdekjes s\u00eb parakohshme me gati nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebn.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr \u00e7do shkak kryesor t\u00eb vdekjes q\u00eb analizuam, rreziku ishte m\u00eb i ul\u00ebt te personat q\u00eb ndiqnin m\u00eb mir\u00eb k\u00ebt\u00eb diet\u00eb. K\u00ebto rezultate tregojn\u00eb sa t\u00eb lidhura jan\u00eb sh\u00ebndeti i njeriut dhe ai i planetit. T\u00eb ushqehesh sh\u00ebndetsh\u00ebm ndihmon edhe mjedisin, gj\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr mir\u00ebqenien e t\u00eb gjith\u00ebve\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Walter Willett nga Harvard T.H. Chan School of Public Health.<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>mesazhi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ushqyerja me m\u00eb shum\u00eb produkte bimore lidhet me rrezik m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt p\u00ebr demenc\u00eb, edhe n\u00eb mosh\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe, ka raportuar CNN. Dieta e pasur me ushqime bimore cil\u00ebsore, si drith\u00ebrat e plota, perimet dhe frutat, mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb parandalimin e problemeve me kujtes\u00ebn dhe trurin, edhe n\u00ebse fillohet n\u00eb t\u00eb 50-at apo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":106111,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-106112","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendetesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106112","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=106112"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106112\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/106111"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=106112"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=106112"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=106112"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}