{"id":106388,"date":"2026-04-14T10:45:23","date_gmt":"2026-04-14T07:45:23","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/pse-shprehja-sheh-mendja-jo-syri-ka-baza-shkencore\/"},"modified":"2026-04-14T10:45:23","modified_gmt":"2026-04-14T07:45:23","slug":"pse-shprehja-sheh-mendja-jo-syri-ka-baza-shkencore","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/pse-shprehja-sheh-mendja-jo-syri-ka-baza-shkencore\/","title":{"rendered":"Pse shprehja \u201cSheh mendja, jo syri!\u201d ka baza shkencore"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/prizrenpostog-og.jpg\" alt=\"Pse shprehja \u201cSheh mendja, jo syri!\u201d ka baza shkencore\"\/><\/figure>\n<p>N\u00eb fjalorin e pasur t\u00eb urt\u00ebsis\u00eb popullore, shprehja \u201cSheh mendja, jo syri\u201d,\u00a0ka sh\u00ebrbyer prej shekujsh si nj\u00eb leksion mbi intuit\u00ebn dhe gjykimin e thell\u00eb.<\/p>\n<p>Por k\u00ebrkimet m\u00eb t\u00eb fundit n\u00eb fush\u00ebn e neuroshkenc\u00ebs,\u00a0po d\u00ebshmojn\u00eb se kjo th\u00ebnie nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb metafor\u00eb filozofike, por nj\u00eb realitet biologjik i pakund\u00ebrshtuesh\u00ebm.<\/p>\n<p>Sipas studimeve t\u00eb fundit mbi sistemin vizual, procesi i t\u00eb parit \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr nj\u00eb produkt i p\u00ebrpunimit cerebral sesa nj\u00eb regjistrim pasiv i drit\u00ebs nga thjerr\u00ebza e syrit.<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt shpjegojn\u00eb se syri funksionon si nj\u00eb lloj sensori q\u00eb mbledh t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb pap\u00ebrpunuara n\u00eb form\u00ebn e fotoneve, t\u00eb cilat jan\u00eb shpesh fragmentare dhe konfuze.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb korteksi vizual ai q\u00eb merr k\u00ebto sinjale dhe si nj\u00eb regjisor i talentuar, i monton ato n\u00eb nj\u00eb pamje koherente p\u00ebrmes nj\u00eb procesi q\u00eb quhet \u201cp\u00ebrpunim nga lart-posht\u00eb\u201d, ku truri p\u00ebrdor p\u00ebrvojat e kaluara, pritshm\u00ebrit\u00eb dhe njohurit\u00eb paraprake p\u00ebr t\u00eb mbushur zbraz\u00ebtit\u00eb e informacionit q\u00eb syri nuk arrin t\u2019i kap\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo na b\u00ebn\u00a0t\u00eb kuptojm\u00eb se ne nuk e shohim bot\u00ebn ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb, por ashtu si\u00e7 truri yn\u00eb e interpreton at\u00eb bazuar n\u00eb at\u00eb q\u00eb ai tashm\u00eb di.<\/p>\n<p>Eksperimentet e fundit me iluzionet optike dhe verb\u00ebrin\u00eb e v\u00ebmendjes kan\u00eb treguar se ne mund t\u00eb shikojm\u00eb drejt nj\u00eb objekti dhe p\u00ebrs\u00ebri t\u00eb mos e \u201cshohim\u201d,\u00a0at\u00eb n\u00ebse mendja jon\u00eb \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrqendruar diku tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Gj\u00eb q\u00eb v\u00ebrteton se pa angazhimin aktiv t\u00eb trurit,\u00a0syri mbetet nj\u00eb mjet i pafuqish\u00ebm, nd\u00ebrsa neuroshkenc\u00ebtar\u00ebt theksojn\u00eb se shikimi\u00a0\u00ebsht\u00eb vet\u00ebm dhjet\u00eb\u00a0p\u00ebr qind\u00a0ajo q\u00eb vjen nga syt\u00eb dhe n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb\u00a0p\u00ebr qind\u00a0ajo q\u00eb shtohet nga truri.<\/p>\n<p>Ky zbulim hedh drit\u00eb edhe mbi faktin pse njer\u00ebz t\u00eb ndrysh\u00ebm mund t\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn ngjarje dhe t\u00eb raportojn\u00eb detaje krejt\u00ebsisht t\u00eb ndryshme, pasi secila mendje\u00a0e\u00a0ka filtruar imazhin sipas bindjeve dhe gjendjes emocionale t\u00eb individit, duke pasur rrjedhoja t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb fusha si drejt\u00ebsia, arti dhe teknologjia.<\/p>\n<p>Ky konfirmim shkencor i urt\u00ebsis\u00eb popullore,\u00a0na fton t\u00eb jemi m\u00eb kritik\u00eb ndaj t\u00eb v\u00ebrtetave q\u00eb shohim me shikim t\u00eb par\u00eb, duke kuptuar se syt\u00eb mund t\u00eb g\u00ebnjehen leht\u00ebsisht, por \u00ebsht\u00eb mendja ajo q\u00eb k\u00ebrkon thelbin.<\/p>\n<p>Sepse bota q\u00eb na rrethon nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb imazh q\u00eb reflektohet n\u00eb retin\u00eb, por nj\u00eb univers q\u00eb nd\u00ebrtohet brenda mureve t\u00eb kafk\u00ebs son\u00eb, ku syt\u00eb jan\u00eb vet\u00ebm dritaret nd\u00ebrsa v\u00ebzhguesi i v\u00ebrtet\u00eb mbetet mendja.\u00a0\/tesheshi.com\/\u00a0<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>tesheshi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb fjalorin e pasur t\u00eb urt\u00ebsis\u00eb popullore, shprehja \u201cSheh mendja, jo syri\u201d,\u00a0ka sh\u00ebrbyer prej shekujsh si nj\u00eb leksion mbi intuit\u00ebn dhe gjykimin e thell\u00eb. Por k\u00ebrkimet m\u00eb t\u00eb fundit n\u00eb fush\u00ebn e neuroshkenc\u00ebs,\u00a0po d\u00ebshmojn\u00eb se kjo th\u00ebnie nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb metafor\u00eb filozofike, por nj\u00eb realitet biologjik i pakund\u00ebrshtuesh\u00ebm. Sipas studimeve t\u00eb fundit mbi sistemin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":94304,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-106388","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknologji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106388","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=106388"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106388\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/94304"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=106388"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=106388"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=106388"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}