{"id":106837,"date":"2026-04-17T11:00:34","date_gmt":"2026-04-17T08:00:34","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/pse-kjo-qyteze-italiane-eshte-varrosur-nen-blloqe-te-medha-betoni\/"},"modified":"2026-04-17T11:00:34","modified_gmt":"2026-04-17T08:00:34","slug":"pse-kjo-qyteze-italiane-eshte-varrosur-nen-blloqe-te-medha-betoni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/pse-kjo-qyteze-italiane-eshte-varrosur-nen-blloqe-te-medha-betoni\/","title":{"rendered":"Pse kjo qytez\u00eb italiane \u00ebsht\u00eb varrosur n\u00ebn blloqe t\u00eb m\u00ebdha betoni?"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/sipa-01219076-000054.webp\" alt=\"Pse kjo qytez\u00eb italiane \u00ebsht\u00eb varrosur n\u00ebn blloqe t\u00eb m\u00ebdha betoni?\"\/><\/figure>\n<p>N\u00eb zem\u00ebr t\u00eb Si\u00e7ilis\u00eb s\u00eb eg\u00ebr, larg brigjeve t\u00eb mbushura me turist\u00eb dhe zhurm\u00ebs s\u00eb qyteteve t\u00eb m\u00ebdha, shtrihet nj\u00eb pamje q\u00eb ngjan me nj\u00eb skenar fantastiko-shkencor\u00a0apo nj\u00eb vegim surrealist.<\/p>\n<p>Nj\u00eb shpat i t\u00ebr\u00eb kodre \u00ebsht\u00eb mbuluar plot\u00ebsisht nga 926.000 metra katror\u00eb beton gri. Kjo vep\u00ebr gjigante, e njohur bot\u00ebrisht si \u201cGrande Cretto\u201d, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga instalacionet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb artit n\u00eb planet dhe sh\u00ebrben si nj\u00eb batanije prej \u00e7imentoje q\u00eb mbron kujtes\u00ebn e nj\u00eb tragjedie t\u00eb pashlyeshme.<\/p>\n<p>Ky \u201cPompei modern\u201d nuk u krijua nga hiri vullkanik, por nga d\u00ebshp\u00ebrimi i nj\u00eb\u00a0t\u00ebrmeti katastrofik n\u00eb janarin e vitit 1968, i cili rrafshoi plot\u00ebsisht qytetin e vjet\u00ebr t\u00eb Gibellin\u00ebs brenda pak sekondave, duke l\u00ebn\u00eb pas vet\u00ebm g\u00ebrmadha dhe mij\u00ebra jet\u00eb t\u00eb humbura apo t\u00eb zhvendosura\u00a0diku tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb pastronte rr\u00ebnojat p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar di\u00e7ka t\u00eb re sip\u00ebr tyre, artisti vizionar Alberto Burri vendosi t\u2019i ngrinte ato p\u00ebrjet\u00ebsisht n\u00eb koh\u00eb.<\/p>\n<p>Ai konceptoi nj\u00eb projekt ku tonelata betoni do t\u00eb derdheshin mbi blloqet e sht\u00ebpive t\u00eb rr\u00ebnuara, nd\u00ebrsa kanalet e thella q\u00eb p\u00ebrshkojn\u00eb k\u00ebt\u00eb masiv gri ndjekin me sakt\u00ebsi kirurgjikale gjurm\u00ebt e rrug\u00ebve t\u00eb dikurshme ku dikur f\u00ebmij\u00ebt luanin dhe fqinj\u00ebt bisedonin n\u00ebn rrezet p\u00ebrv\u00ebluese t\u00eb Diellit.<\/p>\n<p>Sot, vizitor\u00ebt q\u00eb ecin n\u00ebp\u00ebr k\u00ebto \u00e7arje t\u00eb betonizuara ndjejn\u00eb nj\u00eb pesh\u00eb monumentale heshtjeje, pasi muret e larta q\u00eb i rrethojn\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb skeletet e ngrira t\u00eb nj\u00eb komuniteti q\u00eb nuk ekziston m\u00eb fizikisht, por q\u00eb refuzon t\u00eb harrohet.<\/p>\n<p>Por historia e Gibellin\u00ebs nuk mbaron n\u00eb at\u00eb kod\u00ebr gri. Ajo rilindi gjysm\u00eb ore larg dhe n\u00eb nj\u00eb form\u00eb q\u00eb do t\u00eb mahniste bot\u00ebn e artit dhe arkitektur\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00ebn udh\u00ebheqjen e kryebashkiakut rebel Ludovico Corrao, i cili refuzoi ta linte popullin e tij n\u00eb harres\u00eb apo t\u2019i dor\u00ebzohej varf\u00ebris\u00eb, Nuova Gibellina u projektua si nj\u00eb qytet eksperimental ku arkitektura dhe arti bashk\u00ebkohor do t\u00eb sh\u00ebrbenin si mjet p\u00ebr sh\u00ebrimin e shpirtit t\u00eb banor\u00ebve.<\/p>\n<p>Plani urbanistik i qytetit t\u00eb ri u konceptua si di\u00e7ka krejt\u00ebsisht \u201caliene\u201d\u00a0p\u00ebr tradit\u00ebn si\u00e7iliane: rrug\u00eb tejet t\u00eb gjera q\u00eb synonin t\u00eb parandalonin d\u00ebmet nga t\u00ebrmetet e ardhshme dhe nd\u00ebrtesa avangard\u00eb q\u00eb sfidonin \u00e7do logjik\u00eb t\u00eb koh\u00ebs.<\/p>\n<p>Qyteti u mbush me mbi\u00a0pes\u00eb mij\u00eb e pes\u00ebqind vepra arti nga emrat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb shekullit XX-t\u00eb, si Joseph Beuys, Philip Glass dhe Arnaldo Pomodoro, duke e shnd\u00ebrruar k\u00ebt\u00eb qytez\u00eb me vet\u00ebm\u00a0tre mij\u00eb banor\u00eb n\u00eb nj\u00eb galeri gjigante n\u00ebn qiell t\u00eb hapur.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, kjo rilindje erdhi me nj\u00eb kosto psikologjike, pasi banor\u00ebt q\u00eb kishin jetuar n\u00eb sht\u00ebpi t\u00eb vjetra guri u gjend\u00ebn papritur n\u00eb nj\u00eb mjedis brutal dhe abstrakt, ku \u00e7do cep rruge ishte nj\u00eb skulptur\u00eb dhe \u00e7do kish\u00eb ngjante me nj\u00eb sfer\u00eb apo piramid\u00eb futuriste.<\/p>\n<p>Sot, nd\u00ebrsa Gibellina p\u00ebrgatitet t\u00eb jet\u00eb Kryeqyteti i par\u00eb i Artit Bashk\u00ebkohor n\u00eb Itali p\u00ebr vitin 2026, mbetet nj\u00eb laborator i hapur i marr\u00ebdh\u00ebnies midis njeriut, katastrof\u00ebs dhe bukuris\u00eb.<\/p>\n<p>Ky qytet d\u00ebshmon se edhe kur toka dridhet dhe gjith\u00e7ka shembet, arti mbetet e vetmja gjuh\u00eb q\u00eb mund t\u2019i jap\u00eb kuptim shkat\u00ebrrimit dhe ta kthej\u00eb nj\u00eb g\u00ebrmadh\u00eb n\u00eb nj\u00eb monument t\u00eb pavdeksh\u00ebm t\u00eb shpirtit njer\u00ebzor. \/tesheshi.com\/<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>tesheshi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb zem\u00ebr t\u00eb Si\u00e7ilis\u00eb s\u00eb eg\u00ebr, larg brigjeve t\u00eb mbushura me turist\u00eb dhe zhurm\u00ebs s\u00eb qyteteve t\u00eb m\u00ebdha, shtrihet nj\u00eb pamje q\u00eb ngjan me nj\u00eb skenar fantastiko-shkencor\u00a0apo nj\u00eb vegim surrealist. Nj\u00eb shpat i t\u00ebr\u00eb kodre \u00ebsht\u00eb mbuluar plot\u00ebsisht nga 926.000 metra katror\u00eb beton gri. Kjo vep\u00ebr gjigante, e njohur bot\u00ebrisht si \u201cGrande Cretto\u201d, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":106836,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-106837","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106837","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=106837"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106837\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/106836"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=106837"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=106837"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=106837"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}