{"id":110004,"date":"2026-05-17T11:35:09","date_gmt":"2026-05-17T08:35:09","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/engjelli-i-vdekjes-nga-auschwitz-i-zvicra-hap-dosjet-sekrete-mbi-josef-mengelen\/"},"modified":"2026-05-17T11:35:09","modified_gmt":"2026-05-17T08:35:09","slug":"engjelli-i-vdekjes-nga-auschwitz-i-zvicra-hap-dosjet-sekrete-mbi-josef-mengelen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/engjelli-i-vdekjes-nga-auschwitz-i-zvicra-hap-dosjet-sekrete-mbi-josef-mengelen\/","title":{"rendered":"\u201cEngj\u00eblli i Vdekjes\u201d nga Auschwitz-i: Zvicra hap dosjet sekrete mbi Josef Mengelen"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Josef-Mengelen.jpg\" alt=\"\u201cEngj\u00eblli i Vdekjes\u201d nga Auschwitz-i: Zvicra hap dosjet sekrete mbi Josef Mengelen\"\/><\/figure>\n<p><em>Kush ishte nazisti fam\u00ebkeq nga nj\u00eb shtet q\u00eb mbeti jasht\u00eb lufte teksa Europa digjej<br \/>\n<\/em><br \/>\nAutoritetet zvicerane kan\u00eb njoftuar se pas dekadash sekreti, do t\u00eb hapin dosjet e mbyllura prej koh\u00ebsh q\u00eb lidhen me kriminelin nazist t\u00eb luft\u00ebs Josef Mengele, i njohur si \u201cEngj\u00eblli i Vdekjes\u201d nga kampi i Auschwitz-it. Edhe pse vendimi \u00ebsht\u00eb konfirmuar, ende nuk \u00ebsht\u00eb specifikuar se kur dokumentet do t\u00eb jen\u00eb n\u00eb dispozicion t\u00eb publikut.<\/p>\n<p>Mengele, nj\u00eb mjek i SS, ishte p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr p\u00ebrzgjedhjen e t\u00eb burgosurve n\u00eb Auschwitz q\u00eb u d\u00ebrguan n\u00eb dhomat e gazit gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. \u00cbsht\u00eb vler\u00ebsuar se rreth 1.1 milion njer\u00ebz kaluan n\u00ebp\u00ebr kamp, \u200b\u200bnga t\u00eb cil\u00ebt rreth nj\u00eb milion ishin hebrenj.<\/p>\n<p>Pas luft\u00ebs, ai iku nga Evropa dhe jetoi n\u00eb Amerik\u00ebn e Jugut p\u00ebr dekada, duke p\u00ebrdorur nj\u00eb identitet t\u00eb rrem\u00eb. Megjithat\u00eb, p\u00ebr vite me radh\u00eb, historian\u00ebt kan\u00eb pohuar se ai mund t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb edhe n\u00eb Zvic\u00ebr, pavar\u00ebsisht nj\u00eb urdh\u00ebr-arresti nd\u00ebrkomb\u00ebtar, sipas BBC-s\u00eb.<\/p>\n<p>Dyshime p\u00ebr q\u00ebndrimin e tij n\u00eb Zvic\u00ebr<\/p>\n<p>Interesi p\u00ebr pranin\u00eb e mundshme t\u00eb Mengele-s n\u00eb Zvic\u00ebr u rrit m\u00eb tej pas zbulimit se ai kishte qen\u00eb duke b\u00ebr\u00eb ski n\u00eb Alpet Zvicerane me djalin e tij n\u00eb vitin 1956. Hulumtimet e m\u00ebvonshme tregojn\u00eb se gruaja e tij mori me qira nj\u00eb apartament n\u00eb Cyrih n\u00eb vitet 1960 dhe madje aplikoi p\u00ebr q\u00ebndrim t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm.<\/p>\n<p>Historiania zvicerane Regula Bochsler pohon se ka indikacione se Mengele planifikonte t\u00eb kthehej n\u00eb Evrop\u00eb dhe se sh\u00ebrbimet austriake t\u00eb inteligjenc\u00ebs e paralajm\u00ebruan Zvicr\u00ebn n\u00eb vitin 1961 se ai ishte n\u00eb territorin e saj me nj\u00eb em\u00ebr t\u00eb rrem\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas dokumenteve n\u00eb dispozicion, policia madje e vuri n\u00ebn mbik\u00ebqyrje apartamentin e gruas s\u00eb tij n\u00eb Cyrih, ku u regjistruan edhe l\u00ebvizjet e nj\u00eb burri t\u00eb panjohur.<\/p>\n<p>Dosjet e mbyllura deri n\u00eb vitin 2071<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, autoritetet zvicerane m\u00eb par\u00eb kan\u00eb refuzuar k\u00ebrkesat e historian\u00ebve p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb arkiv, duke shpjeguar se dokumentet jan\u00eb t\u00eb mbrojtura deri n\u00eb vitin 2071 p\u00ebr sigurin\u00eb komb\u00ebtare dhe mbrojtjen e familjeve.<\/p>\n<p>Ky vendim ka t\u00ebrhequr kritika nga historian\u00ebt q\u00eb besojn\u00eb se sekreti i tep\u00ebrt vet\u00ebm sa nxit teorit\u00eb e konspiracionit dhe mosbesimin e publikut.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja e siguris\u00eb dhe e v\u00ebrteta historike<\/p>\n<p>Sh\u00ebrbimi Federal i Inteligjenc\u00ebs Zvicerane tani ka ndryshuar q\u00ebndrimin e tij dhe ka njoftuar se do t\u00eb ofroj\u00eb qasje n\u00eb dosje, por \u201cn\u00ebn kushte t\u00eb caktuara q\u00eb ende nuk jan\u00eb p\u00ebrcaktuar\u201d.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt, megjithat\u00eb, dyshojn\u00eb se dokumentet do t\u00eb japin p\u00ebrgjigje p\u00ebrfundimtare. Disa besojn\u00eb se dosjet mund t\u00eb zbulojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb rreth aktiviteteve t\u00eb sh\u00ebrbimeve t\u00eb inteligjenc\u00ebs s\u00eb huaja sesa rreth vet\u00eb Mengele-sit.<\/p>\n<p>Historian\u00ebt kujtojn\u00eb se \u00e7\u00ebshtja e Zvicr\u00ebs n\u00eb Luft\u00ebn e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore ishte tashm\u00eb e ndjeshme, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb lidhje me refuzimin e refugjat\u00ebve hebrenj n\u00eb kufij dhe marr\u00ebdh\u00ebnien me financat naziste.<\/p>\n<p>Pyetja mbetet e hapur<\/p>\n<p>Josef Mengele nuk u arrestua ose u d\u00ebnua kurr\u00eb. Ai vdiq n\u00eb Brazil n\u00eb vitin 1979 me nj\u00eb identitet t\u00eb rrem\u00eb dhe identiteti i tij u konfirmua vet\u00ebm n\u00eb vitin 1992 nga analiza e ADN-s\u00eb.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, pyetja n\u00ebse ai mund t\u00eb kishte q\u00ebndruar n\u00eb Zvic\u00ebr pas luft\u00ebs mbetet pa nj\u00eb p\u00ebrgjigje p\u00ebrfundimtare. Historian\u00ebt thon\u00eb se e v\u00ebrteta e plot\u00eb mund t\u00eb mos dihet kurr\u00eb, por hapja e dosjeve t\u00eb pakt\u00ebn mund t\u00eb ofroj\u00eb nj\u00eb pamje m\u00eb t\u00eb qart\u00eb t\u00eb nj\u00eb prej episodeve m\u00eb t\u00eb diskutueshme t\u00eb Evrop\u00ebs s\u00eb pasluft\u00ebs. \/tesheshi<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>mesazhi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kush ishte nazisti fam\u00ebkeq nga nj\u00eb shtet q\u00eb mbeti jasht\u00eb lufte teksa Europa digjej Autoritetet zvicerane kan\u00eb njoftuar se pas dekadash sekreti, do t\u00eb hapin dosjet e mbyllura prej koh\u00ebsh q\u00eb lidhen me kriminelin nazist t\u00eb luft\u00ebs Josef Mengele, i njohur si \u201cEngj\u00eblli i Vdekjes\u201d nga kampi i Auschwitz-it. Edhe pse vendimi \u00ebsht\u00eb konfirmuar, ende [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":110003,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[3803],"class_list":["post-110004","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote","tag-aktuale"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110004","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=110004"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110004\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/110003"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=110004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=110004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=110004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}