{"id":110067,"date":"2026-05-17T20:35:15","date_gmt":"2026-05-17T17:35:15","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/tre-menyra-te-kendshme-per-te-ngadalesuar-plakjen-e-trurit\/"},"modified":"2026-05-17T20:35:15","modified_gmt":"2026-05-17T17:35:15","slug":"tre-menyra-te-kendshme-per-te-ngadalesuar-plakjen-e-trurit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/tre-menyra-te-kendshme-per-te-ngadalesuar-plakjen-e-trurit\/","title":{"rendered":"Tre m\u00ebnyra t\u00eb k\u00ebndshme p\u00ebr t\u00eb ngadal\u00ebsuar plakjen e trurit"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/1930-5.jpg\" alt=\"Tre m\u00ebnyra t\u00eb k\u00ebndshme p\u00ebr t\u00eb ngadal\u00ebsuar plakjen e trurit\"\/><\/figure>\n<p>Truri yn\u00eb ka nevoj\u00eb p\u00ebr sfida q\u00eb t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb i sh\u00ebndetsh\u00ebm, por kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se gjith\u00e7ka duhet t\u00eb jet\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb apo stresuese. Sipas ekspert\u00ebve disa aktivitete t\u00eb thjeshta dhe t\u00eb k\u00ebndshme mund t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb mbrojtjen e trurit dhe ngadal\u00ebsimin e r\u00ebnies s\u00eb aft\u00ebsive mendore me kalimin e viteve, ka shkruar BBC.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa njer\u00ebzit jetojn\u00eb m\u00eb gjat\u00eb, rritet edhe numri i viteve q\u00eb kalojn\u00eb me probleme sh\u00ebndet\u00ebsore. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, studiuesit po p\u00ebrqendrohen gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb te m\u00ebnyrat q\u00eb ndihmojn\u00eb njer\u00ebzit t\u00eb ruajn\u00eb jo vet\u00ebm jet\u00ebgjat\u00ebsin\u00eb, por edhe sh\u00ebndetin mendor.<\/p>\n<p>Sipas psikologut Alan Gow nga Universiteti Heriot-Watt n\u00eb Skoci, edhe ndryshimet e vogla n\u00eb p\u00ebrditshm\u00ebri mund t\u00eb ken\u00eb ndikim t\u00eb madh n\u00eb tru.<\/p>\n<p>\u201cPavar\u00ebsisht mosh\u00ebs q\u00eb kemi, ekzistojn\u00eb gj\u00ebra q\u00eb mund t\u2019i b\u00ebjm\u00eb m\u00eb shum\u00eb ose m\u00eb pak p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb aft\u00ebsive tona mendore nj\u00eb shtys\u00eb\u201d, ka th\u00ebn\u00eb ai.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt shpjegojn\u00eb se aktivitetet sfiduese ndihmojn\u00eb n\u00eb krijimin e asaj q\u00eb quhet \u201crezerv\u00eb njoh\u00ebse\u201d, nj\u00eb lloj mbrojtjeje q\u00eb e ndihmon trurin t\u00eb p\u00ebrballoj\u00eb m\u00eb mir\u00eb plakjen dhe s\u00ebmundjet si demenca apo Alzheimeri.<\/p>\n<p>K\u00ebto jan\u00eb tri nga m\u00ebnyrat m\u00eb t\u00eb mira dhe m\u00eb arg\u00ebtuese p\u00ebr ta mbajtur trurin aktiv.<\/p>\n<p>Ushtroni orientimin dhe drejtimin<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga pjes\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb trurit p\u00ebr kujtes\u00ebn dhe orientimin \u00ebsht\u00eb hipokampusi, i cili \u00ebsht\u00eb edhe nd\u00ebr zonat e para q\u00eb preken nga Alzheimeri.<\/p>\n<p>\u201cPrej vitesh dim\u00eb q\u00eb njer\u00ebzit me Alzheimer shpesh humbasin rrug\u00ebn si simptom\u00eb fillestare\u201d, ka th\u00ebn\u00eb neurologu Dennis Chan nga University College London.<\/p>\n<p>Studimet kan\u00eb treguar se shofer\u00ebt e taksive dhe ambulancave kan\u00eb nivele m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta t\u00eb vdekshm\u00ebris\u00eb nga Alzheimeri, sepse p\u00ebrdorin vazhdimisht trurin p\u00ebr orientim dhe drejtim.<\/p>\n<p>Madje, tek shofer\u00ebt e taksive q\u00eb m\u00ebsonin rrug\u00ebt pa GPS \u00ebsht\u00eb v\u00ebrejtur zmadhim i hipokampusit.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt rekomandojn\u00eb aktivitete si ecje n\u00eb rrug\u00eb t\u00eb reja pa p\u00ebrdorur Google Maps, sporte orientimi, loj\u00ebra me blloqe nd\u00ebrtimi p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt apo loj\u00ebra virtuale q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb orientim hap\u00ebsinor.<\/p>\n<p>P\u00ebrdorimi i tep\u00ebrt i GPS-it \u00ebsht\u00eb lidhur me kujtes\u00eb m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt hap\u00ebsinore.<\/p>\n<p>Q\u00ebndroni aktiv\u00eb me shoq\u00ebri<\/p>\n<p>Shum\u00eb studime kan\u00eb treguar se njer\u00ebzit q\u00eb ruajn\u00eb lidhje t\u00eb forta shoq\u00ebrore kan\u00eb rrezik m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt p\u00ebr r\u00ebnie njoh\u00ebse dhe demenc\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb studim i madh ka zbuluar se personat q\u00eb ishin m\u00eb shoq\u00ebrisht aktiv\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn e mesme dhe t\u00eb tret\u00eb kishin 30 deri n\u00eb 50 p\u00ebr qind m\u00eb pak rrezik p\u00ebr demenc\u00eb.<\/p>\n<p>Gjithashtu, te personat q\u00eb zhvilluan demenc\u00eb, ata q\u00eb kishin m\u00eb pak kontakte sociale e shfaq\u00ebn s\u00ebmundjen rreth pes\u00eb vjet m\u00eb her\u00ebt se ata q\u00eb ishin m\u00eb aktiv shoq\u00ebrisht.<\/p>\n<p>\u201cFaktori mbrojt\u00ebs \u00ebsht\u00eb aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb diskutuar, debatuar dhe ndar\u00eb ide. K\u00ebto biseda mund t\u00eb jen\u00eb mbrojt\u00ebse p\u00ebr trurin\u201d, ka shpjeguar epidemiologia Pamela Almeida-Meza<\/p>\n<p>Kur flasim dhe nd\u00ebrveprojm\u00eb me t\u00eb tjer\u00ebt, aktivizohen shum\u00eb pjes\u00eb t\u00eb trurit, nga kujtesa dhe gjuha, deri te planifikimi dhe p\u00ebrqendrimi.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, lidhjet sociale ndihmojn\u00eb n\u00eb uljen e stresit kronik, i cili lidhet me d\u00ebmtimin e neuroneve n\u00eb hipokampus.<\/p>\n<p>Mos ndaloni s\u00eb m\u00ebsuari<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga faktor\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr plakje t\u00eb sh\u00ebndetshme \u00ebsht\u00eb vazhdimi i t\u00eb m\u00ebsuarit gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs.<\/p>\n<p>Studimet tregojn\u00eb se njer\u00ebzit q\u00eb kalojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb vite n\u00eb arsim kan\u00eb rrezik m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt p\u00ebr demenc\u00eb.<\/p>\n<p>M\u00ebsimi i gj\u00ebrave t\u00eb reja ndihmon trurin t\u00eb krijoj\u00eb lidhje t\u00eb reja nervore dhe t\u00eb forcoj\u00eb ato ekzistuese, proces q\u00eb njihet si neuroplasticitet.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb pik\u00ebrisht kjo aft\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb krijuar qeliza t\u00eb reja nervore dhe lidhje t\u00eb reja q\u00eb u jep njer\u00ebzve rezistenc\u00eb ndaj Alzheimerit\u201d ka th\u00ebn\u00eb doktori Dennis Chan.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt rekomandojn\u00eb aktivitete t\u00eb thjeshta si kopshtaria, leximi, diskutimi i librave me miq, m\u00ebsimi i nj\u00eb aft\u00ebsie t\u00eb re, apo ndryshimi i rutin\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme.<\/p>\n<p>Madje, studimet tregojn\u00eb se kopshtaria mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb ruajtjen e funksionit njoh\u00ebs.<\/p>\n<p>Sipas studiuesve, nuk ka r\u00ebnd\u00ebsi n\u00ebse b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb rrug\u00eb t\u00eb re gjat\u00eb ecjes, nj\u00eb lib\u00ebr sfidues apo m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb me miqt\u00eb, \u00e7do aktivitet q\u00eb stimulon trurin ndihmon n\u00eb krijimin e nj\u00eb truri m\u00eb t\u00eb fort\u00eb dhe m\u00eb rezistent ndaj plakjes.<\/p>\n<p>Dhe ndoshta pjesa m\u00eb e mir\u00eb \u00ebsht\u00eb se k\u00ebto zakone jo vet\u00ebm q\u00eb ndihmojn\u00eb sh\u00ebndetin e trurit, por e b\u00ebjn\u00eb jet\u00ebn edhe m\u00eb t\u00eb k\u00ebndshme.<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>mesazhi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Truri yn\u00eb ka nevoj\u00eb p\u00ebr sfida q\u00eb t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb i sh\u00ebndetsh\u00ebm, por kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se gjith\u00e7ka duhet t\u00eb jet\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb apo stresuese. Sipas ekspert\u00ebve disa aktivitete t\u00eb thjeshta dhe t\u00eb k\u00ebndshme mund t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb mbrojtjen e trurit dhe ngadal\u00ebsimin e r\u00ebnies s\u00eb aft\u00ebsive mendore me kalimin e viteve, ka shkruar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":110066,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-110067","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendetesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110067","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=110067"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110067\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/110066"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=110067"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=110067"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=110067"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}