{"id":111589,"date":"2026-05-28T12:45:19","date_gmt":"2026-05-28T09:45:19","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/tunelet-e-medha-qe-po-e-ndryshojne-evropen\/"},"modified":"2026-05-28T12:45:19","modified_gmt":"2026-05-28T09:45:19","slug":"tunelet-e-medha-qe-po-e-ndryshojne-evropen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/tunelet-e-medha-qe-po-e-ndryshojne-evropen\/","title":{"rendered":"Tunelet e m\u00ebdha q\u00eb po e ndryshojn\u00eb Evrop\u00ebn"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/gettyimages-452220676.jpg\" alt=\"Tunelet e m\u00ebdha q\u00eb po e ndryshojn\u00eb Evrop\u00ebn\"\/><\/figure>\n<p><em>Ato po nd\u00ebrtohen nga Alpet n\u00eb Baltik, p\u00ebr t\u00eb afruar qytetet dhe ulur var\u00ebsin\u00eb nga avion\u00ebt<br \/>\n<\/em><br \/>\nEvropa d\u00ebshiron t\u00eb bind\u00eb m\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz t\u00eb heqin dor\u00eb nga fluturimet e shkurtra dhe t\u00eb zgjedhin trenat me shpejt\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb. Nd\u00ebrsa udh\u00ebtimet hekurudhore po fitojn\u00eb popullaritet, kontinenti po p\u00ebrballet me nj\u00eb penges\u00eb t\u00eb madhe: gjeografin\u00eb.<\/p>\n<p>Malet dhe detet e ndajn\u00eb Europ\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb natyrore dhe, ndryshe nga avion\u00ebt, trenat nuk mund t\u2019i shmangin ato. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, disa nga projektet m\u00eb ambicioze inxhinierike n\u00eb bot\u00eb po hapin tunele gjigante n\u00ebn male dhe dete, me synim revolucionarizimin e transportit hekurudhor n\u00eb dekad\u00ebn e ardhshme.<\/p>\n<p>Austria, Italia, Franca dhe Danimarka po investojn\u00eb miliarda euro n\u00eb tunele rekord dhe linja t\u00eb reja q\u00eb do t\u00eb shkurtojn\u00eb ndjesh\u00ebm koh\u00ebt e udh\u00ebtimit dhe do t\u00eb rrisin kapacitetin p\u00ebr transport mallrash.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga projektet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb Tuneli Baz\u00eb i Gotthardit n\u00eb Zvic\u00ebr, i hapur n\u00eb vitin 2016. Me gjat\u00ebsi rreth 57 kilometra dhe i nd\u00ebrtuar deri n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb mbi 2 mij\u00eb metra n\u00ebn Alpe, ai konsiderohet tuneli hekurudhor m\u00eb i gjat\u00eb n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>Projekti kushtoi mbi 11 miliard\u00eb dollar\u00eb dhe shkurtoi udh\u00ebtimin mes Zyrihut dhe Milanos nga kat\u00ebr or\u00eb n\u00eb vet\u00ebm dy or\u00eb e gjysm\u00eb. Ky tunel \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e projektit zviceran \u201cNEAT\u201d, q\u00eb synon t\u00eb krijoj\u00eb korridore hekurudhore m\u00eb t\u00eb shpejta dhe m\u00eb efikase midis Europ\u00ebs Veriore dhe Italis\u00eb.<\/p>\n<p>Krahas tij funksionon edhe Tuneli Baz\u00eb i L\u00f6tschbergut, i hapur n\u00eb vitin 2007. Suksesi zviceran ka frym\u00ebzuar edhe Austrin\u00eb. Projekti m\u00eb ambicioz atje \u00ebsht\u00eb Tuneli Baz\u00eb i Brennerit, q\u00eb pritet t\u00eb hapet n\u00eb vitin 2032.<\/p>\n<p>Ai do t\u00eb lidh\u00eb Innsbruckun n\u00eb Austri me Bolzanon n\u00eb Itali p\u00ebrmes dy tuneleve paralel\u00eb n\u00ebn Alpe. Kur t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb, udh\u00ebtimi mes dy qyteteve do t\u00eb reduktohet nga dy or\u00eb n\u00eb vet\u00ebm 50 minuta.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, projekti ka hasur v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb m\u00ebdha. Punimet nis\u00ebn n\u00eb vitin 1999 dhe fillimisht tuneli pritej t\u00eb hapej n\u00eb vitin 2015. Sot kostoja e tij ka arritur pothuajse 10 miliard\u00eb dollar\u00eb, gati dyfish m\u00eb shum\u00eb nga sa ishte parashikuar.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr projekt i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm \u00ebsht\u00eb Tuneli Semmering n\u00eb Austri, i cili do t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb lidhjet mes Vjen\u00ebs, Grazit dhe Italis\u00eb. Ky tunel do t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb pjes\u00ebrisht hekurudh\u00ebn historike Semmeringbahn, e konsideruar si linja e par\u00eb hekurudhore q\u00eb kaloi Alpet n\u00eb shekullin XIX.<\/p>\n<p>Edhe Franca dhe Italia po nd\u00ebrtojn\u00eb nj\u00eb lidhje t\u00eb re gjigante mes Lionit dhe Torinos. N\u00eb qend\u00ebr t\u00eb k\u00ebtij projekti ndodhet Tuneli Baz\u00eb Mont Cenis, me gjat\u00ebsi rreth 58 kilometra. Synimi \u00ebsht\u00eb q\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e transportit t\u00eb mallrave t\u00eb kaloj\u00eb nga rrug\u00ebt automobilistike te hekurudha, duke reduktuar ndotjen dhe trafikun e r\u00ebnduar.<\/p>\n<p>Por ky projekt \u00ebsht\u00eb p\u00ebrballur me protesta t\u00eb forta politike dhe mjedisore, sidomos n\u00eb Itali. Kostot jan\u00eb rritur vazhdimisht dhe p\u00ebrfundimi \u00ebsht\u00eb shtyr\u00eb p\u00ebr n\u00eb vitin 2033. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, linjat lidh\u00ebse n\u00eb Franc\u00eb dhe Itali ende nuk jan\u00eb nd\u00ebrtuar plot\u00ebsisht, gj\u00eb q\u00eb rrezikon ta kufizoj\u00eb efektin e tunelit.<\/p>\n<p>Por revolucioni europian i tuneleve nuk po zhvillohet vet\u00ebm n\u00ebn male. Danimarka dhe Gjermania po nd\u00ebrtojn\u00eb tunelin Fehmarnbelt n\u00ebn Detin Baltik, q\u00eb do t\u00eb lidh\u00eb dy vendet me rrug\u00eb dhe hekurudh\u00eb.<\/p>\n<p>Projekti, me vler\u00eb rreth 9 miliard\u00eb dollar\u00eb, pritet t\u00eb hapet n\u00eb fillim t\u00eb viteve 2030 dhe do t\u00eb shkurtoj\u00eb ndjesh\u00ebm udh\u00ebtimet mes Kopenhagenit dhe Hamburgut. Megjithat\u00eb, ekspert\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb se infrastruktura nuk mjafton.<\/p>\n<p>Udh\u00ebtimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare me tren n\u00eb Europ\u00eb, mbeten shpesh m\u00eb t\u00eb shtrenjta se fluturimet lo\u00eb-cost. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, Bashkimi Europian duhet t\u00eb krijoj\u00eb m\u00eb shum\u00eb konkurrenc\u00eb dhe bileta m\u00eb t\u00eb p\u00ebrballueshme.<\/p>\n<p>Objektivi afatgjat\u00eb i BE-s\u00eb \u00ebsht\u00eb krijimi i nj\u00eb rrjeti hekurudhor me shpejt\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb prej 56 mij\u00eb kilometrash deri n\u00eb vitin 2050, duke lidhur t\u00eb gjitha kryeqytetet dhe qytetet kryesore europiane.<\/p>\n<p>Por realizimi i k\u00ebtij vizioni k\u00ebrkon investime gjigante, bashk\u00ebpunim politik dhe kap\u00ebrcimin e pengesave natyrore q\u00eb e kan\u00eb ndar\u00eb Europ\u00ebn p\u00ebr shekuj me radh\u00eb. tesheshi<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>mesazhi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ato po nd\u00ebrtohen nga Alpet n\u00eb Baltik, p\u00ebr t\u00eb afruar qytetet dhe ulur var\u00ebsin\u00eb nga avion\u00ebt Evropa d\u00ebshiron t\u00eb bind\u00eb m\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz t\u00eb heqin dor\u00eb nga fluturimet e shkurtra dhe t\u00eb zgjedhin trenat me shpejt\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb. Nd\u00ebrsa udh\u00ebtimet hekurudhore po fitojn\u00eb popullaritet, kontinenti po p\u00ebrballet me nj\u00eb penges\u00eb t\u00eb madhe: gjeografin\u00eb. Malet dhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":111588,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[3803],"class_list":["post-111589","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote","tag-aktuale"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/111589","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=111589"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/111589\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/111588"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=111589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=111589"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=111589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}