{"id":115154,"date":"2026-07-22T19:45:33","date_gmt":"2026-07-22T16:45:33","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/si-mund-te-parandalohen-45-e-rasteve-te-demences\/"},"modified":"2026-07-22T19:45:33","modified_gmt":"2026-07-22T16:45:33","slug":"si-mund-te-parandalohen-45-e-rasteve-te-demences","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/si-mund-te-parandalohen-45-e-rasteve-te-demences\/","title":{"rendered":"\u200bSi mund t\u00eb parandalohen 45% e rasteve t\u00eb demenc\u00ebs?"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/1830-6.jpg\" alt=\"\u200bSi mund t\u00eb parandalohen 45% e rasteve t\u00eb demenc\u00ebs?\"\/><\/figure>\n<p>Deri n\u00eb 45% e rasteve t\u00eb demenc\u00ebs mund t\u00eb parandalohen ose t\u00eb shtyhen n\u00eb koh\u00eb p\u00ebrmes nj\u00eb stili jetese t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm dhe masave t\u00eb thjeshta parandaluese. Ky \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfundimi i Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb (OBSH), e cila publikoi udh\u00ebzimet e reja p\u00ebr uljen e rrezikut t\u00eb r\u00ebnies njoh\u00ebse dhe demenc\u00ebs.<\/p>\n<p>Sipas OBSH-s\u00eb, mbi 57 milion\u00eb njer\u00ebz jetojn\u00eb aktualisht me demenc\u00eb n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, nd\u00ebrsa \u00e7do vit regjistrohen rreth 10 milion\u00eb raste t\u00eb reja. S\u00ebmundja e Alzheimerit mbetet forma m\u00eb e zakonshme e demenc\u00ebs, duke p\u00ebrb\u00ebr\u00eb 60\u201370% t\u00eb t\u00eb gjitha rasteve.<\/p>\n<p>Edhe pse ende nuk ekziston nj\u00eb kur\u00eb p\u00ebrfundimtare p\u00ebr demenc\u00ebn, ekspert\u00ebt theksojn\u00eb se shum\u00eb faktor\u00eb rreziku mund t\u00eb kontrollohen, shkruan Ansa.<\/p>\n<p>Pirja e duhanit, konsumimi i tep\u00ebr, izolimi social, mungesa e aktivitetit fizik, ndotja e ajrit, si edhe s\u00ebmundje si hipertensioni, diabeti dhe kolesteroli i lart\u00eb, jan\u00eb nd\u00ebr faktor\u00ebt kryesor\u00eb q\u00eb rrisin rrezikun.<\/p>\n<p>Udh\u00ebzimet e reja rekomandojn\u00eb ushtrimin e rregullt fizik, stimulimin e trurit me aktivitete njoh\u00ebse, pjes\u00ebmarrjen n\u00eb aktivitete sociale, nj\u00eb ushqyerje t\u00eb sh\u00ebndetshme, l\u00ebnien e duhanit, dhe uljen e ekspozimit ndaj ndotjes s\u00eb ajrit.<\/p>\n<p>Po ashtu, theksohet r\u00ebnd\u00ebsia e trajtimit t\u00eb s\u00ebmundjeve kardiometabolike dhe p\u00ebrdorimit t\u00eb aparateve t\u00eb d\u00ebgjimit kur ato jan\u00eb t\u00eb nevojshme.<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, OBSH nuk rekomandon p\u00ebrdorimin e vitaminave B dhe E, acideve yndyrore omega-3, multivitaminave apo suplementeve minerale p\u00ebr parandalimin e demenc\u00ebs, p\u00ebrve\u00e7 rasteve kur \u00ebsht\u00eb konstatuar munges\u00eb e tyre, transmeton ATSH.<\/p>\n<p>Sipas drejtorit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb OBSH-s\u00eb, Tedros Adhanom Ghebreyesus, vendet kan\u00eb tashm\u00eb n\u00eb dispozicion rekomandime t\u00eb qarta dhe t\u00eb mb\u00ebshtetura n\u00eb prova shkencore, t\u00eb cilat mund t\u00eb zbatohen menj\u00ebher\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur sh\u00ebndetin njoh\u00ebs t\u00eb popullat\u00ebs.<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>mesazhi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Deri n\u00eb 45% e rasteve t\u00eb demenc\u00ebs mund t\u00eb parandalohen ose t\u00eb shtyhen n\u00eb koh\u00eb p\u00ebrmes nj\u00eb stili jetese t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm dhe masave t\u00eb thjeshta parandaluese. Ky \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfundimi i Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb (OBSH), e cila publikoi udh\u00ebzimet e reja p\u00ebr uljen e rrezikut t\u00eb r\u00ebnies njoh\u00ebse dhe demenc\u00ebs. Sipas OBSH-s\u00eb, mbi 57 milion\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":115153,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-115154","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendetesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115154","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=115154"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115154\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/115153"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=115154"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=115154"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=115154"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}