{"id":115553,"date":"2026-07-29T12:10:30","date_gmt":"2026-07-29T09:10:30","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/fakte-befasuese-per-peshkaqenet\/"},"modified":"2026-07-29T12:10:30","modified_gmt":"2026-07-29T09:10:30","slug":"fakte-befasuese-per-peshkaqenet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/fakte-befasuese-per-peshkaqenet\/","title":{"rendered":"Fakte befasuese p\u00ebr peshkaqen\u00ebt"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/prizrenpost-og.png\" alt=\"Fakte befasuese p\u00ebr peshkaqen\u00ebt\"\/><\/figure>\n<p>Peshkaqen\u00ebt jan\u00eb nd\u00ebr krijesat m\u00eb t\u00eb lashta n\u00eb Tok\u00eb dhe vazhdojn\u00eb t\u00eb mahnitin shkenc\u00ebtar\u00ebt me aft\u00ebsit\u00eb e tyre t\u00eb pazakonta. K\u00ebta grabitqar\u00eb t\u00eb oqeaneve kan\u00eb mbijetuar pes\u00eb zhdukje masive t\u00eb planetit, p\u00ebrfshir\u00eb edhe \u201cVdekjen e Madhe\u201d, nj\u00eb katastrof\u00eb q\u00eb zhduku pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb jet\u00ebs detare rreth 252 milion\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Sot njihen rreth 500 specie peshkaqen\u00ebsh, t\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb n\u00eb pothuajse t\u00eb gjith\u00eb oqeanet e bot\u00ebs. Pas qindra miliona vitesh evolucioni, ata kan\u00eb zhvilluar karakteristika q\u00eb sfidojn\u00eb perceptimin e zakonsh\u00ebm p\u00ebr ta si grabitqar\u00eb t\u00eb drejtuar vet\u00ebm nga instinkti.<\/p>\n<p>Studimet kan\u00eb treguar se k\u00ebto krijesa jan\u00eb m\u00eb inteligjente nga sa mendohej. Ata mund t\u00eb dallojn\u00eb forma, modele dhe ngjyra t\u00eb ndryshme, nd\u00ebrsa disa eksperimente kan\u00eb treguar se jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb b\u00ebjn\u00eb edhe dallime t\u00eb thjeshta matematikore, duke kuptuar ndryshimin mes sasive t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>Nj\u00eb studim i kryer nga studiues t\u00eb Universitetit Macquarie n\u00eb Australi zbuloi nj\u00eb sjellje t\u00eb pazakont\u00eb te peshkaqen\u00ebt Port Jackson. Gjat\u00eb eksperimentit, ata m\u00ebsuan t\u00eb lidhnin muzik\u00ebn xhaz me ushqimin, nd\u00ebrsa nuk arrit\u00ebn t\u00eb krijonin t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn lidhje me muzik\u00ebn klasike.<\/p>\n<p>Kan\u00eb k\u00ebrthiz\u00eb dhe disa luftojn\u00eb p\u00ebr jet\u00ebn q\u00eb para lindjes<\/p>\n<p>Disa lloje peshkaqen\u00ebsh, p\u00ebrfshir\u00eb peshkaqen\u00ebt dem dhe ata \u00e7eki\u00e7, zhvillohen n\u00eb mitr\u00ebn e n\u00ebn\u00ebs dhe ushqehen p\u00ebrmes nj\u00eb kordoni k\u00ebrthizor, nj\u00eb proces i ngjash\u00ebm me at\u00eb t\u00eb njer\u00ebzve.<\/p>\n<p>Por tek peshkaqeni \u201csand tiger\u201d, mbijetesa nis q\u00eb n\u00eb barkun e n\u00ebn\u00ebs. Embrionet ushqehen me nj\u00ebri-tjetrin derisa mbetet vet\u00ebm nj\u00eb i mbijetuar, i cili lind m\u00eb i fort\u00eb dhe m\u00eb i zhvilluar.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht imazhit t\u00eb tyre si krijesa t\u00eb vetmuara, disa specie peshkaqen\u00ebsh krijojn\u00eb lidhje sociale. Peshkaqen\u00ebt e shk\u00ebmbinjve gri mund t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb me t\u00eb nj\u00ebjtat grupe p\u00ebr vite me radh\u00eb, nd\u00ebrsa t\u00eb rinjt\u00eb m\u00ebsojn\u00eb aft\u00ebsi t\u00eb reja nga bashk\u00ebmoshatar\u00ebt e tyre.<\/p>\n<p>L\u00ebkura e tyre \u00ebsht\u00eb e mbuluar me mij\u00ebra \u201cdh\u00ebmb\u00eb\u201d t\u00eb vegj\u00ebl<\/p>\n<p>L\u00ebkura e peshkaqen\u00ebve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga p\u00ebrshtatjet m\u00eb t\u00eb ve\u00e7anta t\u00eb tyre. N\u00eb vend t\u00eb luspave, ajo \u00ebsht\u00eb e mbuluar me struktura t\u00eb vogla t\u00eb quajtura dentikula, t\u00eb ngjashme me dh\u00ebmb\u00eb mikroskopik\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt u ndihmojn\u00eb t\u00eb l\u00ebvizin m\u00eb shpejt n\u00eb uj\u00eb duke reduktuar rezistenc\u00ebn.<\/p>\n<p>Mund t\u00eb ndiejn\u00eb rrahjet e zemr\u00ebs s\u00eb pren\u00eb<\/p>\n<p>Peshkaqen\u00ebt kan\u00eb aft\u00ebsi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme shqisore. Ata mund t\u00eb dallojn\u00eb ndryshime n\u00eb presionin e ujit, fusha elektrike dhe madje edhe fush\u00ebn magnetike t\u00eb Tok\u00ebs. Kjo u lejon t\u00eb zbulojn\u00eb l\u00ebvizjet dhe rrahjet e zemr\u00ebs s\u00eb kafsh\u00ebve pran\u00eb tyre, edhe n\u00eb err\u00ebsir\u00eb ose kur preja \u00ebsht\u00eb e fshehur n\u00ebn r\u00ebr\u00eb.<\/p>\n<p>D\u00ebshmit\u00eb fosile tregojn\u00eb se paraardh\u00ebsit e peshkaqen\u00ebve kan\u00eb ekzistuar rreth 450 milion\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, shum\u00eb p\u00ebrpara shfaqjes s\u00eb pem\u00ebve, dinosaur\u00ebve dhe formacioneve t\u00eb tjera t\u00eb njohura n\u00eb historin\u00eb e Tok\u00ebs.<\/p>\n<p>Edhe pse rrug\u00ebt evolucionare t\u00eb njer\u00ebzve dhe peshkaqen\u00ebve jan\u00eb ndar\u00eb qindra miliona vite m\u00eb par\u00eb, shkenc\u00ebtar\u00ebt theksojn\u00eb se t\u00eb dyja speciet jan\u00eb pjes\u00eb e s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs histori t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb jet\u00ebs n\u00eb planet.<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>mesazhi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Peshkaqen\u00ebt jan\u00eb nd\u00ebr krijesat m\u00eb t\u00eb lashta n\u00eb Tok\u00eb dhe vazhdojn\u00eb t\u00eb mahnitin shkenc\u00ebtar\u00ebt me aft\u00ebsit\u00eb e tyre t\u00eb pazakonta. K\u00ebta grabitqar\u00eb t\u00eb oqeaneve kan\u00eb mbijetuar pes\u00eb zhdukje masive t\u00eb planetit, p\u00ebrfshir\u00eb edhe \u201cVdekjen e Madhe\u201d, nj\u00eb katastrof\u00eb q\u00eb zhduku pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb jet\u00ebs detare rreth 252 milion\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb. Sot njihen [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":109453,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-115553","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuriozitete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115553","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=115553"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115553\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/109453"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=115553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=115553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=115553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}