{"id":115704,"date":"2026-07-30T15:50:39","date_gmt":"2026-07-30T12:50:39","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/zbulohet-sheqeri-i-mjedres-ne-hapesire\/"},"modified":"2026-07-30T15:50:39","modified_gmt":"2026-07-30T12:50:39","slug":"zbulohet-sheqeri-i-mjedres-ne-hapesire","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/zbulohet-sheqeri-i-mjedres-ne-hapesire\/","title":{"rendered":"Zbulohet \u201csheqeri i mjedr\u00ebs\u201d n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-282-1024x737-1.png\" alt=\"Zbulohet \u201csheqeri i mjedr\u00ebs\u201d n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb\"\/><\/figure>\n<p>Nj\u00eb zbulim i ri shkencor mund t\u00eb ndryshoj\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si kuptojm\u00eb origjin\u00ebn e jet\u00ebs. Astronom\u00ebt kan\u00eb zbuluar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb nj\u00eb sheqer natyral t\u00eb ngjash\u00ebm me at\u00eb q\u00eb gjendet te mjedrat, n\u00eb nj\u00eb re pluhuri dhe gazi nd\u00ebryjor pran\u00eb qendr\u00ebs s\u00eb galaktik\u00ebs son\u00eb, Rrug\u00ebs s\u00eb Qum\u00ebshtit.<\/p>\n<p>B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr eritroloz\u00ebn (erythrulose), nj\u00eb molekul\u00eb e p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga kat\u00ebr atome karboni, e cila luan rol n\u00eb proceset biologjike t\u00eb Tok\u00ebs. Zbulimi \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nga nj\u00eb ekip studiuesish t\u00eb udh\u00ebhequr nga Qendra p\u00ebr Astrobiologji n\u00eb Spanj\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb publikuar n\u00eb revist\u00ebn shkencore \u201cNature Astronomy\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb identifikuar k\u00ebt\u00eb molekul\u00eb, astronom\u00ebt p\u00ebrdor\u00ebn dy radio-teleskop\u00eb n\u00eb Spanj\u00eb dhe analizuan sinjalet e ardhura nga reja molekulare G+0.693\u22120.027, e vendosur pran\u00eb qendr\u00ebs s\u00eb Rrug\u00ebs s\u00eb Qum\u00ebshtit. Ata krahasuan gjurm\u00ebt molekulare t\u00eb zbuluara n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb me modelet e eritroloz\u00ebs t\u00eb krijuara n\u00eb laborator.<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt thon\u00eb se zbulimi \u00ebsht\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm sepse tregon se molekula relativisht komplekse, t\u00eb lidhura me jet\u00ebn, mund t\u00eb formohen n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebrpara krijimit t\u00eb yjeve dhe planet\u00ebve.<\/p>\n<p>\u201cKy zbulim tregon se sheqerna komplekse mund t\u00eb sintetizohen n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn nd\u00ebryjore, para se t\u00eb lindin yjet dhe planet\u00ebt\u201d, u shpreh astronomja Izaskun Jim\u00e9nez-Serra, autore kryesore e studimit.<\/p>\n<p>Deri tani, studiuesit kan\u00eb identifikuar m\u00eb shum\u00eb se 340 molekula n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn nd\u00ebryjore t\u00eb Rrug\u00ebs s\u00eb Qum\u00ebshtit, por asnj\u00eb sheqer nuk ishte zbuluar m\u00eb par\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis.<\/p>\n<p>Sipas ekspert\u00ebve, ky zbulim mb\u00ebshtet teorin\u00eb se disa p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs organik\u00eb t\u00eb nevojsh\u00ebm p\u00ebr jet\u00ebn mund t\u00eb ken\u00eb ardhur n\u00eb Tok\u00eb nga hap\u00ebsira p\u00ebrmes asteroid\u00ebve dhe kometave. Sheqerna t\u00eb tjera, si riboza dhe glukoza, jan\u00eb zbuluar m\u00eb her\u00ebt n\u00eb meteor\u00eb dhe n\u00eb mostra t\u00eb asteroidit Bennu.<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt besojn\u00eb se eritroloza mund t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb nga shum\u00eb molekula t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb mund t\u00eb zbulohen n\u00eb t\u00eb ardhmen, duke hapur mund\u00ebsi t\u00eb reja p\u00ebr t\u00eb kuptuar se si mund t\u00eb ket\u00eb nisur jeta n\u00eb univers.<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>mesazhi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb zbulim i ri shkencor mund t\u00eb ndryshoj\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si kuptojm\u00eb origjin\u00ebn e jet\u00ebs. Astronom\u00ebt kan\u00eb zbuluar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb nj\u00eb sheqer natyral t\u00eb ngjash\u00ebm me at\u00eb q\u00eb gjendet te mjedrat, n\u00eb nj\u00eb re pluhuri dhe gazi nd\u00ebryjor pran\u00eb qendr\u00ebs s\u00eb galaktik\u00ebs son\u00eb, Rrug\u00ebs s\u00eb Qum\u00ebshtit. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr eritroloz\u00ebn (erythrulose), nj\u00eb molekul\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":115703,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-115704","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuriozitete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115704","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=115704"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115704\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/115703"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=115704"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=115704"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=115704"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}