{"id":116239,"date":"2026-08-09T19:05:49","date_gmt":"2026-08-09T16:05:49","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/roja-i-doreshkrimeve-te-lashta-ne-zemer-te-saharase\/"},"modified":"2026-08-09T19:05:49","modified_gmt":"2026-08-09T16:05:49","slug":"roja-i-doreshkrimeve-te-lashta-ne-zemer-te-saharase","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/roja-i-doreshkrimeve-te-lashta-ne-zemer-te-saharase\/","title":{"rendered":"Roja i dor\u00ebshkrimeve t\u00eb lashta n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb Saharas\u00eb\u2026"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/DohaP1040442-1776727773-2-1777302627-770x445-1.jpeg\" alt=\"Roja i dor\u00ebshkrimeve t\u00eb lashta n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb Saharas\u00eb\u2026\"\/><\/figure>\n<p>Muhammad Gholam El Habot vendos me kujdes nj\u00eb pal\u00eb doreza t\u00eb bardha para se t\u00eb prek\u00eb dor\u00ebshkrimet e vjetra. Brenda bibliotek\u00ebs s\u00eb heshtur n\u00eb qytetin e lasht\u00eb Chinguetti, n\u00eb veri t\u00eb Mauritanis\u00eb, raftet metalike mbajn\u00eb qindra libra t\u00eb rrall\u00eb me kopertina l\u00ebkure t\u00eb konsumuara nga koha.<\/p>\n<p>Ajri \u00ebsht\u00eb i fresk\u00ebt, nd\u00ebrsa drita e fort\u00eb e mesdit\u00ebs hyn p\u00ebrmes dyerve t\u00eb drunjta t\u00eb hapura.\u00a0Ai hap nj\u00eb dor\u00ebshkrim t\u00eb madh n\u00eb arabisht, kontrollon faqet e zverdhura p\u00ebr d\u00ebmtime, pastaj e mbyll me kujdes dhe e vendos n\u00eb nj\u00eb kuti kartoni.<\/p>\n<p>\u201cK\u00ebta libra jan\u00eb si familja ime!\u201d- thot\u00eb 50-vje\u00e7ari n\u00eb dialektin hassaniya, nd\u00ebrsa largon mizat q\u00eb i sillen rreth fytyr\u00ebs. \u201cMarr\u00ebdh\u00ebnia ime me ta \u00ebsht\u00eb si ajo mes babait dhe birit. Duhet t\u2019i mbrojm\u00eb\u201d- shton ai.<\/p>\n<p>Biblioteka e familjes El Habot \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga t\u00eb paktat q\u00eb kan\u00eb mbetur ende funksionale n\u00eb Chinguetti, nj\u00eb qytet mesjetar i nd\u00ebrtuar buz\u00eb Saharas\u00eb, dikur qend\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme tregtare dhe fetare e bot\u00ebs islame.<\/p>\n<p>Sot, rrugicat prej guri jan\u00eb pothuajse t\u00eb boshatisura. Shumica e banor\u00ebve jan\u00eb larguar drejt kryeqytetit Nouakchott apo qyteteve t\u00eb tjera n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb pun\u00ebs dhe nj\u00eb jete m\u00eb t\u00eb mir\u00eb.<\/p>\n<p>Por emigrimi nuk \u00ebsht\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimi i vet\u00ebm.\u00a0Mauritania, ku rreth 90 p\u00ebr qind e territorit mbulohet nga Sahara, po p\u00ebrballet me p\u00ebrshpejtimin e desertifikimit dhe ndryshimeve klimatike. Stuhit\u00eb e r\u00ebr\u00ebs jan\u00eb m\u00eb t\u00eb shpeshta, temperaturat ekstreme zgjasin m\u00eb shum\u00eb dhe reshjet jan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb paparashikueshme.<\/p>\n<p>P\u00ebr bibliotekat e nd\u00ebrtuara me balt\u00eb dhe gur\u00eb, kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb katastrof\u00eb e heshtur. \u201cNxeht\u00ebsia ekstreme dhe lag\u00ebshtia e paq\u00ebndrueshme i d\u00ebmtojn\u00eb dor\u00ebshkrimet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pakthyeshme\u201d- shpjegon studiuesi amerikan Andrew Bishop, i Universitetit t\u00eb Wyoming. \u201cK\u00ebto nd\u00ebrtesa tradicionale nuk jan\u00eb nd\u00ebrtuar p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrballuar temperaturat mbi 40 grad\u00eb apo reshjet intensive\u201d- thekson m\u00eb tej ai.<\/p>\n<p>Muhammad el Habot nuk kishte planifikuar t\u00eb b\u00ebhej bibliotekar. N\u00eb vitin 2002, pas s\u00ebmundjes dhe vdekjes s\u00eb t\u00eb atit, ai mori p\u00ebrsip\u00ebr bibliotek\u00ebn familjare nga ndjenja e detyr\u00ebs. N\u00eb kultur\u00ebn e tyre, kujdesi p\u00ebr librat konsiderohej nj\u00eb nder i madh.<\/p>\n<p>Sot, thot\u00eb ai me keqardhje, brezi i ri nuk mendon m\u00eb nj\u00ebsoj. Dy djemt\u00eb e tij nuk duan ta vazhdojn\u00eb k\u00ebt\u00eb tradit\u00eb. Shum\u00eb t\u00eb rinj t\u00eb Chinguettit largohen drejt qyteteve t\u00eb m\u00ebdha, ku mund\u00ebsit\u00eb ekonomike jan\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha.<\/p>\n<p>\u201cDikur ishte krenari t\u00eb zgjidhesh p\u00ebr t\u00eb ruajtur bibliotek\u00ebn. Sot t\u00eb gjith\u00eb duan t\u00eb largohen\u201d- thot\u00eb ai. Historia e bibliotek\u00ebs s\u00eb familjes s\u00eb tij shtrihet disa shekuj pas. Nj\u00eb nga paraardh\u00ebsit e tij, Sidi Mohamed Ould Habot, ishte nd\u00ebr dijetar\u00ebt e njohur q\u00eb udh\u00ebtonin nga Egjipti deri n\u00eb Andaluz\u00ed n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb dijes.<\/p>\n<p>Ata soll\u00ebn n\u00eb Chinguetti mij\u00ebra libra mbi jurisprudenc\u00ebn islame, matematik\u00ebn, mjek\u00ebsin\u00eb, astronomin\u00eb dhe poezin\u00eb. N\u00eb kulmin e saj, qyteti konsiderohej \u201cqyteti i shtat\u00eb i shenjt\u00eb i Islamit\u201d. Pelegrin\u00ebt q\u00eb udh\u00ebtonin drejt Mek\u00ebs ndalonin aty p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrgatitur p\u00ebr rrug\u00ebn e gjat\u00eb p\u00ebrmes shkret\u00ebtir\u00ebs.<\/p>\n<p>Me kalimin e koh\u00ebs, rrug\u00ebt tregtare ndryshuan dhe r\u00ebnd\u00ebsia e qytetit u zbeh. Bibliotekat filluan t\u00eb mbyllen nj\u00ebra pas tjetr\u00ebs. Megjithat\u00eb, El Habot beson se trash\u00ebgimia e familjes nuk mund t\u00eb braktiset.<\/p>\n<p>\u201cParaardh\u00ebsit tan\u00eb e lan\u00eb amanet q\u00eb biblioteka t\u00eb mbetej e hapur p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb dhe t\u00eb ruhej nga nj\u00eb pasardh\u00ebs i ndersh\u00ebm i familjes. P\u00ebr ne kjo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi morale dhe shpirt\u00ebrore\u201d- shprehet ai.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb ruajtja e dor\u00ebshkrimeve \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb e kushtueshme. Librat d\u00ebmtohen nga insektet, lag\u00ebshtia dhe temperaturat ekstreme. N\u00eb dit\u00ebt m\u00eb t\u00eb nxehta, ai vendos kova me uj\u00eb n\u00eb sall\u00eb p\u00ebr t\u00eb rritur lag\u00ebshtin\u00eb e ajrit dhe p\u00ebr t\u00eb mbrojtur faqet e brishta nga tharja.<\/p>\n<p>Turizmi, dikur nj\u00eb burim i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb ardhurash p\u00ebr bibliotekat, ka r\u00ebn\u00eb ndjesh\u00ebm q\u00eb prej sulmeve ndaj t\u00eb huajve n\u00eb Mauritani dhe m\u00eb pas pandemis\u00eb. Vizitor\u00ebt po rikthehen ngadal\u00eb, por shumica e bibliotekave t\u00eb Chinguettit mbeten t\u00eb mbyllura.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2024, UNESCO financoi nj\u00eb projekt restaurimi prej 100 mij\u00eb dollar\u00ebsh p\u00ebr tremb\u00ebdhjet\u00eb biblioteka t\u00eb qytetit, duke siguruar kondicioner\u00eb, kompjuter\u00eb dhe pajisje ruajtjeje. Por p\u00ebr El Habot, sfida \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e madhe sesa mungesa e pajisjeve.<\/p>\n<p>Ai hap nj\u00eb tjet\u00ebr dor\u00ebshkrim t\u00eb vjet\u00ebr dhe tregon me emocion ilustrime t\u00eb fazave t\u00eb h\u00ebn\u00ebs dhe nj\u00eb eklipsi. N\u00eb faqen tjet\u00ebr shfaqen Meka dhe Medina. \u201cDuhet ta mbroj k\u00ebt\u00eb trash\u00ebgimi sikur t\u00eb ishte pjes\u00eb e imja. Jo vet\u00ebm p\u00ebr familjen time, por p\u00ebr gjith\u00eb njer\u00ebzimin\u201d- thot\u00eb me z\u00eb t\u00eb ul\u00ebt, nd\u00ebrsa mban librin n\u00eb duar. tesheshi.com<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>tesheshi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Muhammad Gholam El Habot vendos me kujdes nj\u00eb pal\u00eb doreza t\u00eb bardha para se t\u00eb prek\u00eb dor\u00ebshkrimet e vjetra. Brenda bibliotek\u00ebs s\u00eb heshtur n\u00eb qytetin e lasht\u00eb Chinguetti, n\u00eb veri t\u00eb Mauritanis\u00eb, raftet metalike mbajn\u00eb qindra libra t\u00eb rrall\u00eb me kopertina l\u00ebkure t\u00eb konsumuara nga koha. Ajri \u00ebsht\u00eb i fresk\u00ebt, nd\u00ebrsa drita e fort\u00eb e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":116238,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-116239","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116239","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=116239"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116239\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/116238"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=116239"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=116239"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=116239"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}