{"id":116643,"date":"2026-08-17T12:55:35","date_gmt":"2026-08-17T09:55:35","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/ushqimet-e-se-ardhmes-mish-i-kultivuar-ne-peme\/"},"modified":"2026-08-17T12:55:35","modified_gmt":"2026-08-17T09:55:35","slug":"ushqimet-e-se-ardhmes-mish-i-kultivuar-ne-peme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/ushqimet-e-se-ardhmes-mish-i-kultivuar-ne-peme\/","title":{"rendered":"Ushqimet e s\u00eb ardhmes: mish i kultivuar n\u00eb pem\u00eb?"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/alternative-alla-carne-orig.jpg\" alt=\"Ushqimet e s\u00eb ardhmes: mish i kultivuar n\u00eb pem\u00eb?\"\/><\/figure>\n<p>Nj\u00eb protein\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb gjendet n\u00eb sasi t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb mish mund t\u00eb prodhohet n\u00eb bim\u00eb dhe, n\u00eb t\u00eb ardhmen, t\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar shijen e alternativave me baz\u00eb bimore.<\/p>\n<p>B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr mioglobin\u00ebn, protein\u00ebn q\u00eb lidhet me oksigjenin dhe q\u00eb kontribuon n\u00eb ngjyr\u00ebn e kuqe t\u00eb mishit, si edhe n\u00eb shijen karakteristike me nuanca umami.<\/p>\n<p>Nj\u00eb grup shkenc\u00ebtar\u00ebsh, ka arritur ta prodhoj\u00eb k\u00ebt\u00eb protein\u00eb brenda kloroplasteve, organeleve t\u00eb qelizave bimore ku zhvillohet fotosinteza. P\u00ebr eksperimentin, studiuesit p\u00ebrdor\u00ebn bim\u00eb duhani dhe marule t\u00eb modifikuara gjenetikisht, duke i b\u00ebr\u00eb ato t\u00eb prodhojn\u00eb mioglobin\u00eb t\u00eb ngjashme me at\u00eb q\u00eb gjendet te kafsh\u00ebt.<\/p>\n<p>Studimi, i publikuar n\u00eb revist\u00ebn \u201cFrontiers in Plant Science\u201d, lidhet me nj\u00eb fush\u00eb n\u00eb zhvillim t\u00eb bioteknologjis\u00eb ushqimore, t\u00eb njohur si fermentimi preciz.<\/p>\n<p>Kjo teknologji synon t\u00eb prodhoj\u00eb n\u00eb organizma t\u00eb ndrysh\u00ebm proteina, yndyrna dhe molekula t\u00eb tjera q\u00eb zakonisht gjenden n\u00eb mish, p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrdorur m\u00eb pas n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e produkteve me baz\u00eb bimore.<\/p>\n<p>Deri tani, p\u00ebr prodhimin n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb proteinave me origjin\u00eb shtazore, shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb p\u00ebrdorur kryesisht maja ose baktere, duke futur n\u00eb to gjenet p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr prodhimin e proteinave t\u00eb caktuara. Por n\u00eb k\u00ebt\u00eb eksperiment, u zgjodh\u00ebn bim\u00ebt.<\/p>\n<p>Dhe konkretisht duhani, sepse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb organiz\u00ebm model i studiuar gjer\u00ebsisht n\u00eb gjenetik\u00eb dhe me nj\u00eb gjenom t\u00eb njohur mir\u00eb, nd\u00ebrsa marulja u p\u00ebrzgjodh sepse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bim\u00eb e ngr\u00ebnshme.<\/p>\n<p>Studiuesit nga Imperial College London krijuan kopje t\u00eb gjeneve t\u00eb mioglobin\u00ebs s\u00eb derrit dhe lop\u00ebs dhe i fut\u00ebn ato n\u00eb kloroplastet e bim\u00ebve t\u00eb vogla t\u00eb duhanit dhe marules.<\/p>\n<p>P\u00ebr transferimin e gjeneve u p\u00ebrdor nj\u00eb metod\u00eb fizike e njohur si \u201cgene gun\u201d, e cila p\u00ebrdor grimca mikroskopike ari t\u00eb mbuluara me gjenin q\u00eb k\u00ebrkohet t\u00eb transferohet. Disa prej bim\u00ebve arrit\u00ebn ta integronin me sukses gjenin n\u00eb kloroplastet e tyre dhe, pasi u rrit\u00ebn, e kaluan at\u00eb edhe te pasardh\u00ebsit.<\/p>\n<p>Rezultatet treguan se kloroplastet ishin shum\u00eb efikase n\u00eb prodhimin e mioglobin\u00ebs, madje duksh\u00ebm m\u00eb efikase sesa b\u00ebrthama e qeliz\u00ebs bimore, ku gjithashtu u testua futja e gjenit.<\/p>\n<p>Prodhimi arriti rreth 800 miligram\u00eb mioglobin\u00eb p\u00ebr kilogram pesh\u00eb t\u00eb that\u00eb te duhani dhe 810 miligram\u00eb p\u00ebr kilogram te marulja. Sa p\u00ebr krahasim, mishi i v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebrmban rreth 8,1 deri n\u00eb 11,2 miligram\u00eb mioglobin\u00eb p\u00ebr gram pesh\u00eb t\u00eb that\u00eb, pra rreth dhjet\u00eb her\u00eb m\u00eb shum\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb pamje t\u00eb par\u00eb, kjo sasi mund t\u00eb duket e ul\u00ebt. Megjithat\u00eb, studiuesit theksojn\u00eb se kultivimi i bim\u00ebve \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb efikas n\u00eb p\u00ebrdorimin e burimeve sesa rritja e bag\u00ebtive.<\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, mioglobina e prodhuar nga bim\u00ebt mund t\u00eb arrij\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen rendimente p\u00ebr hektar t\u00eb krahasueshme, apo edhe m\u00eb t\u00eb larta, se ato t\u00eb prodhimit blegtoral, nd\u00ebrsa k\u00ebrkon shum\u00eb m\u00eb pak uj\u00eb dhe gjeneron m\u00eb pak emetime t\u00eb gazeve serr\u00eb.<\/p>\n<p>Q\u00ebllimi afatgjat\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorimi i bim\u00ebve p\u00ebr t\u00eb rritur prodhimin e proteinave t\u00eb ngjashme me ato t\u00eb mishit, t\u00eb cilat m\u00eb pas mund t\u2019u shtohen alternativave bimore p\u00ebr t\u2019u dh\u00ebn\u00eb atyre shije dhe vlera ushqyese m\u00eb t\u00eb ngjashme me mishin tradicional.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, shkenc\u00ebtar\u00ebt synojn\u00eb jo vet\u00ebm t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e k\u00ebtyre produkteve, por edhe t\u00eb ulin kostot e prodhimit t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsve q\u00eb sot jan\u00eb m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u siguruar.<\/p>\n<p>Marulja mund t\u00eb ket\u00eb edhe nj\u00eb p\u00ebrdorim tjet\u00ebr n\u00eb t\u00eb ardhmen. Meqen\u00ebse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bim\u00eb q\u00eb konsumohet drejtp\u00ebrdrejt, teorikisht ajo mund t\u00eb p\u00ebrdoret si ushqim i pasuruar me mioglobin\u00eb dhe hekur hemik, n\u00ebse nj\u00eb p\u00ebrdorim i till\u00eb do t\u00eb miratohej nga legjislacioni p\u00ebr sigurin\u00eb ushqimore.<\/p>\n<p>\u201cShpresojm\u00eb q\u00eb marulja e ngr\u00ebnshme, e modifikuar p\u00ebr t\u00eb prodhuar mioglobin\u00eb, t\u00eb mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb nj\u00eb dit\u00eb edhe si ushqim i biofortifikuar me hekur hemik\u201d, tha Kyoko Morimoto, bashk\u00ebautore e studimit dhe p\u00ebrgjegj\u00ebse shkencore n\u00eb nj\u00eb kompani bioteknologjie t\u00eb specializuar n\u00eb bim\u00eb, e cila ka financuar pjes\u00ebrisht k\u00ebrkimin.<\/p>\n<p>N\u00ebse kjo teknologji arrin t\u00eb zhvillohet n\u00eb shkall\u00eb industriale, bim\u00ebt mund t\u00eb b\u00ebhen nj\u00eb burim i ri p\u00ebr p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsit q\u00eb u japin alternativave t\u00eb mishit shijen dhe karakteristikat q\u00eb konsumator\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr momentin, b\u00ebhet fjal\u00eb ende p\u00ebr nj\u00eb teknologji n\u00eb faz\u00eb k\u00ebrkimore, por eksperimenti tregon nj\u00eb rrug\u00eb t\u00eb re ku bujq\u00ebsia dhe bioteknologjia mund t\u00eb bashkohen p\u00ebr t\u00eb krijuar ushqimet e s\u00eb ardhmes. tesheshi.com<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>tesheshi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb protein\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb gjendet n\u00eb sasi t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb mish mund t\u00eb prodhohet n\u00eb bim\u00eb dhe, n\u00eb t\u00eb ardhmen, t\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar shijen e alternativave me baz\u00eb bimore. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr mioglobin\u00ebn, protein\u00ebn q\u00eb lidhet me oksigjenin dhe q\u00eb kontribuon n\u00eb ngjyr\u00ebn e kuqe t\u00eb mishit, si edhe n\u00eb shijen karakteristike [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":116642,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-116643","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknologji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116643","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=116643"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116643\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/116642"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=116643"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=116643"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=116643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}