{"id":116720,"date":"2026-08-19T09:05:36","date_gmt":"2026-08-19T06:05:36","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/pse-europa-po-kthehet-ne-piken-e-nxehte-te-tokes\/"},"modified":"2026-08-19T09:05:36","modified_gmt":"2026-08-19T06:05:36","slug":"pse-europa-po-kthehet-ne-piken-e-nxehte-te-tokes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/pse-europa-po-kthehet-ne-piken-e-nxehte-te-tokes\/","title":{"rendered":"Pse Europa po kthehet n\u00eb \u201cpik\u00ebn e nxeht\u00eb\u201d t\u00eb Tok\u00ebs?"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/recelmanatezinj-1024x576-2.jpg\" alt=\"Pse Europa po kthehet n\u00eb \u201cpik\u00ebn e nxeht\u00eb\u201d t\u00eb Tok\u00ebs?\"\/><\/figure>\n<p>E gjith\u00eb bota po p\u00ebrballet me rritjen e temperaturave, pasi ndotja nga djegia e l\u00ebnd\u00ebve fosile bllokon gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb nxeht\u00ebsi n\u00eb atmosfer\u00eb, b\u00ebhet e ditur n\u00eb nj\u00eb artikull t\u00eb The Guardian. Por Europa po ngrohet pothuajse dy her\u00eb m\u00eb shpejt se kontinentet e tjera, me pasoja gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda. Vet\u00ebm k\u00ebt\u00eb ver\u00eb, val\u00ebt e t\u00eb nxehtit kan\u00eb shkaktuar dhjet\u00ebra mij\u00ebra vdekje.<\/p>\n<p>Pse Europa po preket m\u00eb shum\u00eb nga ngrohja globale?<\/p>\n<p>Toka ngrohet m\u00eb shpejt se oqeanet e m\u00ebdha dhe t\u00eb thella, ndaj t\u00eb gjith\u00eb kontinentet po p\u00ebrjetojn\u00eb rritje m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb temperaturave se detet. Por Europa \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht e ekspozuar p\u00ebr kat\u00ebr arsye kryesore: ndryshimi i modeleve atmosferike, af\u00ebrsia me Arktikun, pak\u00ebsimi i d\u00ebbor\u00ebs dhe ulja e ndotjes s\u00eb ajrit.<\/p>\n<p>Si rezultat, Europa \u00ebsht\u00eb sot rreth 2.5\u00b0C m\u00eb e ngroht\u00eb krahasuar me periudh\u00ebn para djegies masive t\u00eb l\u00ebnd\u00ebve fosile, nd\u00ebrsa rritja globale \u00ebsht\u00eb rreth 1.4\u00b0C.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga mesi i viteve \u201990, temperaturat n\u00eb Europ\u00eb jan\u00eb rritur me rreth 0.56\u00b0C \u00e7do dekad\u00eb, krahasuar me 0.42\u00b0C n\u00eb Amerik\u00ebn e Veriut, 0.36\u00b0C n\u00eb Afrik\u00eb dhe 0.27\u00b0C n\u00eb Amerik\u00ebn e Jugut.<\/p>\n<p>Arktiku \u00ebsht\u00eb rajoni q\u00eb po ngrohet m\u00eb shpejt n\u00eb planet. Akulli polar, i cili normalisht reflekton pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb rrezeve t\u00eb diellit, po shkrihet me shpejt\u00ebsi.<\/p>\n<p>Kur akulli zhduket, sip\u00ebrfaqja e err\u00ebt e oqeanit mbetet e ekspozuar dhe thith shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr nxeht\u00ebsi. Kjo sjell shkrirje edhe m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb akullit dhe krijon nj\u00eb cik\u00ebl vet\u00ebp\u00ebrforcues t\u00eb ngrohjes.<\/p>\n<p>Me nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb konsiderueshme t\u00eb Europ\u00ebs relativisht pran\u00eb Arktikut, ky faktor ndikon edhe n\u00eb ritmin e ngrohjes s\u00eb kontinentit.<\/p>\n<p>Edhe mungesa e d\u00ebbor\u00ebs po e p\u00ebrshpejton ngrohjen<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, pjesa m\u00eb e madhe e Europ\u00ebs mbulohej rregullisht nga d\u00ebbora gjat\u00eb dimrit. Ashtu si akulli i Arktikut, edhe d\u00ebbora reflekton rrezet e diellit dhe ndihmon n\u00eb mbajtjen e temperaturave m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta.<\/p>\n<p>Por ndryshimet klimatike po zvog\u00eblojn\u00eb sip\u00ebrfaqet e mbuluara me d\u00ebbor\u00eb. Sip\u00ebrfaqja e humbur \u00ebsht\u00eb af\u00ebrsisht sa territori i Franc\u00ebs, Italis\u00eb, Gjermanis\u00eb, Zvicr\u00ebs dhe Austris\u00eb s\u00eb bashku.<\/p>\n<p>Ulja e ndotjes s\u00eb ajrit n\u00eb Europ\u00eb \u00ebsht\u00eb padyshim nj\u00eb zhvillim pozitiv p\u00ebr sh\u00ebndetin e njer\u00ebzve. Por ajri m\u00eb i past\u00ebr po heq nj\u00ebkoh\u00ebsisht nj\u00eb \u201cmask\u00eb\u201d q\u00eb deri tani kishte zbutur pjes\u00ebrisht efektin e gazeve serr\u00eb.<\/p>\n<p>Grimcat e ndotjes mund t\u00eb reflektojn\u00eb rrezet e diellit ose t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb formimin e reve, duke penguar nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb nxeht\u00ebsis\u00eb t\u00eb arrij\u00eb n\u00eb sip\u00ebrfaqen e Tok\u00ebs. Kur k\u00ebto grimca pak\u00ebsohen, m\u00eb shum\u00eb rrezatim arrin n\u00eb tok\u00eb dhe efekti ngroh\u00ebs i gazeve serr\u00eb b\u00ebhet m\u00eb i duksh\u00ebm.<\/p>\n<p>Ngrohja e shpejt\u00eb po sjell m\u00eb shum\u00eb viktima nga temperaturat ekstreme, zjarre m\u00eb intensive dhe that\u00ebsira m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, stuhit\u00eb, reshjet ekstreme dhe p\u00ebrmbytjet po fuqizohen nga nxeht\u00ebsia shtes\u00eb e akumuluar n\u00eb sistemin klimatik.<\/p>\n<p>Pasojat prekin jet\u00ebn dhe ekonomin\u00eb e miliona njer\u00ebzve n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb kontinentin dhe pritet t\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsohen derisa emetimet t\u00eb arrijn\u00eb nivelin zero neto.<\/p>\n<p>Shefi i OKB-s\u00eb p\u00ebr klim\u00ebn, Simon Stiell, e p\u00ebrmblodhi situat\u00ebn n\u00eb fund t\u00eb korrikut.<\/p>\n<p>\u201cKostot e tmerrshme t\u00eb k\u00ebsaj krize klimatike, si njer\u00ebzore, ashtu edhe ekonomike. Tashm\u00eb po arrijn\u00eb p\u00ebrmasat e nj\u00eb emergjence komb\u00ebtare.\u201d<\/p>\n<p>Sipas tij, zgjidhja \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb: \u201cT\u00eb largohemi m\u00eb shpejt nga qymyri, nafta dhe gazi, t\u00eb zgjerojm\u00eb p\u00ebrdorimin e energjive t\u00eb rinovueshme dhe t\u00eb mbrojm\u00eb njer\u00ebzit.\u201d<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>mesazhi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>E gjith\u00eb bota po p\u00ebrballet me rritjen e temperaturave, pasi ndotja nga djegia e l\u00ebnd\u00ebve fosile bllokon gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb nxeht\u00ebsi n\u00eb atmosfer\u00eb, b\u00ebhet e ditur n\u00eb nj\u00eb artikull t\u00eb The Guardian. Por Europa po ngrohet pothuajse dy her\u00eb m\u00eb shpejt se kontinentet e tjera, me pasoja gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda. Vet\u00ebm k\u00ebt\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":116719,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-116720","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuriozitete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116720","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=116720"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116720\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/116719"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=116720"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=116720"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=116720"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}