{"id":117596,"date":"2026-09-10T13:05:51","date_gmt":"2026-09-10T10:05:51","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/sa-nga-karakteri-yne-e-trashegojme-nga-prinderit\/"},"modified":"2026-09-10T13:05:51","modified_gmt":"2026-09-10T10:05:51","slug":"sa-nga-karakteri-yne-e-trashegojme-nga-prinderit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/sa-nga-karakteri-yne-e-trashegojme-nga-prinderit\/","title":{"rendered":"Sa nga karakteri yn\u00eb e trash\u00ebgojm\u00eb nga prind\u00ebrit?"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/images-1-2.jpg\" alt=\"Sa nga karakteri yn\u00eb e trash\u00ebgojm\u00eb nga prind\u00ebrit?\"\/><\/figure>\n<p>\u201cJe ankthioz si babai\u201d, \u201cflet shum\u00eb si n\u00ebna\u201d apo \u201cm\u00ebrzitesh p\u00ebr \u00e7do gj\u00eb si gjyshja\u201d. Shum\u00eb njer\u00ebz i kan\u00eb d\u00ebgjuar k\u00ebto krahasime n\u00eb tryezat familjare. Dhe nj\u00eb nga studimet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb kryera ndonj\u00ebher\u00eb mbi personalitetin, sugjeron se k\u00ebto ngjashm\u00ebri nuk jan\u00eb krejt rast\u00ebsi.<\/p>\n<p>Studimi, i publikuar s\u00eb fundmi n\u00eb revist\u00ebn shkencore \u201cNature\u201d, ka analizuar t\u00eb dh\u00ebnat gjenetike dhe tiparet e personalitetit t\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb milion njer\u00ebzve. P\u00ebrfundimi kryesor \u00ebsht\u00eb se personaliteti ka v\u00ebrtet nj\u00eb komponent gjenetik, por ai \u00ebsht\u00eb kompleks, probabilistik dhe aspak p\u00ebrcaktues.<\/p>\n<p>Kjo do t\u00eb thot\u00eb se nuk ekziston nj\u00eb \u201cgjen i karakterit\u201d q\u00eb vendos n\u00ebse nj\u00eb person do t\u00eb jet\u00eb i shoq\u00ebruesh\u00ebm, i qet\u00eb apo i prirur ndaj ankthit.<\/p>\n<p>N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, mij\u00ebra ndryshime t\u00eb vogla n\u00eb ADN mund t\u00eb ndikojn\u00eb s\u00eb bashku n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si priremi t\u00eb mendojm\u00eb, t\u00eb ndiejm\u00eb dhe t\u00eb sillemi.<\/p>\n<p>Studiuesit u p\u00ebrqendruan te modeli i njohur si \u201cPes\u00eb t\u00eb M\u00ebdhenjt\u00eb\u201d, nj\u00eb nga sistemet m\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorura p\u00ebr matjen e personalitetit. Ai analizon pes\u00eb tipare kryesore: ekstraversionin (t\u00eb qenit nj\u00eb tip i hapur), prirjen p\u00ebr bashk\u00ebpunim dhe altruiz\u00ebm, nd\u00ebrgjegjshm\u00ebrin\u00eb, neuroticizmin dhe hapjen ndaj p\u00ebrvojave t\u00eb reja.<\/p>\n<p>Duke p\u00ebrdorur nj\u00eb metod\u00eb q\u00eb krahason nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh variantesh gjenetike me karakteristika t\u00eb caktuara, studiuesit zbuluan se secili prej k\u00ebtyre tipareve lidhet mesatarisht me m\u00eb shum\u00eb se 16 mij\u00eb variante t\u00eb pavarura t\u00eb ADN-s\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb total, u identifikuan 1.263 variante q\u00eb shfaqnin lidhjen m\u00eb t\u00eb fort\u00eb statistikore me tiparet e personalitetit. Pjesa m\u00eb e madhe lidhej me neuroticizmin, nd\u00ebrsa variante t\u00eb tjera shoq\u00ebroheshin me ekstraversionin, nd\u00ebrgjegjshm\u00ebrin\u00eb, hapjen ndaj p\u00ebrvojave dhe prirjen p\u00ebr bashk\u00ebpunim.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ndikimi i k\u00ebtyre gjeneve \u00ebsht\u00eb relativisht i kufizuar. Variantet e identifikuara shpjegonin vet\u00ebm 5 -16 p\u00ebr qind t\u00eb ndryshimeve n\u00eb rezultatet e testeve t\u00eb personalitetit.<\/p>\n<p>Pra, n\u00ebse dikush zot\u00ebron m\u00eb shum\u00eb variante gjenetike q\u00eb lidhen me ekstraversionin, kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb domosdoshm\u00ebrisht se ai person do t\u00eb jet\u00eb ekstravert.<\/p>\n<p>Studiuesit u p\u00ebrpoq\u00ebn gjithashtu t\u00eb ndanin ndikimin e gjeneve nga ai i mjedisit. Kjo ishte e r\u00ebnd\u00ebsishme, pasi an\u00ebtar\u00ebt e s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs familje nuk ndajn\u00eb vet\u00ebm ADN-n\u00eb, por edhe edukimin, kushtet ekonomike, mjedisin shoq\u00ebror dhe p\u00ebrvojat e jet\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb studimit u krahasuan v\u00ebllez\u00ebr e motra binjak\u00eb dizigotik\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebt prind\u00ebr dhe rriten zakonisht n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin mjedis, por nuk kan\u00eb ADN identike.<\/p>\n<p>Rezultatet treguan se personat q\u00eb kishin trash\u00ebguar nj\u00eb predispozit\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe gjenetike p\u00ebr nj\u00eb tipar t\u00eb caktuar priren ta shfaqnin m\u00eb fort at\u00eb tipar.<\/p>\n<p>Nj\u00eb analiz\u00eb tjet\u00ebr krahasoi prind\u00ebrit me f\u00ebmij\u00ebt e tyre. Studiuesit zbuluan se lidhjet gjenetike me personalitetin te f\u00ebmij\u00ebt lidhen kryesisht me variantet q\u00eb ata kishin trash\u00ebguar realisht nga prind\u00ebrit.<\/p>\n<p>Por kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se karakteri yn\u00eb \u00ebsht\u00eb i shkruar n\u00eb ADN. Personaliteti formohet nga nd\u00ebrveprimi i vazhduesh\u00ebm mes trash\u00ebgimis\u00eb biologjike dhe p\u00ebrvojave t\u00eb jet\u00ebs.<\/p>\n<p>Gjenet mund t\u00eb na japin disa prirje, por familja, shoq\u00ebria, edukimi dhe ngjarjet q\u00eb p\u00ebrjetojm\u00eb, ndikojn\u00eb po aq n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si b\u00ebhemi njer\u00ebzit q\u00eb jemi. tesheshi.com<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>tesheshi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cJe ankthioz si babai\u201d, \u201cflet shum\u00eb si n\u00ebna\u201d apo \u201cm\u00ebrzitesh p\u00ebr \u00e7do gj\u00eb si gjyshja\u201d. Shum\u00eb njer\u00ebz i kan\u00eb d\u00ebgjuar k\u00ebto krahasime n\u00eb tryezat familjare. Dhe nj\u00eb nga studimet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb kryera ndonj\u00ebher\u00eb mbi personalitetin, sugjeron se k\u00ebto ngjashm\u00ebri nuk jan\u00eb krejt rast\u00ebsi. Studimi, i publikuar s\u00eb fundmi n\u00eb revist\u00ebn shkencore \u201cNature\u201d, ka [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":117595,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-117596","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknologji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117596","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=117596"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117596\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/117595"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117596"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117596"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=117596"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}