{"id":117679,"date":"2026-09-12T17:15:47","date_gmt":"2026-09-12T14:15:47","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/studimi-foshnjat-e-lindura-nga-nena-me-anemi-kane-tru-me-te-vogel\/"},"modified":"2026-09-12T17:15:47","modified_gmt":"2026-09-12T14:15:47","slug":"studimi-foshnjat-e-lindura-nga-nena-me-anemi-kane-tru-me-te-vogel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/studimi-foshnjat-e-lindura-nga-nena-me-anemi-kane-tru-me-te-vogel\/","title":{"rendered":"Studimi: Foshnjat e lindura nga n\u00ebna me anemi kan\u00eb tru m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/16-2.jpg\" alt=\"Studimi: Foshnjat e lindura nga n\u00ebna me anemi kan\u00eb tru m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl\"\/><\/figure>\n<p>Foshnjat e lindura nga n\u00ebna me anemi kan\u00eb tru m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb disa zona t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb lidhen me l\u00ebvizjen, t\u00eb nx\u00ebnit dhe rregullimin e emocioneve, sipas nj\u00eb studimi t\u00eb ri.<\/p>\n<p>Studiuesit than\u00eb se k\u00ebto ndryshime, t\u00eb konstatuara p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb q\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn nj\u00eb-vje\u00e7are, mund t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi njoh\u00ebse kur f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb nisin shkoll\u00ebn, raporton The Guardian.<\/p>\n<p>M\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb e treta e grave shtatz\u00ebna n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn vuajn\u00eb nga anemia, nj\u00eb gjendje q\u00eb zakonisht shkaktohet nga mungesa e hekurit dhe karakterizohet nga nj\u00eb num\u00ebr m\u00eb i ul\u00ebt se normalja i qelizave t\u00eb kuqe t\u00eb gjakut n\u00eb organiz\u00ebm. Simptomat p\u00ebrfshijn\u00eb lodhjen, v\u00ebshtir\u00ebsin\u00eb n\u00eb frym\u00ebmarrje dhe marramendjen. Shkall\u00ebt m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb anemis\u00eb regjistrohen n\u00eb Afrik\u00ebn Subsahariane dhe n\u00eb Azin\u00eb Jugore.<\/p>\n<p>Studiues nga \u201cKing\u2019s College London, n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar dhe nga universiteti i Cape Town, n\u00eb Afrik\u00ebn e Jugut ndoq\u00ebn m\u00eb shum\u00eb se 300 n\u00ebna dhe foshnjat e tyre n\u00eb Cape Town, duke skanuar trurin e foshnjave disa her\u00eb nga mosha tre muajshe deri n\u00eb dy vje\u00e7.<\/p>\n<p>Mesatarisht, v\u00ebllimi i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i trurit t\u00eb foshnjave t\u00eb lindura nga n\u00ebna me anemi ishte 4% m\u00eb i vog\u00ebl krahasuar me foshnjat e lindura nga n\u00ebna pa anemi, edhe pse t\u00eb gjitha n\u00ebnat me anemi ishin diagnostikuar vet\u00ebm me nj\u00eb form\u00eb t\u00eb leht\u00eb t\u00eb gjendjes.<\/p>\n<p>Ndryshime u regjistruan n\u00eb tri zona specifike t\u00eb trurit: putamen, b\u00ebrthama kaudate dhe korpusi kalloz.<\/p>\n<p>\u201cT\u00eb trija k\u00ebto zona t\u00eb trurit p\u00ebrfshihen n\u00eb funksione t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme neuropsikologjike\u201d, tha Jessica Ringshaw, autorja e par\u00eb e studimit dhe studiuese n\u00eb Institutin e Psikiatris\u00eb, Psikologjis\u00eb dhe Neuroshkenc\u00ebs (IoPPN) t\u00eb King\u2019s College London dhe n\u00eb Universitetin e Cape Town. Ajo p\u00ebrmendi si shembuj shpejt\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrpunimit t\u00eb informacionit, rregullimin e emocioneve dhe funksionet ekzekutive.<\/p>\n<p>Diferenca mes dy grupeve t\u00eb foshnjave u thellua gjat\u00eb dy viteve t\u00eb para t\u00eb jet\u00ebs. P\u00ebr shembull, korpusi kalloz ishte rreth 4% m\u00eb i vog\u00ebl n\u00eb mosh\u00ebn 12 muajshe te foshnjat, n\u00ebnat e t\u00eb cilave kishin pasur anemi, nd\u00ebrsa n\u00eb mosh\u00ebn 24-muajshe diferenca arrinte n\u00eb 6%.<\/p>\n<p>Studime t\u00eb m\u00ebparshme t\u00eb kryera n\u00eb Afrik\u00ebn e Jugut, me f\u00ebmij\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl dhe f\u00ebmij\u00eb t\u00eb mosh\u00ebs shkollore, kan\u00eb gjetur ndryshime t\u00eb ngjashme n\u00eb v\u00ebllimin e trurit.<\/p>\n<p>\u201cK\u00ebta nuk jan\u00eb f\u00ebmij\u00eb q\u00eb po e kompensojn\u00eb k\u00ebt\u00eb diferenc\u00eb, pra raste ku ndryshimet n\u00eb tru zhduken me kalimin e koh\u00ebs\u201d, tha Ringshaw.<\/p>\n<p>\u201cAto jan\u00eb ende t\u00eb pranishme kur f\u00ebmij\u00ebt jan\u00eb gjasht\u00eb vje\u00e7 dhe nisin shkoll\u00ebn, dhe pik\u00ebrisht at\u00ebher\u00eb k\u00ebto ndryshime mund t\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb shfaqen n\u00eb form\u00ebn e v\u00ebshtir\u00ebsive m\u00eb t\u00eb dukshme njoh\u00ebse.\u201d<\/p>\n<p>Sipas saj, gjetjet ofrojn\u00eb nj\u00eb shpjegim t\u00eb mundsh\u00ebm p\u00ebr rezultatet e studimeve t\u00eb m\u00ebparshme, t\u00eb cilat kan\u00eb treguar se f\u00ebmij\u00ebt e lindur nga n\u00ebna me anemi kan\u00eb marr\u00eb rezultate m\u00eb t\u00eb dob\u00ebta n\u00eb testet e zhvillimit.<\/p>\n<p>Ringshaw tha se n\u00ebnat me dhe pa anemi ishin, n\u00eb aspekte t\u00eb tjera, shum\u00eb t\u00eb ngjashme p\u00ebr sa i p\u00ebrket faktor\u00ebve si t\u00eb ardhurat e familjes dhe siguria ushqimore. Kjo, sipas saj, e b\u00ebn ekipin m\u00eb t\u00eb bindur se anemia e n\u00ebn\u00ebs ishte shkaku i ndryshimeve t\u00eb v\u00ebrejtura.<\/p>\n<p>Rezultatet n\u00ebnvizojn\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e trajtimit t\u00eb anemis\u00eb te grat\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn riprodhuese, tha Ringshaw.<\/p>\n<p>\u201cDuhet t\u00eb kryejm\u00eb kontrolle p\u00ebr anemin\u00eb dhe munges\u00ebn e hekurit, ve\u00e7an\u00ebrisht gjat\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb\u201d, tha ajo, duke rekomanduar p\u00ebrdorimin e suplementeve t\u00eb hekurit nga goja, ose edhe administrimin intravenoz t\u00eb hekurit, kur \u00ebsht\u00eb e nevojshme.<\/p>\n<p>Shkaqet e anemis\u00eb jan\u00eb komplekse dhe mund t\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb edhe s\u00ebmundje infektive. Studimi zbuloi se nivelet e anemis\u00eb ishin m\u00eb t\u00eb larta te grat\u00eb q\u00eb jetonin me HIV. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, Ringshaw theksoi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e nd\u00ebrthurjes s\u00eb trajtimit me hekur me menaxhimin e duhur t\u00eb infeksioneve.<\/p>\n<p>Edhe pse Organizata Bot\u00ebrore e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb e rendit uljen e niveleve t\u00eb anemis\u00eb nd\u00ebr prioritetet e saj, progresi n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim ka ngecur gjat\u00eb dy dekadave t\u00eb fundit.<\/p>\n<p>\u201cTani, m\u00eb shum\u00eb se kurr\u00eb, anemia duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb p\u00ebrpjekjeve t\u00eb sh\u00ebndetit publik, n\u00ebse duam t\u00eb sigurohemi q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt jo vet\u00ebm t\u00eb mbijetojn\u00eb, por edhe t\u00eb zhvillohen plot\u00ebsisht\u201d, tha Ringshaw.<\/p>\n<p>Studimi, i publikuar n\u00eb revist\u00ebn shkencore Brain Communications, p\u00ebrdori skaner\u00eb t\u00eb rinj t\u00eb specializuar MRI, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb m\u00eb t\u00eb lir\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb l\u00ebvizsh\u00ebm sesa pajisjet konvencionale q\u00eb p\u00ebrdoren n\u00eb spitale.<\/p>\n<p>Studiuesit krahasuan imazhet e marra me aparaturat tradicionale MRI me fush\u00eb t\u00eb lart\u00eb me ato t\u00eb marra nga pajisjet portative me fush\u00eb t\u00eb ul\u00ebt. Ata zbuluan se k\u00ebto t\u00eb fundit ishin mjaftuesh\u00ebm t\u00eb ndjeshme p\u00ebr t\u00eb identifikuar t\u00eb nj\u00ebjtat ndryshime n\u00eb trurin e foshnjave t\u00eb lindura nga n\u00ebna me anemi.<\/p>\n<p>Steve Williams, profesor i neuroimazheris\u00eb n\u00eb King\u2019s College London, tha se \u201cKy studim ka d\u00ebshmuar se teknologjia jon\u00eb e re mund t\u00eb mas\u00eb ndikimin e kequshqyerjes n\u00eb trurin n\u00eb zhvillim, n\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb dhe n\u00eb disa prej mjediseve m\u00eb sfiduese. Kjo do t\u00eb mund\u00ebsoj\u00eb nj\u00eb vler\u00ebsim t\u00eb hersh\u00ebm dhe t\u00eb ndjesh\u00ebm t\u00eb nd\u00ebrhyrjeve t\u00eb planifikuara.\u201d<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>mesazhi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Foshnjat e lindura nga n\u00ebna me anemi kan\u00eb tru m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb disa zona t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb lidhen me l\u00ebvizjen, t\u00eb nx\u00ebnit dhe rregullimin e emocioneve, sipas nj\u00eb studimi t\u00eb ri. Studiuesit than\u00eb se k\u00ebto ndryshime, t\u00eb konstatuara p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb q\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn nj\u00eb-vje\u00e7are, mund t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi njoh\u00ebse kur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":117678,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-117679","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendetesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117679","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=117679"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117679\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/117678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117679"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117679"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=117679"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}