{"id":118355,"date":"2026-10-01T12:17:39","date_gmt":"2026-10-01T09:17:39","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/el-nino-lulezon-shkretetiren-ne-kili\/"},"modified":"2026-10-01T12:17:39","modified_gmt":"2026-10-01T09:17:39","slug":"el-nino-lulezon-shkretetiren-ne-kili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/el-nino-lulezon-shkretetiren-ne-kili\/","title":{"rendered":"\u201cEl Ni\u00f1o\u201d lul\u00ebzon shkret\u00ebtir\u00ebn n\u00eb Kili"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/image-490-1024x538-1.png\" alt=\"\u201cEl Ni\u00f1o\u201d lul\u00ebzon shkret\u00ebtir\u00ebn n\u00eb Kili\"\/><\/figure>\n<p>Lul\u00ebzon Shkret\u00ebtira e Atakam\u00ebs n\u00eb Kili. Nj\u00eb nd\u00ebr vendet m\u00eb t\u00eb ashpra jo polare t\u00eb planetit, \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb protagonist i nj\u00eb lul\u00ebzimi t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm dhe t\u00eb papritur, shkaktuar nga shira t\u00eb bollshme. K\u00ebto t\u00eb fundit jan\u00eb favorizuar nga fenomeni El Ni\u00f1o, q\u00eb ka sjell\u00eb ndryshime klimatike, e n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast reshjet kan\u00eb kaluar n\u00eb disa zona t\u00eb k\u00ebsaj shkret\u00ebtire 180 mm, duke u etiketuar me t\u00eb drejt\u00eb, t\u00eb jasht\u00ebzakonshme, pasi kurr\u00eb t\u00eb regjistruara m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Uji ka b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu t\u00eb mundur q\u00eb t\u00eb zgjoj\u00eb farat e fjetura prej vitesh, duke i dh\u00ebn\u00eb jet\u00eb k\u00ebshtu t\u00eb ashtuquajturit fenomen Shkret\u00ebtir\u00eb e Lul\u00ebzuar.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb shum\u00eb specie, dhe stimulojn\u00eb rreth 15 mij\u00eb hektar\u00eb t\u00eb mbuluar n\u00eb tapet roz\u00eb, t\u00eb bardh\u00eb e t\u00eb verdh\u00eb.<\/p>\n<p>Biodiversiteti k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb i shum\u00ebllojsh\u00ebm, dhe jan\u00eb rreth 200 lloje bim\u00ebsh q\u00eb kan\u00eb pritur n\u00ebn r\u00ebr\u00eb p\u00ebr vite t\u00eb t\u00ebra.<\/p>\n<p>Sipas mediave lokale, lul\u00ebzimi i 2026 \u00ebsht\u00eb m\u00eb i bollshmi n\u00eb 30 vitet e fundit, pik\u00ebrisht fal\u00eb Super El Ni\u00f1o. N\u00eb fakt, lul\u00ebzimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen ciklik q\u00eb verifikohet pothuajse \u00e7do 5-7 vjet, por ndonj\u00ebher\u00eb edhe m\u00eb rrall\u00eb, dhe gjithnj\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb verifikuar \u00ebsht\u00eb shoq\u00ebruar me rreth 15 mm uj\u00eb, ndryshe nga kjo her\u00eb, plot 180 mm.<\/p>\n<p>Por ekspert\u00eb t\u00eb Universitetit t\u00eb Chicago-s theksojn\u00eb se nuk varet vet\u00ebm nga sasia e reshjeve, por edhe nga faktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb mjedisor\u00eb, si absorbimi i terrenit, temperaturat dhe ekspozimi ndaj rrezeve diellore. Gjithashtu, vihet n\u00eb dukje q\u00eb n\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebn e Atakam\u00ebs jan\u00eb rreth 2000 specie vegjetale q\u00eb lul\u00ebzojn\u00eb nga k\u00ebto evente ciklike. Disa prej tyre mund t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb t\u00eb fjetura edhe mbi 10 vite para se t\u00eb rizgjohen e t\u00eb ngrihen n\u00eb nj\u00eb \u00e7elje t\u00eb mrekullueshme. Farat e tyre jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u2019i rezistojn\u00eb kushteve ekstreme fal\u00eb shtresave q\u00eb mbajn\u00eb lag\u00ebshtir\u00ebn n\u00ebn sip\u00ebrfaqe, fije q\u00eb bllokojn\u00eb rrezet diellore dhe p\u00ebrshtatje t\u00eb tjera q\u00eb i mbajn\u00eb n\u00eb gjendje alerti, dhe t\u00eb gatshme p\u00ebr t\u00eb \u00e7elur n\u00eb momentin e p\u00ebrshtatsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Mesa duket k\u00ebt\u00eb vit, Super El Ni\u00f1o ka ndikuar me shumic\u00eb faktor\u00ebsh duke ndikuar tek lul\u00ebzimi i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm.<\/p>\n<p>El Ni\u00f1o, si fenomen natyror dhe ciklik, mund t\u00eb ket\u00eb dhe ka impakt t\u00eb r\u00ebnd\u00eb mbi popullsit\u00eb, mjedisin dhe ekonomin\u00eb, pasi shkakton dhe sjell p\u00ebrmbytje, temperatura t\u00eb larta, that\u00ebsir\u00eb ekstreme etj. K\u00ebt\u00eb vit, si pasoj\u00eb e anomalis\u00eb termike n\u00eb rajonet e Paq\u00ebsorit, me +4 grad\u00eb m\u00eb shum\u00eb, solli dhe shkaktoi reshjet e bollshme q\u00eb ekspert\u00ebt i etiketojn\u00eb si t\u00eb rrezikshme, pavar\u00ebsisht efektit t\u00eb bukur t\u00eb lul\u00ebzimit t\u00eb Shkret\u00ebtir\u00ebs s\u00eb Atakam\u00ebs.<\/p>\n<p>El Ni\u00f1o godet n\u00eb dy m\u00ebnyra, nga nj\u00ebra an\u00eb me p\u00ebrmbytje t\u00eb jasht\u00ebzakonshme n\u00eb Afrik\u00ebn Lindore, Amerik\u00eb t\u00eb Jugut dhe nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb SHBA. Nga ana tjet\u00ebr shfaqet dhe shkakton that\u00ebsir\u00eb ekstreme n\u00eb Australi, Juglindje t\u00eb Azis\u00eb dhe Afrik\u00ebn jugore. Kili nd\u00ebrkoh\u00eb \u00ebsht\u00eb i influencuar nga reshjet e shumta t\u00eb lidhura me El Ni\u00f1o-n, dhe kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja e verifikimit t\u00eb lul\u00ebzimit masiv t\u00eb Shkret\u00ebtir\u00ebs.<\/p>\n<p>Sipas parashikimeve t\u00eb Conaf Atacama, ky tapet lulesh pritet t\u00eb zgjas\u00eb deri n\u00eb tetor e mund t\u00eb shtrihet p\u00ebr rreth 100 mij\u00eb km nga Adnet deri n\u00eb bregun e Paq\u00ebsorit. Nd\u00ebrkoh\u00eb eventi ka t\u00ebrhequr mjaft vizitor\u00eb, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb q\u00eb atje sh\u00ebnohet stina e pranver\u00ebs dhe ver\u00ebs, me temperatura t\u00eb k\u00ebndshme deri n\u00eb 20 grad\u00eb Celsius. N\u00eb koh\u00ebn e dimrit ky vend \u00ebsht\u00eb pothuajse i pap\u00ebrballuesh\u00ebm, pasi mjaft i ashp\u00ebr, shoq\u00ebruar me temperatura q\u00eb gjat\u00eb nat\u00ebs arrijn\u00eb deri n\u00eb -20 grad\u00eb Celsius.<\/p>\n<p>Shkret\u00ebtira e Atakam\u00ebs \u00ebsht\u00eb e njohur mbi t\u00eb gjitha si vendi ku jan\u00eb pozicionuar nj\u00eb s\u00ebr\u00eb teleskop\u00ebsh hap\u00ebsinor\u00eb dhe radioteleskop\u00ebsh nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb, kryesisht t\u00eb ESO. Kjo pasi jan\u00eb kushtet e p\u00ebrshtatshme me klim\u00eb t\u00eb that\u00eb dhe qiell t\u00eb err\u00ebt pa ndotje dritash dhe ku yjet dallohen mjaft qart\u00eb e mund t\u00eb admirohet edhe Rruga e Qum\u00ebshtit, galaktika jon\u00eb.<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>mesazhi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lul\u00ebzon Shkret\u00ebtira e Atakam\u00ebs n\u00eb Kili. Nj\u00eb nd\u00ebr vendet m\u00eb t\u00eb ashpra jo polare t\u00eb planetit, \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb protagonist i nj\u00eb lul\u00ebzimi t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm dhe t\u00eb papritur, shkaktuar nga shira t\u00eb bollshme. K\u00ebto t\u00eb fundit jan\u00eb favorizuar nga fenomeni El Ni\u00f1o, q\u00eb ka sjell\u00eb ndryshime klimatike, e n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast reshjet kan\u00eb kaluar n\u00eb disa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":118354,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-118355","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuriozitete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118355","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=118355"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118355\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/118354"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=118355"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=118355"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=118355"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}