{"id":118853,"date":"2026-10-13T18:49:23","date_gmt":"2026-10-13T15:49:23","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/studim-rastet-vjetore-te-demences-ne-mbare-boten-pritet-te-dyfishohen-deri-ne-vitin-2050\/"},"modified":"2026-10-13T18:49:23","modified_gmt":"2026-10-13T15:49:23","slug":"studim-rastet-vjetore-te-demences-ne-mbare-boten-pritet-te-dyfishohen-deri-ne-vitin-2050","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/studim-rastet-vjetore-te-demences-ne-mbare-boten-pritet-te-dyfishohen-deri-ne-vitin-2050\/","title":{"rendered":"Studim: Rastet vjetore t\u00eb demenc\u00ebs n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn pritet t\u00eb dyfishohen deri n\u00eb vitin 2050"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/thumbs_b_c_50ae42d0d523e30590aa92834edd8ff8.jpg\" alt=\"Studim: Rastet vjetore t\u00eb demenc\u00ebs n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn pritet t\u00eb dyfishohen deri n\u00eb vitin 2050\"\/><\/figure>\n<p>Numri i njer\u00ebzve q\u00eb zhvillojn\u00eb demenc\u00eb n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn \u00e7do vit mund t\u00eb dyfishohet nga 11.4 milion\u00eb n\u00eb 2023 n\u00eb 24.7 milion\u00eb deri n\u00eb vitin 2050, tregon nj\u00eb studim nd\u00ebrkomb\u00ebtar, transmeton Anadolu.<\/p>\n<p>Hulumtimi, i botuar t\u00eb h\u00ebn\u00ebn n\u00eb \u201cJAMA Neurology\u201d, analizoi t\u00eb dh\u00ebnat individuale nga 38.418 pjes\u00ebmarr\u00ebs n\u00eb 22 studime t\u00eb bazuara n\u00eb popullsi n\u00eb 18 vende dhe territore n\u00eb gjasht\u00eb kontinente.<\/p>\n<p>N\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 287 mij\u00eb persona-vite t\u00eb monitorimit, 3.001 pjes\u00ebmarr\u00ebs zhvilluan demenc\u00eb. Studiuesit llogarit\u00ebn nj\u00eb norm\u00eb globale t\u00eb incidenc\u00ebs t\u00eb standardizuar sipas mosh\u00ebs dhe gjinis\u00eb prej 9.7 rastesh t\u00eb reja p\u00ebr 1.000 persona-vite.<\/p>\n<p>Incidenca mat sa shpesh zhvillohen rastet e reja, n\u00eb vend t\u00eb prevalenc\u00ebs, e cila i referohet numrit total t\u00eb njer\u00ebzve q\u00eb tashm\u00eb jetojn\u00eb me nj\u00eb s\u00ebmundje. Pasi studiuesit llogarit\u00ebn dallimet n\u00eb mosh\u00eb, shkalla e incidenc\u00ebs midis grave ishte 10.6 raste p\u00ebr 1000 person-vjet, krahasuar me 8.6 tek burrat.<\/p>\n<p>Diferenca midis vendeve me nivele t\u00eb ndryshme t\u00eb ardhurash ishte m\u00eb e madhe. Vendet me t\u00eb ardhura t\u00eb ul\u00ebta dhe t\u00eb mesme regjistruan 13.6 raste p\u00ebr 1.000 persona-vjet, krahasuar me 8.3 n\u00eb vendet me t\u00eb ardhura t\u00eb larta.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, ne mund t\u00eb krahasojm\u00eb incidenc\u00ebn e demenc\u00ebs n\u00eb nj\u00eb grup popullatash gjeografikisht t\u00eb larmishme duke p\u00ebrdorur t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn qasje statistikore, duke na dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb pamje m\u00eb t\u00eb qart\u00eb se ku dhe mes kujt po ndodhin rastet e reja\u201d, tha autorja kryesore Ashleigh Vella e Qendr\u00ebs p\u00ebr Plakjen e Trurit t\u00eb Sh\u00ebndetsh\u00ebm t\u00eb Universitetit t\u00eb Uellsit t\u00eb Ri Jugor.<\/p>\n<p>\u201cAjo q\u00eb bie n\u00eb sy \u00ebsht\u00eb se incidenca e demenc\u00ebs nuk shp\u00ebrndahet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb barabart\u00eb. Ne shohim norma m\u00eb t\u00eb larta midis grave dhe n\u00eb vendet me t\u00eb ardhura t\u00eb ul\u00ebta dhe t\u00eb mesme\u201d, shtoi ajo.<\/p>\n<p>Projeksioni i 24.7 milion\u00eb rasteve vjetore n\u00eb vitin 2050 u llogarit duke zbatuar normat e incidenc\u00ebs specifike t\u00eb studimit sipas mosh\u00ebs dhe gjinis\u00eb n\u00eb shifrat e pritshme t\u00eb popullsis\u00eb. Ajo supozon se normat e incidenc\u00ebs mbeten konstante, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se rritja e parashikuar \u00ebsht\u00eb nxitur kryesisht nga rritja e popullsis\u00eb dhe plakja.<\/p>\n<p>Studiuesit than\u00eb se gjetjet mund t\u00eb ndihmojn\u00eb qeverit\u00eb t\u00eb parashikojn\u00eb k\u00ebrkesat e ardhshme p\u00ebr diagnoz\u00eb, trajtim, kujdes afatgjat\u00eb dhe sh\u00ebrbime mb\u00ebshtet\u00ebse, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb vendet me burime m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta q\u00eb historikisht jan\u00eb n\u00ebnp\u00ebrfaq\u00ebsuar n\u00eb studimet e demenc\u00ebs.<\/p>\n<p>Demenca aktualisht prek m\u00eb shum\u00eb se 57 milion\u00eb njer\u00ebz n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn nd\u00ebrsa studimet e m\u00ebparshme kan\u00eb parashikuar se numri q\u00eb jetojn\u00eb me k\u00ebt\u00eb gjendje mund t\u00eb afrohet n\u00eb 150 milion\u00eb deri n\u00eb vitin 2050.<\/p>\n<p>Bashkautori i studimit, Henry Brodaty tha se 24 milion\u00eb raste t\u00eb reja \u00e7do vit do t\u00eb b\u00ebnin \u201cpresion t\u00eb madh mbi individ\u00ebt, familjet, sistemet sh\u00ebndet\u00ebsore dhe ekonomit\u00eb n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn\u201d.<\/p>\n<p>\u201cPlakja e popullsis\u00eb do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb ne nuk mund t\u00eb presim q\u00eb njer\u00ebzit t\u00eb zhvillojn\u00eb demenc\u00eb dhe m\u00eb pas t\u00eb p\u00ebrgjigjen\u201d, tha ai duke b\u00ebr\u00eb thirrje p\u00ebr veprim p\u00ebr t\u00eb reduktuar faktor\u00ebt e rrezikut t\u00eb modifikuesh\u00ebm, p\u00ebr t\u00eb identifikuar njer\u00ebzit n\u00eb rrezik m\u00eb her\u00ebt dhe p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar diagnoz\u00ebn, trajtimin dhe kujdesin.<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>mesazhi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Numri i njer\u00ebzve q\u00eb zhvillojn\u00eb demenc\u00eb n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn \u00e7do vit mund t\u00eb dyfishohet nga 11.4 milion\u00eb n\u00eb 2023 n\u00eb 24.7 milion\u00eb deri n\u00eb vitin 2050, tregon nj\u00eb studim nd\u00ebrkomb\u00ebtar, transmeton Anadolu. Hulumtimi, i botuar t\u00eb h\u00ebn\u00ebn n\u00eb \u201cJAMA Neurology\u201d, analizoi t\u00eb dh\u00ebnat individuale nga 38.418 pjes\u00ebmarr\u00ebs n\u00eb 22 studime t\u00eb bazuara n\u00eb popullsi n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":118852,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-118853","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendetesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118853","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=118853"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118853\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/118852"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=118853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=118853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=118853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}