{"id":119286,"date":"2026-10-27T12:39:28","date_gmt":"2026-10-27T09:39:28","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/pse-hyjme-ne-nje-dhome-dhe-harrojme-cfare-po-kerkonim\/"},"modified":"2026-10-27T12:39:28","modified_gmt":"2026-10-27T09:39:28","slug":"pse-hyjme-ne-nje-dhome-dhe-harrojme-cfare-po-kerkonim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/pse-hyjme-ne-nje-dhome-dhe-harrojme-cfare-po-kerkonim\/","title":{"rendered":"Pse hyjm\u00eb n\u00eb nj\u00eb dhom\u00eb dhe harrojm\u00eb \u00e7far\u00eb po k\u00ebrkonim?"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/image-1-5.jpg\" alt=\"Pse hyjm\u00eb n\u00eb nj\u00eb dhom\u00eb dhe harrojm\u00eb \u00e7far\u00eb po k\u00ebrkonim?\"\/><\/figure>\n<p>Nj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb e zakonshme q\u00eb u ndodh shum\u00eb njer\u00ebzve mund t\u00eb lidhet me m\u00ebnyr\u00ebn se si truri p\u00ebrpunon informacionin, ndryshimet e mjedisit dhe v\u00ebmendjen. Studimet shkencore e kan\u00eb shqyrtuar k\u00ebt\u00eb fenomen, por tregojn\u00eb se ai nuk ndodh gjithmon\u00eb p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn arsye.<\/p>\n<p>A ju ka ndodhur ndonj\u00ebher\u00eb t\u00eb ngriheni nga divani, t\u00eb shkoni n\u00eb kuzhin\u00eb ose n\u00eb nj\u00eb dhom\u00eb tjet\u00ebr dhe, sapo mb\u00ebrrini, t\u00eb harroni plot\u00ebsisht se \u00e7far\u00eb po k\u00ebrkonit? Mund t\u00eb q\u00ebndroni p\u00ebr disa sekonda duke u p\u00ebrpjekur t\u00eb kujtoni q\u00ebllimin tuaj, derisa ndonj\u00ebher\u00eb ai t\u2019ju rikthehet sapo ktheheni n\u00eb vendin ku ishit m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo situat\u00eb e p\u00ebrditshme ka t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen e studiuesve t\u00eb psikologjis\u00eb dhe kujtes\u00ebs. N\u00eb literatur\u00ebn shkencore njihet si \u201cefekti i der\u00ebs\u201d (doorway effect), ose efekti i p\u00ebrdit\u00ebsimit t\u00eb vendndodhjes.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb ndodh n\u00eb tru kur kalojm\u00eb nga nj\u00eb dhom\u00eb n\u00eb tjetr\u00ebn?<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga shpjegimet e propozuara \u00ebsht\u00eb se truri e organizon p\u00ebrvoj\u00ebn ton\u00eb n\u00eb ngjarje dhe situata t\u00eb ve\u00e7anta. Kur ndryshojm\u00eb ambient, ai mund ta p\u00ebrdit\u00ebsoj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimin mendor t\u00eb situat\u00ebs, duke e b\u00ebr\u00eb m\u00eb pak t\u00eb qassh\u00ebm nj\u00eb informacion q\u00eb lidhej me momentin e m\u00ebparsh\u00ebm.<\/p>\n<p>P\u00ebr shembull, mund t\u00eb jeni duke menduar t\u00eb merrni nj\u00eb got\u00eb uj\u00eb, por gjat\u00eb rrug\u00ebs drejt kuzhin\u00ebs v\u00ebmendja juaj kalon te di\u00e7ka tjet\u00ebr. Kur hyni n\u00eb kuzhin\u00eb, q\u00ebllimi fillestar mund t\u00eb mos ju vij\u00eb menj\u00ebher\u00eb n\u00eb mendje.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se truri e fshin kujtimin. N\u00eb shum\u00eb raste, b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrkohshme n\u00eb rikujtimin e informacionit, jo domosdoshm\u00ebrisht p\u00ebr humbjen e tij.<\/p>\n<p>Nj\u00eb studim i publikuar n\u00eb vitin 2006 nga psikolog\u00ebt Gabriel Radvansky dhe David Copeland, n\u00eb revist\u00ebn Memory &amp; Cognition, shqyrtoi m\u00ebnyr\u00ebn se si ndryshimi i ambientit ndikon n\u00eb kujtes\u00ebn e objekteve. Studiuesit gjet\u00ebn se informacioni p\u00ebr disa objekte b\u00ebhej m\u00eb pak i qassh\u00ebm pasi pjes\u00ebmarr\u00ebsit kalonin n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb tjet\u00ebr. Studimi shkencor<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2011, Radvansky, Sabine Krawietz dhe Andrea Tamplin e hulumtuan m\u00eb tej k\u00ebt\u00eb fenomen, duke p\u00ebrdorur si mjedise virtuale, ashtu edhe nj\u00eb mjedis fizik. Rezultatet treguan se efekti i ndryshimit t\u00eb vendndodhjes mund t\u00eb shfaqej n\u00eb t\u00eb dyja kushtet. Studimi i vitit 2011<\/p>\n<p>Por k\u00ebrkimet e m\u00ebvonshme kan\u00eb treguar se fenomeni nuk \u00ebsht\u00eb aq i thjesht\u00eb sa mund t\u00eb duket.<\/p>\n<p>Nj\u00eb studim i publikuar n\u00eb vitin 2021 n\u00eb revist\u00ebn BMC Psychology testoi efektin p\u00ebrmes kat\u00ebr eksperimenteve, duke p\u00ebrfshir\u00eb realitetin virtual dhe l\u00ebvizjen n\u00eb mjedise reale. Studiuesit nuk gjet\u00ebn nj\u00eb efekt t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb dyerve n\u00eb harres\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha eksperimentet. Megjithat\u00eb, kur pjes\u00ebmarr\u00ebsit kishin ngarkes\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb kujtes\u00ebn e pun\u00ebs, u vun\u00eb re disa v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb dallimin e informacionit t\u00eb sakt\u00eb nga ai i pasakt\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo tregon se kalimi nga nj\u00eb dhom\u00eb n\u00eb tjetr\u00ebn nuk na b\u00ebn automatikisht t\u00eb harrojm\u00eb, dhe se faktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb ngarkes\u00ebn mendore dhe v\u00ebmendjen, mund t\u00eb ken\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi. Studimi i vitit 2021<\/p>\n<p>A \u00ebsht\u00eb faji i der\u00ebs apo i shp\u00ebrqendrimit?<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt nuk e konsiderojn\u00eb der\u00ebn si nj\u00eb shkak t\u00eb vet\u00ebm dhe t\u00eb provuar t\u00eb harres\u00ebs. Nj\u00eb shpjegim i mundsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb se ndryshimi i mjedisit sh\u00ebrben si kufi mes dy situatave mendore, duke ndikuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si rikujtojm\u00eb at\u00eb q\u00eb po b\u00ebnim m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe shp\u00ebrqendrimi mund t\u00eb luaj\u00eb rol. N\u00ebse jemi duke menduar p\u00ebr disa gj\u00ebra nj\u00ebkoh\u00ebsisht, q\u00ebllimi q\u00eb kishim n\u00eb mendje mund t\u00eb humbas\u00eb p\u00ebrkoh\u00ebsisht nga fokusi yn\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu, kur hyjm\u00eb n\u00eb nj\u00eb dhom\u00eb dhe harrojm\u00eb arsyen e vajtjes, nuk duhet t\u00eb nxjerrim menj\u00ebher\u00eb p\u00ebrfundimin se kemi nj\u00eb problem me kujtes\u00ebn. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen q\u00eb \u00ebsht\u00eb studiuar n\u00eb psikologjin\u00eb njoh\u00ebse, por shpjegimi i plot\u00eb i tij mbetet i hapur p\u00ebr k\u00ebrkime t\u00eb m\u00ebtejshme.<\/p>\n<p>Si mund ta shmangim k\u00ebt\u00eb harres\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshme?<\/p>\n<p>Edhe pse nuk mund ta kontrollojm\u00eb gjithmon\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si funksionon kujtesa, disa zakone praktike mund t\u00eb ndihmojn\u00eb:<\/p>\n<p>P\u00ebrqendrohuni te q\u00ebllimi: Para se t\u00eb largoheni, p\u00ebrs\u00ebriteni shkurt n\u00eb mendje at\u00eb q\u00eb d\u00ebshironi t\u00eb b\u00ebni.<\/p>\n<p>Shmangni shp\u00ebrqendrimet: N\u00ebse \u00ebsht\u00eb e mundur, p\u00ebrpiquni t\u00eb mos kaloni menj\u00ebher\u00eb te nj\u00eb mendim tjet\u00ebr gjat\u00eb rrug\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebrdorni sh\u00ebnime: P\u00ebr detyra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, nj\u00eb sh\u00ebnim n\u00eb telefon ose n\u00eb let\u00ebr mund t\u2019ju ndihmoj\u00eb t\u00eb mos mb\u00ebshteteni vet\u00ebm te kujtesa.<\/p>\n<p>Kthehuni te konteksti fillestar: N\u00ebse harroni \u00e7far\u00eb po k\u00ebrkonit, ndonj\u00ebher\u00eb rikujtimi i vendit ku ishit dhe i veprimit q\u00eb po b\u00ebnit mund t\u2019ju ndihmoj\u00eb t\u00eb rind\u00ebrtoni q\u00ebllimin.<\/p>\n<p>Kur duhet t\u2019i kushtojm\u00eb m\u00eb shum\u00eb v\u00ebmendje harres\u00ebs?<\/p>\n<p>Harresa e rast\u00ebsishme e nj\u00eb q\u00ebllimi t\u00eb vog\u00ebl \u00ebsht\u00eb ndryshe nga problemet e shpeshta t\u00eb kujtes\u00ebs q\u00eb pengojn\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme. N\u00ebse harresa b\u00ebhet e vazhdueshme, p\u00ebrkeq\u00ebsohet ose shoq\u00ebrohet me v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb kryerjen e detyrave t\u00eb zakonshme, \u00ebsht\u00eb e arsyeshme t\u00eb k\u00ebrkohet k\u00ebshill\u00eb mjek\u00ebsore.<\/p>\n<p>Sipas Shoqat\u00ebs Amerikane t\u00eb Psikologjis\u00eb (APA), problemet e kujtes\u00ebs q\u00eb pengojn\u00eb funksionimin e p\u00ebrditsh\u00ebm meritojn\u00eb vler\u00ebsim profesional. Udh\u00ebzuesi i APA-s\u00eb p\u00ebr kujtes\u00ebn<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>mesazhi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb e zakonshme q\u00eb u ndodh shum\u00eb njer\u00ebzve mund t\u00eb lidhet me m\u00ebnyr\u00ebn se si truri p\u00ebrpunon informacionin, ndryshimet e mjedisit dhe v\u00ebmendjen. Studimet shkencore e kan\u00eb shqyrtuar k\u00ebt\u00eb fenomen, por tregojn\u00eb se ai nuk ndodh gjithmon\u00eb p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn arsye. A ju ka ndodhur ndonj\u00ebher\u00eb t\u00eb ngriheni nga divani, t\u00eb shkoni n\u00eb kuzhin\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":119285,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-119286","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendetesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119286","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=119286"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119286\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/119285"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=119286"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=119286"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=119286"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}