{"id":119574,"date":"2026-11-03T14:58:24","date_gmt":"2026-11-03T11:58:24","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/pse-na-ndryshon-disponimi-gjate-vjeshtes-shkenca-shpjegon-cfare-ndodh-me-organizmin-tone\/"},"modified":"2026-11-03T14:58:24","modified_gmt":"2026-11-03T11:58:24","slug":"pse-na-ndryshon-disponimi-gjate-vjeshtes-shkenca-shpjegon-cfare-ndodh-me-organizmin-tone","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/pse-na-ndryshon-disponimi-gjate-vjeshtes-shkenca-shpjegon-cfare-ndodh-me-organizmin-tone\/","title":{"rendered":"Pse na ndryshon disponimi gjat\u00eb vjesht\u00ebs? Shkenca shpjegon \u00e7far\u00eb ndodh me organizmin ton\u00eb"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/image-2.jpg\" alt=\"Pse na ndryshon disponimi gjat\u00eb vjesht\u00ebs? Shkenca shpjegon \u00e7far\u00eb ndodh me organizmin ton\u00eb\"\/><\/figure>\n<p>Me ardhjen e vjesht\u00ebs, dit\u00ebt shkurtohen, temperaturat fillojn\u00eb t\u00eb bien dhe ekspozimi ndaj drit\u00ebs s\u00eb diellit zvog\u00eblohet.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 ndryshimeve n\u00eb natyr\u00eb, shum\u00eb njer\u00ebz v\u00ebrejn\u00eb edhe ndryshime n\u00eb disponimin e tyre, duke u ndier m\u00eb t\u00eb lodhur, m\u00eb pak energjik\u00eb ose m\u00eb t\u00eb prirur p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar n\u00eb sht\u00ebpi.<\/p>\n<p>Por, a ka nj\u00eb shpjegim shkencor p\u00ebr k\u00ebt\u00eb fenomen?<\/p>\n<p>Sipas Institutit Komb\u00ebtar t\u00eb Sh\u00ebndetit Mendor n\u00eb SHBA (NIMH), ndryshimet sezonale dhe sidomos reduktimi i or\u00ebve t\u00eb drit\u00ebs gjat\u00eb vjesht\u00ebs dhe dimrit mund t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb humorin, gjumin dhe sjelljen e njeriut.<\/p>\n<p>M\u00eb pak drit\u00eb dielli, ndryshime n\u00eb organiz\u00ebm<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga faktor\u00ebt kryesor\u00eb lidhet me or\u00ebn biologjike t\u00eb trupit, e njohur si ritmi cirkadian. Ky mekaniz\u00ebm ndihmon n\u00eb rregullimin e ciklit t\u00eb gjumit dhe zgjimit.<\/p>\n<p>Kur dit\u00ebt shkurtohen, ekspozimi ndaj drit\u00ebs natyrale zvog\u00eblohet dhe kjo mund t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb ritmin biologjik, duke shkaktuar ndryshime n\u00eb energji dhe disponim.<\/p>\n<p>Serotonina \u00ebsht\u00eb nj\u00eb substanc\u00eb kimike n\u00eb tru q\u00eb luan rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb rregullimin e humorit. Hulumtimet sugjerojn\u00eb se ekspozimi m\u00eb i ul\u00ebt ndaj drit\u00ebs s\u00eb diellit mund t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb funksionimin e mekanizmave q\u00eb rregullojn\u00eb nivelet e serotonin\u00ebs.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, melatonina \u00ebsht\u00eb hormoni q\u00eb ndihmon organizmin t\u00eb p\u00ebrgatitet p\u00ebr gjum\u00eb. Ndryshimet sezonale t\u00eb drit\u00ebs mund t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb prodhimin e saj, duke sjell\u00eb p\u00ebrgjumje dhe ndryshime n\u00eb orarin e gjumit.<\/p>\n<p>P\u00ebr disa njer\u00ebz, ndryshimet e humorit gjat\u00eb stin\u00ebve jan\u00eb m\u00eb t\u00eb theksuara. N\u00eb raste t\u00eb caktuara, ato mund t\u00eb lidhen me \u00e7rregullimin afektiv sezonal (SAD), nj\u00eb form\u00eb depresioni q\u00eb shfaqet n\u00eb periudha t\u00eb caktuara t\u00eb vitit.<\/p>\n<p>Sipas NIMH, simptomat m\u00eb t\u00eb zakonshme t\u00eb form\u00ebs q\u00eb shfaqet gjat\u00eb vjesht\u00ebs dhe dimrit p\u00ebrfshijn\u00eb:<\/p>\n<p>-Munges\u00eb energjie dhe lodhje t\u00eb vazhdueshme.<\/p>\n<p>-Humbje t\u00eb interesimit p\u00ebr aktivitete t\u00eb zakonshme.<\/p>\n<p>-Ndryshime n\u00eb oreks dhe d\u00ebshir\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr ushqime me karbohidrate.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb theksohet se jo \u00e7do ndryshim i disponimit gjat\u00eb vjesht\u00ebs n\u00ebnkupton depresion sezonal.<\/p>\n<p>Si mund ta p\u00ebrmir\u00ebsojm\u00eb disponimin gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe?<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt e sh\u00ebndetit rekomandojn\u00eb disa zakone t\u00eb thjeshta q\u00eb mund t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb mir\u00ebqenien e p\u00ebrditshme:<\/p>\n<p>-Kaloni m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb jasht\u00eb gjat\u00eb or\u00ebve me drit\u00eb natyrale.<\/p>\n<p>-B\u00ebni aktivitet fizik n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vazhdueshme.<\/p>\n<p>-Q\u00ebndroni n\u00eb kontakt me familjen dhe miqt\u00eb.<\/p>\n<p>-Mos i neglizhoni aktivitetet q\u00eb ju sjellin k\u00ebnaq\u00ebsi.<\/p>\n<p>N\u00ebse ndryshimet e humorit zgjasin, p\u00ebrkeq\u00ebsohen ose ndikojn\u00eb n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme, rekomandohet konsultimi me nj\u00eb profesionist sh\u00ebndet\u00ebsor.<\/p>\n<p>N\u00eb fund, vjeshta nuk sjell vet\u00ebm ndryshime n\u00eb mot dhe n\u00eb natyr\u00eb. Ajo mund t\u00eb ndikoj\u00eb edhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si ndihemi, nd\u00ebrsa kuptimi i k\u00ebtyre ndryshimeve na ndihmon t\u00eb kujdesemi m\u00eb mir\u00eb p\u00ebr sh\u00ebndetin ton\u00eb mendor.<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>mesazhi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me ardhjen e vjesht\u00ebs, dit\u00ebt shkurtohen, temperaturat fillojn\u00eb t\u00eb bien dhe ekspozimi ndaj drit\u00ebs s\u00eb diellit zvog\u00eblohet. P\u00ebrve\u00e7 ndryshimeve n\u00eb natyr\u00eb, shum\u00eb njer\u00ebz v\u00ebrejn\u00eb edhe ndryshime n\u00eb disponimin e tyre, duke u ndier m\u00eb t\u00eb lodhur, m\u00eb pak energjik\u00eb ose m\u00eb t\u00eb prirur p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar n\u00eb sht\u00ebpi. Por, a ka nj\u00eb shpjegim shkencor p\u00ebr [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":119573,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-119574","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendetesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119574","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=119574"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119574\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/119573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=119574"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=119574"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=119574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}