{"id":119802,"date":"2026-11-09T14:33:35","date_gmt":"2026-11-09T11:33:35","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/e-mbeshtillni-ushqimin-me-folie-plastike-apo-perdorni-ene-plastike-shkencetaret-zbulojne-te-dhena-shqetesuese\/"},"modified":"2026-11-09T14:33:35","modified_gmt":"2026-11-09T11:33:35","slug":"e-mbeshtillni-ushqimin-me-folie-plastike-apo-perdorni-ene-plastike-shkencetaret-zbulojne-te-dhena-shqetesuese","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/e-mbeshtillni-ushqimin-me-folie-plastike-apo-perdorni-ene-plastike-shkencetaret-zbulojne-te-dhena-shqetesuese\/","title":{"rendered":"E mb\u00ebshtillni ushqimin me folie plastike apo p\u00ebrdorni en\u00eb plastike? Shkenc\u00ebtar\u00ebt zbulojn\u00eb t\u00eb dh\u00ebna shqet\u00ebsuese"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1230.jpg\" alt=\"E mb\u00ebshtillni ushqimin me folie plastike apo p\u00ebrdorni en\u00eb plastike? Shkenc\u00ebtar\u00ebt zbulojn\u00eb t\u00eb dh\u00ebna shqet\u00ebsuese\"\/><\/figure>\n<p>Paketimet plastike t\u00eb ushqimit jan\u00eb pjes\u00eb e p\u00ebrditshm\u00ebris\u00eb: mb\u00ebshtjellin produktet n\u00eb dyqane, ruajn\u00eb ushqimin n\u00eb frigorifer dhe p\u00ebrdoren n\u00eb shum\u00eb produkte sht\u00ebpiake. Por nj\u00eb studim i ri ngre pyetje p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs q\u00eb u prezantua si alternativ\u00eb m\u00eb e sigurt ndaj kimikateve t\u00eb m\u00ebparshme<\/p>\n<p>B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr DINCH, nj\u00eb substanc\u00eb q\u00eb i b\u00ebn materialet plastike m\u00eb t\u00eb buta dhe fleksibile. Studimi i publikuar n\u00eb revist\u00ebn shkencore Environment International e ka lidhur ekspozimin gjat\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb me pesh\u00eb dhe gjat\u00ebsi pak m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb foshnjave n\u00eb lindje.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb lidhje statistikore, jo p\u00ebr prov\u00eb se kimikati i ka shkaktuar drejtp\u00ebrdrejt k\u00ebto ndryshime.<\/p>\n<p>P\u00ebr vite me radh\u00eb, industria p\u00ebrdori ftalate p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb plastik\u00ebn m\u00eb elastike. Me shtimin e shqet\u00ebsimeve p\u00ebr efektet e disa ftalateve n\u00eb sh\u00ebndet, prodhuesit nis\u00ebn t\u2019i z\u00ebvend\u00ebsonin me substanca t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Nj\u00eb prej tyre \u00ebsht\u00eb DINCH, i cili p\u00ebrdoret n\u00eb disa ambalazhe plastike fleksibile t\u00eb ushqimit, lodra, pajisje mjek\u00ebsore, materiale dyshemeje dhe produkte t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Ai u promovua si alternativ\u00eb me profil m\u00eb t\u00eb mir\u00eb sigurie, por ndikimi i tij gjat\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb ende nuk \u00ebsht\u00eb studiuar mjaftuesh\u00ebm\/.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb zbuloi studimi me mbi 6.600 shtatz\u00ebni?<\/p>\n<p>Studiuesit e NYU Langone Health analizuan t\u00eb dh\u00ebnat e 6.617 shtatz\u00ebnive nga programi amerikan ECHO, i mb\u00ebshtetur nga Institutet Komb\u00ebtare t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb t\u00eb SHBA-s\u00eb.<\/p>\n<p>Ata mat\u00ebn n\u00eb urin\u00eb tri produkte t\u00eb shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb DINCH dhe i krahasuan rezultatet me pesh\u00ebn, gjat\u00ebsin\u00eb dhe mosh\u00ebn gestacionale t\u00eb foshnjave n\u00eb lindje.<\/p>\n<p>Sipas analiz\u00ebs, rreth 50\u201370 p\u00ebr qind e grave kishin nivele t\u00eb matshme t\u00eb metabolit\u00ebve t\u00eb DINCH, var\u00ebsisht nga p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsi i matur.<\/p>\n<p>Prania e tyre n\u00eb urin\u00eb tregon ekspozim ndaj kimikatit, por nuk p\u00ebrcakton nga cili produkt ka ardhur ai. Prandaj, rezultatet nuk mund t\u2019i atribuohen vet\u00ebm paketimit t\u00eb ushqimeve.<\/p>\n<p>P\u00ebr \u00e7do rritje dhjet\u00ebfish t\u00eb nj\u00eb treguesi t\u00eb ekspozimit, pesha mesatare e foshnjave n\u00eb lindje ishte rreth 27 gram\u00eb m\u00eb e ul\u00ebt.<\/p>\n<p>Ekspozimi m\u00eb i lart\u00eb shoq\u00ebrohej gjithashtu me gjasa m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb foshnja t\u00eb klasifikohej si e vog\u00ebl p\u00ebr mosh\u00ebn gestacionale, pra me pesh\u00eb n\u00ebn percentilin e dhjet\u00eb p\u00ebr jav\u00ebn p\u00ebrkat\u00ebse t\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb.<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse 27 gram\u00eb mund t\u00eb duken pak, studiuesit theksojn\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e vler\u00ebsimit t\u00eb ndryshimeve n\u00eb rritjen fetale. Kjo shif\u00ebr \u00ebsht\u00eb mesatare statistikore, jo parashikim p\u00ebr nj\u00eb shtatz\u00ebni t\u00eb caktuar.<\/p>\n<p>Rritja e pamjaftueshme gjat\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb mund t\u00eb lidhet me rreziqe m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr sh\u00ebndetin m\u00eb von\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb probleme metabolike, kardiovaskulare dhe t\u00eb zhvillimit.<\/p>\n<p>Kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se DINCH \u00ebsht\u00eb provuar t\u00eb shkaktoj\u00eb k\u00ebto s\u00ebmundje.<\/p>\n<p>Studimi tregoi se lidhjet me disa tregues ishin m\u00eb t\u00eb forta gjat\u00eb tremujorit t\u00eb tret\u00eb. Rezultatet ndryshonin edhe sipas gjinis\u00eb s\u00eb foshnj\u00ebs, gj\u00eb q\u00eb k\u00ebrkon hulumtime t\u00eb m\u00ebtejshme.<\/p>\n<p>Studimet laboratorike n\u00eb qeliza dhe kafsh\u00eb kan\u00eb sugjeruar se produktet e shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb DINCH mund t\u00eb nd\u00ebrhyjn\u00eb n\u00eb funksionimin hormonal dhe proceset inflamatore, por k\u00ebta mekanizma nuk jan\u00eb v\u00ebrtetuar ende te grat\u00eb shtatz\u00ebna.<\/p>\n<p>Kur nj\u00eb z\u00ebvend\u00ebsues m\u00eb i sigurt ngre shqet\u00ebsime t\u00eb reja<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt e quajn\u00eb k\u00ebt\u00eb fenomen z\u00ebvend\u00ebsim t\u00eb pap\u00ebrshtatsh\u00ebm: nj\u00eb kimikat problematik z\u00ebvend\u00ebsohet me nj\u00eb tjet\u00ebr, efektet afatgjata t\u00eb t\u00eb cilit nuk njihen plot\u00ebsisht.<\/p>\n<p>Autori kryesor i studimit, dr. Leonardo Trasande, k\u00ebrkon q\u00eb kimikatet t\u00eb testohen m\u00eb rigorozisht p\u00ebrpara p\u00ebrdorimit t\u00eb gjer\u00eb, n\u00eb vend q\u00eb rreziqet e mundshme t\u00eb hetohen vet\u00ebm pas ekspozimit t\u00eb popullat\u00ebs.<\/p>\n<p>Si ta zvog\u00ebloni ekspozimin n\u00eb p\u00ebrditshm\u00ebri?<\/p>\n<p>Konsumator\u00ebt mund t\u00eb nd\u00ebrmarrin disa masa t\u00eb thjeshta:<\/p>\n<p>Kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se \u00e7do paketim plastik p\u00ebrmban DINCH apo se p\u00ebrdorimi i tij shkakton automatikisht d\u00ebme.<\/p>\n<p>P\u00ebr grat\u00eb shtatz\u00ebna, mesazhi \u00ebsht\u00eb t\u00eb zvog\u00eblojn\u00eb ekspozimet e panevojshme pa u alarmuar. Studimi ngre pyetje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr sigurin\u00eb e materialeve t\u00eb p\u00ebrditshme, por nevojiten k\u00ebrkime t\u00eb tjera p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar n\u00ebse ekziston nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie shkak-pasoj\u00eb.<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>mesazhi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Paketimet plastike t\u00eb ushqimit jan\u00eb pjes\u00eb e p\u00ebrditshm\u00ebris\u00eb: mb\u00ebshtjellin produktet n\u00eb dyqane, ruajn\u00eb ushqimin n\u00eb frigorifer dhe p\u00ebrdoren n\u00eb shum\u00eb produkte sht\u00ebpiake. Por nj\u00eb studim i ri ngre pyetje p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs q\u00eb u prezantua si alternativ\u00eb m\u00eb e sigurt ndaj kimikateve t\u00eb m\u00ebparshme B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr DINCH, nj\u00eb substanc\u00eb q\u00eb i b\u00ebn materialet plastike [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":119801,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-119802","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendetesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119802","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=119802"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119802\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/119801"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=119802"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=119802"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=119802"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}