{"id":253,"date":"2013-06-12T16:24:25","date_gmt":"2013-06-12T14:24:25","guid":{"rendered":"http:\/\/prizrenpost.com\/al\/?p=253"},"modified":"2020-05-08T04:54:15","modified_gmt":"2020-05-08T02:54:15","slug":"enver-hoxha-i-velos-ne-wende-museum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/enver-hoxha-i-velos-ne-wende-museum\/","title":{"rendered":"Enver Hoxha i Velos n\u00eb \u201cWende Museum\u201d"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/museum.jpg\" alt=\"\" width=\"100%\" height=\"\" class=\"alignleft size-full wp-image-58325\" srcset=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/museum.jpg 629w, https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/museum-300x175.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 629px) 100vw, 629px\" \/><\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb tablo e Maks Velos me titullin \u201cDiktatori\u201d \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e koleksionit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb n\u00eb \u201cWende Museum\u201d n\u00eb Los Anxhelos. Nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb  gra t\u00eb veshura me p\u00ebrpar\u00ebse t\u00eb bardha kujdesen t\u00eb vendosin pa gabime banerin e Leninit. Tabloja me k\u00ebt\u00eb imazh quhet \u201cPranvera\u201d dhe \u00ebsht\u00eb vep\u00ebr e artistit rus, Boris Spornikov, e realizuar m\u00eb 1976, pjes\u00eb e koleksionit \u201cSocializ\u00ebm\u201d n\u00eb \u201cWende Museum\u201d n\u00eb Los Anxhelos, transmeton \u2018Shqip\u2019.<\/strong><\/p>\n<p>Ky koleksion me vepra t\u00eb autor\u00ebve t\u00eb njohur t\u00eb vendeve q\u00eb e kan\u00eb jetuar k\u00ebt\u00eb histori, \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb vizituarit n\u00eb k\u00ebt\u00eb muze. Pak m\u00eb tej nj\u00eb vep\u00ebr me autor anonim, sjell nj\u00eb vajz\u00eb t\u00eb veshur me kominoshe dhe nj\u00eb shami t\u00eb kuqe n\u00eb kok\u00eb, teksa ngre nj\u00eb traktor. Nj\u00eb tjet\u00ebr tablo sjell njer\u00ebz t\u00eb veshur me xhaketa kafe, teksa lexojn\u00eb lib\u00ebr n\u00eb nj\u00eb autobus p\u00ebr n\u00eb pun\u00eb. \u201cRritja e grurit\u201d dhe grat\u00eb ruse n\u00eb ar\u00ebn e madhe \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tablo frym\u00ebzuese q\u00eb t\u00eb \u00e7on larg n\u00eb koh\u00eb\u2026<\/p>\n<p>Disa buste t\u00eb Leninit, krijuar m\u00eb 1965, rrin\u00eb bri pikturave t\u00eb k\u00ebsaj periudhe. Pikturat e ekspozuara n\u00eb k\u00ebt\u00eb pavijon duken motive t\u00eb njohura p\u00ebr nj\u00eb vizitor q\u00eb vjen nga Shqip\u00ebria. Subjektet jan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjta, njer\u00ebz t\u00eb veshur me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn veshje, dhe t\u00eb nj\u00ebjtat motive, puna, atdhedashuria, ylli i kuq, apo tregimi i forc\u00ebs p\u00ebrmes bashkimit\u2026 N\u00ebse do t\u2019i shihje n\u00eb Galerin\u00eb ton\u00eb t\u00eb Arteve do t\u00eb mendoj\u00eb se autor\u00ebt q\u00eb i kan\u00eb realizuar jan\u00eb shqiptar\u00eb. <\/p>\n<p>Arti i soc-realizmit p\u00ebrmban nj\u00eb s\u00ebr\u00eb veprash t\u00eb realizuara nga vitet 1940-1980 , t\u00eb cilat paraqesin dhembjen, por dhe jet\u00ebn e thjesht\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb k\u00ebto vende q\u00eb kan\u00eb jetuar \u201cLuft\u00ebn e ftoht\u00eb\u201dapo \u201cR\u00ebnien e murit t\u00eb Berlinit\u201d. Artist\u00ebt rus\u00eb dominojn\u00eb me veprat p\u00ebrfaq\u00ebsuese n\u00eb k\u00ebt\u00eb seksion. Pavar\u00ebsisht skematizmit, q\u00eb ky art p\u00ebrmban, ato jan\u00eb d\u00ebshmi e nj\u00eb kohe, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn Per\u00ebndimi \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb kurioz t\u00eb m\u00ebsoj\u00eb m\u00eb tep\u00ebr. <\/p>\n<p>\u201cKy koleksion ruan imazhe nga Lufta e Ftoht\u00eb, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb dispozicion t\u00eb studiuesve fakte artistike mbi t\u00eb kaluar\u00ebn, duke i b\u00ebr\u00eb ata t\u00eb ndihen t\u00eb pranish\u00ebm n\u00eb t\u00eb\u201d, thuhet n\u00eb shprehjen q\u00eb shoq\u00ebron k\u00ebt\u00eb koleksion pun\u00ebsh. Vet\u00ebm nj\u00eb muaj m\u00eb par\u00eb Shqip\u00ebria, nj\u00eb vend q\u00eb e ka krijuar p\u00ebr gati 50 vjet k\u00ebt\u00eb art, p\u00ebrfaq\u00ebsohet n\u00eb k\u00ebt\u00eb muze me nj\u00eb tablo t\u00eb artistit Maks Velo. Tabloja e Velos quhet \u201cDiktatori\u201d dhe \u00ebsht\u00eb ve\u00e7uar nga drejtuesit e muzeut, si nj\u00eb tablo e tep\u00ebr e ndier p\u00ebr mesazhin q\u00eb mbart. Vepra \u00ebsht\u00eb nj\u00eb portret i ish-udh\u00ebheq\u00ebsit komunist, Enver Hoxha.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb k\u00ebt\u00eb tablo p\u00ebrshkruaj portretin e Enver Hoxh\u00ebs\u2026 \u00cbsht\u00eb nj\u00eb skelet me kuror\u00ebn e mbretit. E kam menduar si nj\u00eb njeri q\u00eb synonte dhe e arriti mbret\u00ebrin\u00eb pasi vdiq. Komunizmin e ktheu n\u00eb nj\u00eb mbret\u00ebri\u201d, thot\u00eb Velo. Vepra \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb cikli t\u00eb t\u00ebr\u00eb pikturash kushtuar koh\u00ebt e burgut, q\u00eb \u00ebsht\u00eb dhe nj\u00eb nga ciklet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb k\u00ebtij autori me rreth 100 punime. \u201cK\u00ebto imazhe i kam pasur gjithnj\u00eb brenda vetes, por nuk mund t\u2019i realizoja p\u00ebr shkak t\u00eb sistemit\u201d, tregon Velo. R\u00ebnia e komunizmit n\u00eb Rumani, apo r\u00ebnia e murit t\u00eb Berlinit, do ta b\u00ebnin Maks Velon, at\u00ebher\u00eb pun\u00ebtor i thjesht\u00eb n\u00eb nd\u00ebrmarrjen e Abrazive (t\u00eb thyerjes s\u00eb gurit), t\u00eb niste t\u00eb hidhte n\u00eb telajo imazhet q\u00eb prej vitesh ecnin bashk\u00eb me t\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cK\u00ebt\u00eb cik\u00ebl kam nisur ta punoj m\u00eb vitin 1985 dhe e kam p\u00ebrfunduar m\u00eb 1995\u201d, thot\u00eb Velo. P\u00ebr gati gjasht\u00eb vjet ai krijoi tablot\u00eb q\u00eb kan\u00eb brenda gjith\u00eb qenien e tij n\u00eb burg. \u201cN\u00eb k\u00ebt\u00eb cik\u00ebl jan\u00eb qelia, \u00ebsht\u00eb autoburgu, jan\u00eb torturat\u2026 Nj\u00eb vend me r\u00ebnd\u00ebsi jan\u00eb dhe punimet n\u00eb galeri, jan\u00eb pushkatimet. <\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb cik\u00ebl kam b\u00ebr\u00eb dhe diktatorin\u201d, thot\u00eb Velo. Burgu kishte sjell\u00eb shum\u00eb dhembje n\u00eb jet\u00ebn e Maks Velos, dhe nj\u00eb prej tyre ishte dhe fakti se shum\u00eb vizatime, tablo t\u00eb b\u00ebra pas viteve 60 p\u00ebrfunduan t\u00eb humbura dhe t\u00eb djegura. N\u00eb aktin e ekspertimit t\u00eb d\u00ebnimit t\u00eb tij m\u00eb 1979 thuhej: \u201cQ\u00eb me punimet e tij ka r\u00ebn\u00eb n\u00eb pozitat e nj\u00eb arti formalist t\u00eb rrymave dhe drejtimeve borgjeze dhe revizioniste, duke u referuar dhe mb\u00ebshtetur n\u00eb vepr\u00ebn reaksionare t\u00eb ekspresionist\u00ebve gjerman\u00eb, n\u00eb krijimtarin\u00eb fam\u00ebkeqe t\u00eb Pablo Pikasos, Brakut, Matisit, Kandinskit\u201d. <\/p>\n<p>Ndaj, realizimi i k\u00ebtij cikli ishte si nj\u00eb lloj \u00e7lirimi p\u00ebr t\u00eb. Dy nga punimet e k\u00ebtij cikli jan\u00eb bler\u00eb nga Muzeu Historik n\u00eb Tiran\u00eb, nd\u00ebrsa pjesa tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb ekspozuar n\u00eb vende si Franc\u00eb, Poloni, Amerik\u00eb ku jan\u00eb pritur pozitivisht nga publiku. Kritika i ka quajtur k\u00ebto punime si nj\u00eb cik\u00ebl i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb historin\u00eb e artit shqiptar. Tablot\u00eb nga ky cik\u00ebl jan\u00eb zgjedhur nga autori Horold Segel p\u00ebr t\u00eb ilustruar nj\u00eb enciklopedin\u00eb \u201cMuret mbrapa perdes\u201d me 47 autor\u00eb nga Europa e Lindjes.<\/p>\n<p>Maks Velo nuk ka zgjedhur vet\u00ebm pikturat p\u00ebr t\u00eb rr\u00ebfyer burgun. Nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb k\u00ebtij rr\u00ebfimi ai e ka b\u00ebr\u00eb dhe p\u00ebrmes rreshtash, duke shkruar nj\u00eb s\u00ebr\u00eb tregimesh q\u00eb i ka botuar dhe lib\u00ebr mbi at\u00eb periudh\u00eb\u2026 N\u00ebse \u201cWende muze\u201d mbledh tablo apo skulptura nga vendet q\u00eb e jetuan regjimin totalitar p\u00ebr t\u2019ua ofruar shikuesve apo studiueseve t\u00eb historis\u00eb s\u00eb artit, n\u00eb Shqip\u00ebri ku kjo form\u00eb arti u l\u00ebvrua p\u00ebr gati gjysm\u00ebshekulli, ka mbetur e fshehur qoft\u00eb n\u00eb Galeri, apo n\u00eb studiot e artist\u00ebve q\u00eb e krijuan.<\/p>\n<p>Nj\u00eb pjes\u00eb e artist\u00ebve q\u00eb e b\u00ebn k\u00ebt\u00eb lloj arti, k\u00ebrkojn\u00eb ta fshijn\u00eb t\u00eb shkuar\u00ebn, nd\u00ebrsa studiuesit apo agjent\u00ebt e artit (q\u00eb n\u00eb vendin ton\u00eb ende nuk ekzistojn\u00eb), nuk e kan\u00eb gjetur ende vendin q\u00eb do t\u00eb ziej\u00eb n\u00eb historin\u00eb e artit ton\u00eb pamor. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb tablo e Maks Velos me titullin \u201cDiktatori\u201d \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e koleksionit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb n\u00eb \u201cWende Museum\u201d n\u00eb Los Anxhelos. Nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb gra t\u00eb veshura me p\u00ebrpar\u00ebse t\u00eb bardha kujdesen t\u00eb vendosin pa gabime banerin e Leninit. Tabloja me k\u00ebt\u00eb imazh quhet \u201cPranvera\u201d dhe \u00ebsht\u00eb vep\u00ebr e artistit rus, Boris Spornikov, e realizuar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":58325,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-253","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/253","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=253"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/253\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58327,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/253\/revisions\/58327"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/58325"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=253"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=253"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=253"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}