{"id":2602,"date":"2013-09-29T13:24:37","date_gmt":"2013-09-29T11:24:37","guid":{"rendered":"http:\/\/prizrenpost.com\/al\/?p=2602"},"modified":"2020-08-26T14:07:20","modified_gmt":"2020-08-26T12:07:20","slug":"sfidat-e-rinise-kosovare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/sfidat-e-rinise-kosovare\/","title":{"rendered":"Sfidat e rinis\u00eb kosovare"},"content":{"rendered":"
\"\"

Autor: Labinot KONUSHEVCI<\/b><\/p><\/div>\n

T\u00eb shkruash mbi sfidat e rinis\u00eb kosovare nuk \u00ebsht\u00eb gj\u00eb e leht\u00eb pasi q\u00eb sipas statistikave zyrtare mbi 60% t\u00eb struktur\u00ebs s\u00eb shoq\u00ebris\u00eb kosovare \u00ebsht\u00eb rini. Pra rinia p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb pjes\u00eb dhe nj\u00eb p\u00ebrqindje t\u00eb madhe t\u00eb popullat\u00ebs kosovare e q\u00eb njashtu edhe sfidat me t\u00eb cilat ballafaqohet kjo rini n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb jan\u00eb t\u00eb m\u00ebdha dhe nuk \u00ebsht\u00eb leht\u00eb artikulimi i tyre n\u00eb nj\u00eb tem\u00eb t\u00eb shkurt\u00eb si kjo.<\/strong><\/p>\n

Jan\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr shkak se investime t\u00eb m\u00ebdha b\u00ebhen mbi duart e rinis\u00eb, p\u00ebrgjegj\u00ebsi dhe obligime t\u00eb shumta bien mbi supet e rinis\u00eb, faktikisht rinia \u00ebsht\u00eb promotor i zhvillimeve n\u00eb vend.<\/p>\n

Mbi supet e rinis\u00eb bie sfida e shkollimit, sfida e pun\u00ebsimit, sfida e krijimit t\u00eb familjes, sfida e mbrojtjes s\u00eb vlerave, sfida e integrimit etj.<\/p>\n

Tema ime nga nj\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrim sociologjik lidhet m\u00eb shum\u00eb me sfidat dhe preokupimet e rinis\u00eb n\u00eb vendin ton\u00eb. Dua t\u00eb theksoj se rinia \u00ebsht\u00eb boshti kryesor i nj\u00eb shoq\u00ebrie, fuqia m\u00eb e fort\u00eb pun\u00ebtore, brumi ma i sh\u00ebndetsh\u00ebm dhe konglomerati i t\u00eb gjitha vlerave shoq\u00ebrore. Por gjithashtu \u00ebsht\u00eb edhe gjenerata m\u00eb e ndjeshme, pasi q\u00eb fillon me nj\u00eb faz\u00eb shum\u00eb delikate dhe shum\u00eb kritike e q\u00eb njihet si adoleshenc\u00eb, ku dhe fillon pjekuria psiko-sociale, fizike, seksuale etj.<\/p>\n

S\u00eb pari duhet t\u00eb kuptojm\u00eb se njeriu \u00ebsht\u00eb qenie sociale, i cili domosdoshm\u00ebrisht duhet t\u00eb integrohet n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri dhe patjet\u00ebr se duhet t\u00eb ndihmohet n\u00eb k\u00ebt\u00eb rrug\u00ebtim nga mekanizma t\u00eb ndrysh\u00ebm, duke filluar nga agjensi i par\u00eb i socializimit e q\u00eb \u00ebsht\u00eb familja, pastaj nga shkollimi \u2013 arsimimi i tij, pastaj nga mjedisi, pastaj nga mediet e ndryshme e k\u00ebshtu me radh\u00eb deri te mekanizmi m\u00eb i lart\u00eb institucional \u2013 shteti. T\u00eb gjith\u00eb s\u00eb bashku nga nj\u00eb tjegull n\u00eb nd\u00ebrtes\u00ebn e quajtur rini, e cila po u shemb, shembet nj\u00eb popull n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi.<\/p>\n

Sfida e arsimimit<\/p>\n

Nj\u00eb nga sfidat dhe preokupimet primare q\u00eb nj\u00eb t\u00eb ri kosovar e kaplojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb tranzicioni n\u00eb vendin ton\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe shkollimi, arsimimi, formimi si kuad\u00ebr shkence, p\u00ebr t\u00eb cilin n\u00ebse flasim p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn e regjimit serbo-sllav, mund t\u00eb themi se mungesa e shkollimit ka qen\u00eb thuksh\u00ebm m\u00eb e p\u00ebrhapur dhe si rezultat kan\u00eb munguar kuadra nga t\u00eb rinjt\u00eb kosovar\u00eb n\u00eb nivel m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb. Regjimi serbo-sllav ka ndikuar n\u00eb sistemin arsimor dhe kjo duksh\u00ebm ka krijuar ngecje intelektuale n\u00eb radh\u00ebt e kosovar\u00ebve. M\u00eb kujtohet se si nj\u00eb imam i vjet\u00ebr 90 vje\u00e7ar, Iljas Rrahmani, m\u00eb tregonte nj\u00ebher\u00eb gjat\u00eb nj\u00eb interviste me t\u00eb se si n\u00eb koh\u00ebn e komunizmit ishte m\u00eb rrezik t\u00eb t\u00eb gjendeshin shkronjat shqipe se sa arma! Pra aq \u00ebsht\u00eb luftuar shkronja shqipe, shkollimi i shqiptar\u00ebve, saq\u00eb m\u00eb shum\u00eb sanksionoheshe n\u00ebse t\u00eb gjendej ndonj\u00eb shkronj\u00eb shqipe se sa ndonj\u00eb arm\u00eb; revole, pushk\u00eb automatike apo \u00e7far\u00ebdo qoft\u00eb. Dhe dihet se si ata t\u00eb rinj\u00eb q\u00eb kan\u00eb pas fatin e shkollimit, me \u00e7far\u00eb sfidash dhe kushtesh jan\u00eb ballafaquar. Nd\u00ebrsa sot, pasi ka kaluar ai regjim i eg\u00ebr, pas luft\u00ebs \u00e7lirimtare, pasi formuam shtetin ton\u00eb, rrug\u00ebt dhe mund\u00ebsit\u00eb e shkollimit jan\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha dhe nj\u00eb nga kriteret e plot\u00ebsuara \u00ebsht\u00eb se librat p\u00ebr nx\u00ebn\u00ebsa mund\u00ebsohen falas nga Ministria e Arsimit. Pastaj hapja e shum\u00eb shkollave t\u00eb reja, formimi i shum\u00eb kuadrave; m\u00ebsues\u00eb, arsimtar\u00eb e profesor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, por ende duhet pun\u00eb dhe investim. Nga nj\u00eb hulumtim q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb thuhet se 23.000 f\u00ebmij\u00eb kosovar\u00eb n\u00eb vit regjistrohen n\u00eb shkoll\u00eb fillore. Tek t\u00eb rinjt\u00eb mungon motivimi p\u00ebr karrier\u00eb t\u00eb suksesshme, motivimi p\u00ebr arsimim dhe pun\u00ebsim, n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim shum\u00eb pak investohet. Rinia kosovare sot n\u00eb vizionin e saj e ka krijimin e nj\u00eb karriere, t\u00eb cil\u00ebn karrier\u00eb shumica prej tyre nuk e \u00ebnd\u00ebrrojn\u00eb pa kryerjen e studimeve. Madje edhe deri n\u00eb nivelet m\u00eb t\u00eb larta, si Master dhe Doktoratur\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha disiplinat shkencore. Por brenda p\u00ebr brenda sistemit dhe rrjedhave t\u00eb studimit ka vend p\u00ebr kritik\u00eb, p\u00ebrmir\u00ebsim e ndryshim. Shumic\u00ebn e student\u00ebve kosovar\u00eb n\u00ebse i pyet mbi \u2018Sistemin e Bulonj\u00ebs\u2019, kan\u00eb p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrgjigj\u00eb se ky sistem e ka shkat\u00ebrruar arsimin tek ne dhe patjet\u00ebr duhet t\u00eb nd\u00ebrrohet. Pastaj mungesa e m\u00ebsim-besimit fetar n\u00eb shkolla, gj\u00eb p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ka nevoj\u00eb kjo rini, k\u00ebta nx\u00ebn\u00ebs t\u00eb shkollave fillore e t\u00eb mesme, q\u00eb ta njohin fen\u00eb e tyre, profetin e tyre, librin e shenjt\u00eb t\u00eb tyre, t\u00eb edukohen n\u00eb frym\u00ebn fetare dhe t\u00eb kompletohen si duhet edhe nga aspekti shpirt\u00ebror. Pastaj \u00ebsht\u00eb interesant fakti edhe tek \u00e7\u00ebshja e kriteriumit t\u00eb pun\u00ebsimit n\u00eb baz\u00eb t\u00eb shkollimit, e k\u00ebtu na del edhe nj\u00eb sfid\u00eb e radh\u00ebs tejet e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr rinin\u00eb kosovare.<\/p>\n

Sfida e pun\u00ebsimit<\/p>\n

Nuk do t\u00eb shkruaj mbi gjendjen e papun\u00ebsis\u00eb, as p\u00ebr shifrat alarmante t\u00eb papun\u00ebsis\u00eb sepse jan\u00eb t\u00eb qarta dhe t\u00eb njohura. Kosova si shtet ka nivelin m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb t\u00eb ardhurave p\u00ebr kok\u00eb banori n\u00eb Ballkan dhe Europ\u00eb. Sipas Ueb-faqes amerikane p\u00ebr biznes dhe teknologji Business Insider, q\u00eb b\u00ebjn\u00eb analiz\u00ebn e papun\u00ebsis\u00eb dhe inflacionit t\u00eb vendeve, p\u00ebr vitin 2013 Kosova renditet e n\u00ebnta me radh\u00eb. Ani pse tek shifrat \u2013 statistikat mbi numrin e t\u00eb papun\u00ebve kam nj\u00eb dyshim t\u00eb vog\u00ebl p\u00ebr shkak se nuk mendoj q\u00eb numri i t\u00eb papun\u00ebve \u00ebsht\u00eb aq ekstrem i lart\u00eb si\u00e7 raportohet n\u00eb medie dhe fakt p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00ebsht\u00eb se shum\u00eb biznese, firma e kompani t\u00eb ndryshme q\u00eb funksionojn\u00eb n\u00eb tregun kosovar, funksionojn\u00eb t\u00eb pa palicencuara \u2013 t\u00eb paregjistruara p\u00ebr t\u2019iu ik tatimeve shtet\u00ebrore dhe kuptohet se ata \u2018gardian\u00eb t\u00eb atyre bizneseve\u2019 nuk i regjistrojn\u00eb as pun\u00ebtor\u00ebt e tyre dhe de fakto dhe de jure ata pun\u00ebtor\u00eb q\u00eb punojn\u00eb nuk llogariten fare dhe kuptohet pastaj se shifrat e \u2018t\u00eb papun\u00ebve\u2019 jan\u00eb marramend\u00ebse. Sidoqoft\u00eb, edhe pun\u00ebsimi mbetet sfid\u00eb e rinis\u00eb kosovare dhe ndoshta num\u00ebr nj\u00eb, por \u00ebsht\u00eb interesant se n\u00eb Kosov\u00eb kriteri i Masterit (nivel shkollimi universitar) nuk k\u00ebrkohet p\u00ebr t’u b\u00ebr\u00eb kryetar, as kryeminist\u00ebr, as deputet, as minist\u00ebr, as drejtor e as menaxher, nd\u00ebrsa k\u00ebrkohet p\u00ebr t’u b\u00ebr\u00eb nj\u00eb pun\u00ebtor n\u00eb nivel m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt, ku edhe paga dhe benificionet jan\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta, madje k\u00ebrkojn\u00eb edhe nga tri vite p\u00ebrvoj\u00eb pune s\u00eb paku. Ku e ka vendin elita? \u00c7ka \u00ebsht\u00eb t’u ndodh\u00eb k\u00ebshtu? Kjo ndodh\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb! A s’\u00ebsht\u00eb paradoks dhe mbrapshti kriteriumi n\u00eb sfer\u00ebn e pun\u00ebsimit n\u00eb Kosov\u00eb?! N\u00ebse i hap konkurset do t\u00eb has\u00ebsh q\u00eb p\u00ebr nj\u00eb vend pune t\u00eb caktuar k\u00ebrkohet niveli Master dhe s\u00eb paku tri vite p\u00ebrvoj\u00eb pune! Jo e gjith\u00eb rinia kosovare disponon Master dhe tri vite p\u00ebrvoj\u00eb p\u00ebr ta plot\u00ebsuar at\u00eb kriter. Edhe kjo m\u00eb duket ve\u00e7 tek ne ndodh\u00eb. N\u00ebse shkon n\u00eb shtetet evropiane, shembull n\u00eb Gjermani, gjasat p\u00ebr t\u2019u pun\u00ebsuar jan\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha edhe at\u00eb duke mos qen\u00eb fare kriter niveli Master. Sepse atje paguhet m\u00eb shum\u00eb dora e pun\u00ebs, zanati, prodhimi, produktiviteti n\u00eb veprimtari e nuk kriterizohet vet\u00ebm ana teorike, diploma universitare dhe titulli akademik. Shembull zanatlinjt\u00eb e veterinaris\u00eb jan\u00eb milioner\u00eb n\u00eb Gjermani nga puna e atij zanati dhe t\u00eb ngjashme si ky zanat. Nd\u00ebrsa n\u00eb Kosov\u00eb kemi djem dhe vajza t\u00eb reja me tituj t\u00eb nivelit Master dhe ende bredhin posht\u00eb e p\u00ebrpjet\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb nj\u00eb pune e ndoshta e kalojn\u00eb dit\u00ebn me vet\u00ebm dy euro n\u00eb dit\u00eb. Pastaj kjo krijon d\u00ebshprim me realitetin kosovar dhe d\u00ebshir\u00eb p\u00ebr emigrim n\u00eb vendet evropiane. Dhe k\u00ebt\u00eb e shohim se si shum\u00eb t\u00eb rinj\u00eb q\u00eb s\u2019e kan\u00eb pasur fatin t\u00eb gjejn\u00eb perspektiv\u00eb ekonomike n\u00eb vend, e presin me mall\u00eb liberalizimin e vizave dhe gjithmon\u00eb kur p\u00ebrmendet papun\u00ebsia dhe zhvillimi i vog\u00ebl ekonomik bashk\u00eb me mbijetes\u00ebn, ata thon\u00eb se nga kriza mund t\u00eb dilet vet\u00ebm n\u00ebse emigrojn\u00eb diku n\u00eb ndonj\u00eb shtet m\u00eb p\u00ebrparimtar n\u00eb Europ\u00eb. V\u00ebrtet\u00eb kjo e dhimbshme! Niveli i ul\u00ebt i zhvillimit ekonomik dhe shkalla e lart\u00eb e papun\u00ebsis\u00eb si shkaktar\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb varf\u00ebris\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, po e ngufasin dita-dit\u00ebs rinin\u00eb ton\u00eb. V\u00ebshtir\u00eb t\u00eb jetohet n\u00eb nj\u00eb vend ku s\u2019mund ta sigurosh as kafshat\u00ebn e goj\u00ebs e as t\u00eb sigurosh streh\u00eb mbi kok\u00eb. Paradoksi tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb se mund t\u00eb jet\u00eb jurist i diplomuar, por pun\u00ebn e b\u00ebn t\u00eb kamarierit, shankistit, pastruesit etj! Sidoqoft\u00eb, k\u00ebtu shteti duhet ta shtrij\u00eb dor\u00ebn mbi k\u00ebt\u00eb rini dhe t\u2019ua leht\u00ebsoj\u00eb rrug\u00ebn e pun\u00ebsimit dhe p\u00ebrparimit ekonomik dhe t\u2019i profilizoj\u00eb secilin prej tyre n\u00eb baz\u00eb t\u00eb avansimit t\u00eb shkollimit sepse k\u00ebtu varet \u00e7do kusht dhe standard i jet\u00ebs, mbi t\u00eb gjitha institucioni bioemocionalo-socioekonomik q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn baz\u00ebn e \u00e7do shoq\u00ebrie e q\u00eb \u00ebsht\u00eb familja.<\/p>\n

Sfida e krijimit t\u00eb familjes<\/p>\n

Edhe krijimi i familjes mbet\u00ebt sfid\u00eb e radh\u00ebs e rinis\u00eb kosovare. Shum\u00eb prej t\u00eb rinjve gjat\u00eb cikleve shkollore apo gjat\u00eb studimeve universitare krijojn\u00eb lidhje dashurie dhe \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb far trendi modern mu sikur n\u00eb kultur\u00ebn evropiane, ku prej k\u00ebsaj lidhje shum\u00eb prej tyre kalojn\u00eb n\u00eb at\u00eb q\u00eb e quajn\u00eb \u2018bashk\u00ebjetes\u00eb\u2019, me apo pa miratimin e p\u00ebrgjegj\u00ebsit t\u00eb vajz\u00ebs, respektivisht prindit t\u00eb quajtur bab\u00eb, nd\u00ebrsa martesa dhe krijimi i familjes vonohet dhe edhe kur arrihet deri tek martesa dhe krijimi i familjes, fatkeqsisht edhe planifikimin familjar shum\u00eb t\u00eb rinj\u00eb e b\u00ebjn\u00eb sipas kulturave t\u00eb huaja t\u00eb servuara tek ne. E q\u00eb kjo i bie ikje nga origjina jon\u00eb, nga tradita jon\u00eb, nga kultura jon\u00eb, nga parimet dhe normat tona fetare, komb\u00ebtare e shum\u00ebshekullore dhe pasim i verb\u00ebr, imitim i verb\u00ebr i t\u00eb huajve. Nd\u00ebrsa n\u00ebse flasim p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn, t\u2019i referohemi demografes Mimoza Dushi, e cila na thot\u00eb: \u201cNumri m\u00eb i madh i martesave, i arritur ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb kosovare, \u00ebsht\u00eb pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, ku sh\u00ebnohen 11.3 lidhje martesore n\u00eb \u00e7do nj\u00ebmij\u00eb banor\u00eb\u201d. Duhet pas kujdes! Shum\u00eb her\u00eb lidhjet jasht\u00ebmartesore \u00e7ojn\u00eb n\u00eb amoralitet dhe degradim moral. P\u00ebrgjegj\u00ebsia nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm e t\u00eb rinjve, por s\u00eb pari e prind\u00ebrve, edukator\u00ebve t\u00eb par\u00eb t\u00eb f\u00ebmiut sepse f\u00ebmiu \u00ebsht\u00eb pasqyrim dhe reflektim i edukat\u00ebs s\u00eb marr\u00eb nga prindi. Ku \u00ebsht\u00eb roli familje, kur prindi, babai urdh\u00ebron dhe t\u00eb tjer\u00ebt nd\u00ebgjojn\u00eb, ku humbi ky rend kaq i bukur q\u00eb e kemi pas? Tash shum\u00eb t\u00eb rinj\u00eb s\u2019ia v\u00ebn veshin askujt dhe k\u00ebshtu n\u00ebp\u00ebrk\u00ebmbet institucioni i urdh\u00ebrimit n\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe ndalimit nga e keqja. P\u00ebrgjegj\u00ebsi e familjes \u00ebsht\u00eb furnizimi i f\u00ebmiut, edukimi shpirt\u00ebror i f\u00ebmiut, arsimimi i f\u00ebmiut e deri te formimi i tij si nj\u00eb personalitet me t\u00eb gjitha virtytet, karakteristikat dhe aft\u00ebsit\u00eb e tij p\u00ebr jet\u00eb. Njashtu shohim se ka r\u00ebnie t\u00eb natalitetit tek ne n\u00eb Kosov\u00eb dhe kjo \u00ebsht\u00eb rezultat i shum\u00eb faktor\u00ebve; si social, ekonomik etj. Rinia nj\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb posaqme duhet t\u2019i kushtoj\u00eb k\u00ebsaj sfide.<\/p>\n

Sfida e mbrojtjes s\u00eb vlerave shoq\u00ebrore<\/p>\n

Sfid\u00eb tjet\u00ebr e rinis\u00eb kosovare, sidomos pas luft\u00ebs, \u00ebsht\u00eb edhe raporti i tyre me vlerat morale, shpirt\u00ebrore, jeta e tyre n\u00eb sfer\u00ebn publike, rezistimi ndaj stuhive q\u00eb vijn\u00eb nga kultura krejt\u00ebsisht t\u00eb huaja n\u00eb vendin ton\u00eb q\u00eb e nd\u00ebrrojn\u00eb identitetin ton\u00eb kulturor. \u00cbsht\u00eb investuar dhe vazhdon t\u00eb investohet shum\u00eb n\u00eb devijimin e rinis\u00eb kosovare s\u00eb pari duke i larguar nga praktika fetare drejt nj\u00eb jete t\u00eb shthurur morale. K\u00ebto investime importohen nga jasht\u00eb dhe nga brenda! Rezultat \u00ebsht\u00eb sjellja asociale q\u00eb b\u00ebhet nga shum\u00eb t\u00eb rinj\u00eb n\u00eb sfer\u00ebn publike, pastaj p\u00ebrhapja e dukurive devijante, imitimi i verb\u00ebr, pasimi i estrad\u00ebs \u00e7orodit\u00ebse kosovare, me n\u00eb krye artist\u00eb e k\u00ebng\u00ebtar\u00eb t\u00eb shumt\u00eb, duke b\u00ebr\u00eb disa p\u00ebrjashtime t\u00eb vogla, t\u00eb cil\u00ebt merren si model jete dhe ashtu i joshin shum\u00eb t\u00eb rinj\u00eb, nd\u00ebrsa ata vet\u00ebm i realizojn\u00eb q\u00ebllimet e tyre deh\u00ebse, egoiste, autoritative, famoze dhe trushp\u00ebrlar\u00ebse. Rinia duhet s\u00eb pari ta mbroj\u00eb besimin n\u00eb Zot, fen\u00eb e tyre me t\u00eb gjitha vlerat dhe normat q\u00eb ka, e cila luftohet dhe mundohet t\u00eb manipulohet. Pastaj rinia kosovare duhet ta dij\u00eb k\u00ebnd e ka mik dhe k\u00ebnd e ka armik, k\u00ebnd duhet ta pasoj dhe k\u00ebnd duhet ta refuzoj. Duhet t\u00eb ruhet nga \u00e7do propagand\u00eb mediatike. T\u2019i shmanget dukurive devijante, si: bixhozi, duhani, alkooli, narkomania, prostitucioni, vjedhja, mafia, manipulimi, kontrabanda etj. V\u00ebllavrasja s\u2019\u00ebsht\u00eb zgjidhje! Vet\u00ebvrasja s\u2019\u00ebsht\u00eb zgjidhje edhe pse statistikat tregojn\u00eb se \u00e7do 40 sekonda, diku n\u00eb bot\u00eb, nj\u00eb person b\u00ebn vet\u00ebvrasje, e q\u00eb llgoariten diku 1 milion raste gjat\u00eb nj\u00eb viti.! Trafikimi me qenie njer\u00ebzore s\u2019\u00ebsht\u00eb zgjidhje edhe pse statistikat tregojn\u00eb se mbi 10 milion\u00eb qenie njer\u00ebzore vuajn\u00eb n\u00eb skllav\u00ebri n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn p\u00ebr shkak t\u00eb trafikimit t\u00eb tyre, ku kryesisht jan\u00eb rini dhe dhuna q\u00eb ushtrohet ndaj tyre \u00ebsht\u00eb dhun\u00eb psikike, fizike, shpirt\u00ebrore, seksuale, ekonomike etj. Dhe kjo i ka shkaqet e veta, t\u00eb cilat ia vlen t\u2019i p\u00ebrmendim p\u00ebr shkak se edhe n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb kosovare, n\u00eb mesin e t\u00eb rinjve ndodhin raste t\u00eb tilla trafikimi. Shkaqet e trafikimit n\u00eb raport me viktimat jan\u00eb: 1. Varf\u00ebria ekonomike, 2. Dhuna psikike, 3. Dhuna fizike, 4. Mungesa e shkollimit, 5. Dukurit\u00eb d\u00ebmtuese etj. Shkaqet e trafikimit n\u00eb raport me trafikant\u00ebt jan\u00eb: 1. P\u00ebrfitimi, 2. Rritja e mang\u00ebsive\/varf\u00ebris\u00eb, 3. D\u00ebnimet e vogla p\u00ebr trafikant\u00ebt, 4. Kufijt\u00eb e brisht\u00eb dhe komunikimi teknologjik etj. Nd\u00ebrkaq, shkaqet e trafikimit n\u00eb raport me shoq\u00ebrin\u00eb, jan\u00eb: 1. Ekonomia n\u00eb tranzicion, 2. Migrimi fem\u00ebror, 3. Diskriminimi mbi baza gjinore, 4. Zhvillimi i industris\u00eb seksuale, 5. Politika e integrimit etj. T\u00eb dyja gjinit\u00eb bien viktim\u00eb e trafikimit, e n\u00eb ve\u00e7anti femra. Andaj, nj\u00eb shoq\u00ebri e sh\u00ebndosh\u00eb, me besim dhe frik\u00eb-respekt ndaj Allahut, Krijuesit t\u00eb tyre, duke qen\u00eb praktikues t\u00eb fes\u00eb, pastaj duke u b\u00ebr\u00eb t\u00eb shkolluar e arsimuar mir\u00eb dhe duke u kapur p\u00ebr pune, vet\u00ebm k\u00ebshtu mund t\u00eb dalin nga hendeqe t\u00eb tilla, nga tunele t\u00eb err\u00ebta e aspak progresive, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u2019i kontribuojn\u00eb vlerave shoq\u00ebrore e cila mbet\u00ebt sfid\u00eb p\u00ebr ta, ku me t\u00eb cil\u00ebn do ta arrijn\u00eb nj\u00eb standard m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb jet\u00ebs.<\/p>\n

Sfida e integrimit<\/p>\n

Dhe gjithashtu nga sfidat e rinis\u00eb kosovare \u00ebsht\u00eb edhe integrimi apo inkuadrimi n\u00eb Evrop\u00eb dhe bot\u00eb duke hyr\u00eb n\u00eb gara dhe duele me kuadrat e huaja t\u00eb t\u00eb gjitha l\u00ebmive. Dhe k\u00ebtu suksesi nuk ka munguar edhe pse kemi ngecje n\u00eb shum\u00eb sektor\u00eb e profile t\u00eb jet\u00ebs. Por n\u00eb aspektin sportiv, s\u00eb fundi nj\u00eb nder dhe arritje t\u00eb madhe q\u00eb ia b\u00ebri shtetit t\u00eb Kosov\u00ebs ishte edhe Majlinda Kelmendi, e cila e fitoi kup\u00ebn e arit n\u00eb \u201cXhudo 2013\u201d e cila u mbajt\u00eb n\u00eb Brazil. Rinia kosovare duhet t\u2019ia ket\u00eb lakmi dhe edhe n\u00eb fushat e tjera t\u00eb avansohet dhe t\u2019u tregoj\u00eb bot\u00ebs se edhe ne kemi vlera t\u00eb shtrenjta.<\/p>\n

P\u00ebrfundim<\/p>\n

P\u00ebr fund mund t\u00eb them se ka edhe shum\u00eb sfida t\u00eb tjera me t\u00eb cilat rinia kosovare ballafaqohet n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb. Un\u00eb i ceka dhe elaborova shkurtimisht vet\u00ebm pes\u00eb prej tyre. Rinin\u00eb kosovare e presin sfida e obligime t\u00eb shumta, ndoshta edhe ng\u00ebr\u00e7e e atentante t\u00eb ndryshe nga dashakeq\u00eb t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, por duhet t\u00eb dij\u00eb t\u2019u rezistoj\u00eb dhe drejt progresit dhe suksesit t\u00eb vazhdoj\u00eb. Zoti e ndihmoft\u00eb rinin\u00eb ton\u00eb drejt suksesit!<\/p>\n

Autor: Labinot Kunushevci – Sociolog<\/strong>
\n*Opinionet e autor\u00ebve nuk paraqesin domosdoshm\u00ebrisht edhe opinionin e Prizren Post.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00eb shkruash mbi sfidat e rinis\u00eb kosovare nuk \u00ebsht\u00eb gj\u00eb e leht\u00eb pasi q\u00eb sipas statistikave zyrtare mbi 60% t\u00eb struktur\u00ebs s\u00eb shoq\u00ebris\u00eb kosovare \u00ebsht\u00eb rini. Pra rinia p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb pjes\u00eb dhe nj\u00eb p\u00ebrqindje t\u00eb madhe t\u00eb popullat\u00ebs kosovare e q\u00eb njashtu edhe sfidat me t\u00eb cilat ballafaqohet kjo rini n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb jan\u00eb t\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":59513,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[2782],"class_list":["post-2602","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinione","tag-labinot-kunushevci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2602","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2602"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2602\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":59514,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2602\/revisions\/59514"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/59513"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2602"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2602"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2602"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}