{"id":29218,"date":"2017-01-10T20:43:12","date_gmt":"2017-01-10T19:43:12","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/?p=29218"},"modified":"2017-03-19T14:36:31","modified_gmt":"2017-03-19T13:36:31","slug":"lufta-qe-do-ndryshoje-lindjen-e-mesme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/lufta-qe-do-ndryshoje-lindjen-e-mesme\/","title":{"rendered":"Lufta q\u00eb do ndryshoj\u00eb Lindjen e Mesme"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_29219\" style=\"width: 260px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-29219\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/Eroll-Velija-4.png\" alt=\"\" width=\"250\" height=\"\" class=\"size-full wp-image-29219\" \/><p id=\"caption-attachment-29219\" class=\"wp-caption-text\"><b>Prof. Eroll VELIJA<\/b><\/p><\/div>\n<p>Nga Turqia, tek Arabia Saudite, kriza irakene do t\u00eb ket\u00eb pasoja gjeopolitike p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb vendet e rajonit.<\/p>\n<p>Mosul Marrja e Mosulit dhe Tikritit nga ana e luft\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Shtetit Islamik t\u00eb Irakut dhe Siris\u00eb, ISIS, ka shkaktuar nj\u00eb val\u00eb tronditjeje q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Lindjen e Mesme, duke rritur shqet\u00ebsimin p\u00ebr p\u00ebrparimin e grupeve xhihadist\u00eb q\u00eb e kan\u00eb ndryshuar tashm\u00eb kuadrin e luft\u00ebs n\u00eb Siri. K\u00ebto ngjarje mund shtyjn\u00eb shtete t\u00eb ndrysh\u00ebm, edhe ata historikisht rival\u00eb, q\u00eb t\u00eb bashkohen n\u00eb nj\u00eb kauz\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt kund\u00ebr asaj q\u00eb \u00ebsht\u00eb quajtur \u201cpranvera xhihadiste\u201d.<\/p>\n<p> IRANI<\/p>\n<p>Irani, aleat i kryeministrit iraken Nuri al Maliki ka shprehur mb\u00ebshtetjen e tij p\u00ebr qeverin\u00eb e Bagdadit n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr atyre q\u00eb i ka quajtur \u201cmilitant\u00eb takfiri\u201d, nj\u00eb term i lidhur me ekstremizmin sunit. Pozicioni i Iranit l\u00eb t\u00eb kuptohet perspektiv\u00ebn e nj\u00eb bashk\u00ebpunimi me SHBA, q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb thirrje p\u00ebr nj\u00eb \u201creagim t\u00eb fort\u00eb dhe t\u00eb koordinuar\u201d p\u00ebr kriz\u00ebn dhe ka premtuar t\u00eb ndihmoj\u00eb al Malikin n\u00eb p\u00ebrplasjet me xhihadist\u00ebt. Irani \u00ebsht\u00eb aleati kryesor i Siris\u00eb.<\/p>\n<p>QEVERIA RAJONALE E KURDISTANIT (QRK)<\/p>\n<p>QKR, e cila adminostron rajonin m\u00eb t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm dhe m\u00eb t\u00eb pasur t\u00eb Irakut \u00ebsht\u00eb angazhuar prej koh\u00ebsh n\u00eb nj\u00eb mosmarr\u00ebveshje me Bagdadin, p\u00ebr c\u00ebshtje q\u00eb i p\u00ebrkasin naft\u00ebs dhe kontrollit t\u00eb territorit. Megjithat\u00eb, rreziku i ISIS mund t\u00eb forcoj\u00eb bashk\u00ebpunimin me Malikin p\u00ebr tem\u00ebn e siguris\u00eb. Luft\u00ebtar\u00ebt kurd\u00eb peshmerga, forcat ushtarake m\u00eb mir\u00eb t\u00eb st\u00ebrvitura dhe m\u00eb t\u00eb motivuara t\u00eb Irakut, jan\u00eb duke u p\u00ebrballur me xhihadist\u00ebt dhe mund t\u00eb fitojn\u00eb terren ndaj shtetit islamik n\u00eb zonat e provincave t\u00eb Ninives dhe Kirkukut, duke p\u00ebrforcuar k\u00ebshtu ambiciet e kurd\u00ebve p\u00ebr t\u00eb vendosur nj\u00eb autoritet faktik n\u00eb nj\u00eb rajon t\u00eb pasur me naft\u00eb.<\/p>\n<p>TURQIA<\/p>\n<p>Qeveria turke ka marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb takimet p\u00ebr kriz\u00ebn si n\u00eb Ankara, ashtu dhe n\u00eb zyrat qendrore t\u00eb NATO-s n\u00eb Bruksel. Mund t\u00eb vendos\u00eb t\u00eb nd\u00ebrhyj\u00eb p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar 80 turqit e marr\u00eb peng nga ISIS. Qeveria \u00ebsht\u00eb autorizuar nga parlamenti q\u00eb t\u00eb kryej\u00eb operacione n\u00eb territorin iraken, p\u00ebr t\u00eb goditur bazat e partis\u00eb kurde n\u00eb veri t\u00eb vendit. Turqia ka interesa t\u00eb r\u00ebndesish\u00ebm n\u00eb sektorin energjetik iraken. \u201cAnkaraja druhet se ISIS mund t\u00eb sulmoj\u00eb territorin turk, duke shfryt\u00ebzuar kufirin e gjat\u00eb, q\u00eb nga Mesdheu n\u00eb Iran\u201d, thuhet n\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb qendr\u00ebs s\u00eb studimeve Stratfor. Turqia \u00ebsht\u00eb reshtuar n\u00eb krah t\u00eb opozit\u00ebs s\u00eb armatosur siriane.<\/p>\n<p> SIRIA<\/p>\n<p>Shteti islamik ka arritur t\u00eb marr\u00eb disa zona n\u00eb kufirin mes Irakut dhe Siris\u00eb, ku kontrollon qytetin e Raqqas dhe zona t\u00eb tjera. Sukseset e ISIS n\u00eb Siri kan\u00eb pasuruar grupin sa i p\u00ebrket furnizimeve dhe pajisjeve. Por frik\u00ebrat e arab\u00ebve dhe per\u00ebndimor\u00ebve, t\u00eb shqet\u00ebsuar se terrorizmi mund t\u00eb p\u00ebrhapet n\u00eb Europ\u00eb, shkojn\u00eb n\u00eb avantazh t\u00eb Bashar al Assadit: nuk p\u00ebrjashtohet q\u00eb presidenti sirian t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb nga situata p\u00ebr t\u2019u paraqitur si ledh mbrojt\u00ebs ndaj ekstremizmit sunit. Nga ana e saj, opozita siriane e mb\u00ebshtetur nga per\u00ebndimi mund t\u00eb paraqitet si e vetmja forc\u00eb q\u00eb ia vlen t\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr ISIS, me objektivin e nd\u00ebrtimit t\u00eb nj\u00eb Sirie t\u00eb lir\u00eb dhe demokratike. Assadi ka shprehur solidaritet me qeverin\u00eb irakene.<\/p>\n<p>JORDANIA<\/p>\n<p>Jordania, q\u00eb ndodhet n\u00eb kufi me Irakun, \u00ebsht\u00eb e shqet\u00ebsuar nga p\u00ebrparimi i grupeve xhihadist\u00eb. Ka nderin e diskutuesh\u00ebm q\u00eb \u00ebsht\u00eb vendlindja e Abu Musab al Zarkavit, themeluesi i al Kaed\u00ebs n\u00eb Irak. Sh\u00ebrbimet e fsheht\u00eb jordanez\u00eb jan\u00eb t\u00eb famsh\u00ebm p\u00ebr eficenc\u00ebn e tyre. Analisti jordanez Oraib al Rantavi ka b\u00ebr\u00eb thirrje p\u00ebr nj\u00eb bashk\u00ebpunim m\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb si me Bagdadin, ashtu edhe me Damaskun p\u00ebr t\u00eb frenuar rrezikun. Koh\u00ebt e fundit, ISIS ka nxjerr\u00eb n\u00eb qarkullim nj\u00eb video ku k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb se do t\u00eb \u201cvrasin tiranin\u201d, dometh\u00ebn\u00eb Mbretin Abdullah.<\/p>\n<p>ARABIA SAUDITE<\/p>\n<p>Arabia Saudite dhe shtetet e tjer\u00eb t\u00eb Gjirit jan\u00eb akuzuar se kan\u00eb financuar grupet xhihadist\u00eb n\u00eb Irak dhe n\u00eb Siri. Nga Kuvaiti tek Katari, sip\u00ebrmarr\u00ebs dhe personalitete fetar\u00eb kan\u00eb financuar ISIS-in dhe formacione t\u00eb tjer\u00eb, si Frontin al Nusra n\u00eb Siri, edhe pse qeverit\u00eb e Gjirit kan\u00eb t\u00ebrhequr mb\u00ebshtetjen e tyre p\u00ebr organizatat ekstremiste islamike, duke premtuar nj\u00eb bashk\u00ebpunim m\u00eb t\u00eb madh me SHBA. Em\u00ebrimi koh\u00ebt e fundit i Princit Mohamed bin Nayef \u2013 q\u00eb ka udh\u00ebhequr luft\u00ebn kund\u00ebr al Kaed\u00ebs n\u00eb Mbret\u00ebri \u2013 n\u00eb drejtimin e sh\u00ebrbimeve sekret\u00eb demonstron nj\u00eb v\u00ebmendje m\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr veprimtarin\u00eb kund\u00ebr terrorizmit, e ushqyer edhe prej frik\u00ebs s\u00eb pasojave t\u00eb rikthimit n\u00eb atdhe t\u00eb luft\u00ebtar\u00ebve. N\u00eb fillim t\u00eb muajit, autoritetet saudit\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb ditur se n\u00ebnshtetasit saudit\u00eb q\u00eb kapen se kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb Irak do t\u00eb nd\u00ebshkohen me gjoba t\u00eb r\u00ebnda dhe ndalim udh\u00ebtimi p\u00ebr tre vite.<\/p>\n<p><strong>*Opinionet e autor\u00ebve nuk paraqesin domosdoshm\u00ebrisht edhe opinionin e Prizren Post.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Turqia, tek Arabia Saudite, kriza irakene do t\u00eb ket\u00eb pasoja gjeopolitike p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb vendet e rajonit. Mosul Marrja e Mosulit dhe Tikritit nga ana e luft\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Shtetit Islamik t\u00eb Irakut dhe Siris\u00eb, ISIS, ka shkaktuar nj\u00eb val\u00eb tronditjeje q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Lindjen e Mesme, duke rritur shqet\u00ebsimin p\u00ebr p\u00ebrparimin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[2018,119],"class_list":["post-29218","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinione","tag-eroll-velija","tag-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29218","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29218"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29218\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29218"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}