{"id":29281,"date":"2017-01-13T23:09:48","date_gmt":"2017-01-13T22:09:48","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/?p=29281"},"modified":"2017-03-19T13:11:48","modified_gmt":"2017-03-19T12:11:48","slug":"fushata-antifetare-ne-gjermani-kulturkampf","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/fushata-antifetare-ne-gjermani-kulturkampf\/","title":{"rendered":"Fushata antifetare n\u00eb Gjermani: &#8220;KulturKampf&#8221;"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_29282\" style=\"width: 260px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-29282\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/Eroll-Velija-6.png\" alt=\"\" width=\"250\" height=\"250\" class=\"size-full wp-image-29282\" \/><p id=\"caption-attachment-29282\" class=\"wp-caption-text\">Prof. Eroll VELIJA<\/p><\/div>\n<p>Para 150 vjet\u00ebve, nuk ekzistonte Gjermania fare. Territori q\u00eb tani njihet si Gjermani sundohej nga nj\u00eb num\u00ebr principatash. M\u00eb e madhja ishte Prusia, q\u00eb p\u00ebrfshinte pjes\u00ebn lindore t\u00eb Gjermanis\u00eb s\u00eb sotme dhe nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb Polonis\u00eb. N\u00eb vitet 1860-ta, Prusia filloi q\u00eb t\u00eb bashkoj\u00eb shtetet tjera t\u00eb vogla gjermane n\u00eb nj\u00eb shtet dhe formoi Perandorin\u00eb Gjermane m\u00eb 1871. Sunduesi i k\u00ebtij shteti t\u00eb ri ishte kryeministri i Prusis\u00eb dhe Kancelar i Perandoris\u00eb s\u00eb re gjermane, Otto von Bismarck. Bismarcku ishte nj\u00eb burr\u00ebshtetas i suksessh\u00ebm, sidomos n\u00eb politik\u00ebn e jashtme, por nuk pati sukses edhe n\u00eb pun\u00ebt e brendshme t\u00eb shtetit. Nj\u00ebra nd\u00ebr arsyet p\u00ebr k\u00ebt\u00eb gj\u00eb ishte nj\u00eb grup i vog\u00ebl i intelektual\u00ebve t\u00eb njohur si \u201cLiberal\u00ebt nacional\u00eb\u201d, t\u00eb ngjajsh\u00ebm me antiklerik\u00ebt francez\u00eb, q\u00eb adoptuan politik\u00ebn antifetare. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb arrihej bashkimi i Gjermanis\u00eb, Liberal\u00ebt nacional\u00eb besonin se \u00ebsht\u00eb e domosdoshme q\u00eb t\u2019i largojn\u00eb njer\u00ebzit nga sensi i bashkimit jashta kufij\u00ebve t\u00eb tyre, dhe pan\u00eb marrdh\u00ebnjen mes nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebs s\u00eb popullat\u00ebs dhe Pap\u00ebs si penges\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe. Inkurajuar nga liberal\u00ebt, Bismarcku u l\u00ebshua n\u00eb fushat\u00ebn antikatolike t\u00eb quajtur Kulturkampf, apo \u201clufta kulturore\u201d. Kjo ishte p\u00ebrshkruar si luft\u00eb mbi kontrollin e intelektit t\u00eb gjerman\u00ebve.[1]<\/p>\n<p>       Gjat\u00eb Kulturkampfit, katolik\u00ebt, e posa\u00e7\u00ebrisht n\u00eb jug t\u00eb Gjermanis\u00eb, p\u00ebrjetuan tirani. M\u00eb 1872, n\u00eb pajtim me ligjin q\u00eb u aprovua, t\u00eb gjith\u00eb prift\u00ebrinj\u00ebt jezuit\u00eb n\u00eb vend ishin rrethuar n\u00eb nj\u00eb nat\u00eb t\u00eb vetme dhe iu konfiskuan institutet e tyre. N\u00eb p\u00eblqim me \u201cligjin e majit\u201d (maigesetze) aprovuar m\u00eb 1873, t\u00eb gjith\u00eb prift\u00ebrit q\u00eb punonin n\u00eb qeveri u pushuan nga puna, Kish\u00ebs iu ndalua p\u00ebrzierja n\u00eb t\u00eb gjitha \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me martesat dhe arsimin, si dhe temat gjat\u00eb predikimit. Nj\u00eb num\u00ebr kryepeshkop\u00ebsh ishin arrestuar dhe 1300 kisha mbeten pa prift\u00ebr. Por, p\u00ebr shkak se k\u00ebto taktika gjeneruan reaksion t\u00eb fort\u00eb n\u00eb mesin e katolik\u00ebve t\u00eb k\u00ebtij vendi kund\u00ebr qeveris\u00eb, Kulturkampf u zbut. Bismarcku injoroi sygjerimet e liberal\u00ebve nacional\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt e p\u00ebrzien at\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb fushat\u00eb, dhe ngadal\u00eb e shtr\u00ebngoi Kulturkampf dhe p\u00ebrfundimisht u pezullua krejt\u00ebsisht. T\u00ebr\u00eb  kjo fushat\u00eb rezultoi me tirani ndaj katolik\u00ebve t\u00eb devotsh\u00ebm gjerman\u00eb, dhe shkat\u00ebrroi sensin p\u00ebr mir\u00ebqenien sociale t\u00eb vendit. Sot shum\u00eb historian\u00eb besojn\u00eb se ishte nj\u00eb fiasko q\u00eb shkat\u00ebrroi sensin gjerman t\u00eb siguris\u00eb shoq\u00ebrore. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, pas Gjermanis\u00eb, vala e k\u00ebtij Kulturkampf-i p\u00ebrfshiu edhe Austrin\u00eb, Zvicr\u00ebn, Belgjik\u00ebn dhe Holand\u00ebn, duke shkaktuar tension t\u00eb madh shoq\u00ebror n\u00eb k\u00ebto vende.<\/p>\n<p>Gj\u00eb q\u00eb duhet p\u00ebrmendur \u00ebsht\u00eb se intelektual\u00ebt masonik\u00eb ishin ata q\u00eb josh\u00ebn Bismarckun n\u00eb k\u00ebt\u00eb politik\u00eb. Enciklopedia katolike thot\u00eb:<\/p>\n<p>Por ata (mason\u00ebt) pa dyshim p\u00ebrcoll\u00ebn m\u00eb tutje l\u00ebvizjen me t\u00eb cil\u00ebn Prusia gradualisht u b\u00eb shteti udh\u00ebheq\u00ebs i Gjermanis\u00eb, duke i konsideruar ata si \u201cp\u00ebrfaq\u00ebsues dhe mbrojt\u00ebs t\u00eb revolucionit modern\u201d kund\u00ebr \u201cultramontanizmit\u201d, \u201cfanatiz\u00ebm\u201d, dhe \u201cuzurpimet papnore\u201d. \u201cAta gjithashtu nxit\u00ebn Kulturkampfin. Juristi i njohur dhe masoni, grandmaster Bluntschli, ishte nj\u00ebri nd\u00ebr agjitator\u00ebt m\u00eb t\u00eb shquar n\u00eb k\u00ebt\u00eb konflikt; ai gjithashtu nxiti Kulturkampfin zviceran\u2026 Frankmason\u00ebt gjerman\u00eb b\u00ebn\u00eb p\u00ebrpjekje t\u00eb palodhshme q\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb ndikim bind\u00ebs n\u00eb t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn e popullit n\u00eb harmoni me parimet masonike, duke shfryt\u00ebzuar nj\u00eb heshtje t\u00eb vazhdueshme t\u00eb Kulturkampfit. Mjetet parimore q\u00eb ata p\u00ebrdor\u00ebn jan\u00eb bibliotekat e popullarizuara, konferenca, bashkime t\u00eb shoqatave dhe institucioneve t\u00eb ngjashme, dhe krijimi, ku kishte nevoj\u00eb, edhe i institucioneve t\u00eb reja, p\u00ebrmes t\u00eb cilave shpirti masonik p\u00ebrhapej n\u00ebp\u00ebr popull. [2]<\/p>\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb, pavarsisht nga fakti se Kulturkampf ishte ndalur zyrtarisht nga Bismarcku, ajo vazhdoi me mason\u00ebt, si nj\u00eb fushat\u00eb propagande e vazhdueshme antifetare drejtuar shoq\u00ebris\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Frutet m\u00eb t\u00eb hidhura t\u00eb k\u00ebsaj lufte u vjel\u00ebn n\u00eb vitet e 1920-t\u00eb: nacist\u00ebt, q\u00eb synuan q\u00eb t\u00eb shnd\u00ebrrojn\u00eb popullin gjerman n\u00eb nj\u00eb besim pagan para krishter\u00eb, gradualisht duke fituar fuqi dhe m\u00eb 1933 erdh n\u00eb pushtet. Nj\u00ebri nd\u00ebr aksionet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb nacizmit ishte inicimi i Kulturkampfit t\u00eb dyt\u00eb kund\u00ebr autoriteteve fetare. Komentuesi amerikan Elbridge Colby shpjegon se \u201cnacist\u00ebt hap\u00ebn nj\u00eb Kulturkampf t\u00eb ri kund\u00ebr Kish\u00ebs katolike, duke burgosur prift\u00ebr dhe duke shkarkuar nga puna peshkop\u00eb; ndryshe nga viti 1874, sidoqoft\u00eb, Hitleri gjithashtu u nis kund\u00ebr protestant\u00ebve.\u201d [3]<\/p>\n<p>Shkurtimisht, aktivitetet t\u00eb iniciura nga mason\u00ebt p\u00ebr t\u00eb distancuar shoq\u00ebrin\u00eb nga feja, lind nj\u00ebrin nd\u00ebr diktaturat m\u00eb brutale n\u00eb historin\u00eb e njer\u00ebzimit, Rajhun nacist duke e zhytur bot\u00ebn n\u00eb Luft\u00ebn e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn humb\u00ebn jet\u00ebn 55 milion njer\u00ebz.<\/p>\n<p><strong>*Opinionet e autor\u00ebve nuk paraqesin domosdoshm\u00ebrisht edhe opinionin e Prizren Post.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Para 150 vjet\u00ebve, nuk ekzistonte Gjermania fare. Territori q\u00eb tani njihet si Gjermani sundohej nga nj\u00eb num\u00ebr principatash. M\u00eb e madhja ishte Prusia, q\u00eb p\u00ebrfshinte pjes\u00ebn lindore t\u00eb Gjermanis\u00eb s\u00eb sotme dhe nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb Polonis\u00eb. N\u00eb vitet 1860-ta, Prusia filloi q\u00eb t\u00eb bashkoj\u00eb shtetet tjera t\u00eb vogla gjermane n\u00eb nj\u00eb shtet dhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[2018,119],"class_list":["post-29281","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinione","tag-eroll-velija","tag-opinione"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29281","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29281"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29281\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29281"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29281"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29281"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}