{"id":29339,"date":"2017-01-17T17:38:17","date_gmt":"2017-01-17T16:38:17","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/?p=29339"},"modified":"2017-03-19T13:03:14","modified_gmt":"2017-03-19T12:03:14","slug":"nikola-tesla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/nikola-tesla\/","title":{"rendered":"Nikola Tesla"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/tesla.jpg\" alt=\"\" width=\"250\" height=\"\" class=\"alignleft size-full wp-image-29340\" srcset=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/tesla.jpg 435w, https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/tesla-244x300.jpg 244w\" sizes=\"(max-width: 435px) 100vw, 435px\" \/><\/p>\n<p>Nikola Tesla 1866-1943<\/p>\n<p>Nikola Tesla lindi m\u00eb 10 korrik 1856, n\u00eb Smiljan t\u00eb Kroacis\u00eb, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb pjes\u00eb e perandoris\u00eb Austro-Hungareze, ne nje familja me origjine shqiptare, dhe pasi mbaroi Institutin Politeknik n\u00eb Raz t\u00eb Austris\u00eb, u diplomua n\u00eb Prag\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrgaditi: <strong>Eroll Velija<\/strong><\/p>\n<p>Ai e filloi karrier\u00ebn duke punuar fillimisht si inxhinier elektrik n\u00eb Budapest, n\u00eb vitin 1881 dhe dy vjet m\u00eb von\u00eb u zhvendos n\u00eb Paris duke punuar p\u00ebr shpik\u00ebsin e madh t\u00eb atyre koh\u00ebrave, Edison n\u00eb nj\u00eb prej filialeve t\u00eb &#8220;Continental Edison Company&#8221;.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1883, Tesla demonstroi p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb Strasburg prototipin e motorit me induksion, por rrethi i shkenc\u00ebtar\u00ebve europian\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb ishte tep\u00ebr radikal p\u00ebr t\u00eb kuptuar idet\u00eb e tij.<br \/>\nDuke par\u00eb k\u00ebt\u00eb fakt, n\u00eb vitin 1884 Tesla pranon t\u00eb punoj\u00eb p\u00ebr Thomas Edison n\u00eb New York, me nj\u00eb rekomandim p\u00ebr Edisonin nga shkenc\u00ebtari i madh i asaj kohe, Charles Batchelor i cili i shkruante Edisonit: &#8220;Un\u00eb njoh dy njer\u00ebz t\u00eb m\u00ebdhenj n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb, nj\u00ebri je ti, nd\u00ebrsa tjetri \u00ebsht\u00eb ky djalosh&#8221;.<\/p>\n<p>Nikola filloi t\u00eb punonte n\u00eb laborator\u00ebt e Edisonit n\u00eb New Jersey, por shum\u00eb shpejt lind\u00ebn divergjencat nga idet\u00eb brilante t\u00eb Tesles, t\u00eb cilat Edison i shihte shum\u00eb t\u00eb rrezikshme p\u00ebr biznesin e vet.<\/p>\n<p>N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, ai pak rrjet elektrik q\u00eb ishte ngritur ishte bazuar mbi rrym\u00ebn e vazhduar dhe kishte shum\u00eb kufizime, ku m\u00eb kryesorja ishte kufizimi n\u00eb distanc\u00eb i transportimit t\u00eb energjis\u00eb, i cili ishte vet\u00ebm 3 km dhe p\u00ebr t\u00eb transportuar k\u00ebt\u00eb energji p\u00ebrdoreshin kabllo p\u00ebrcjell\u00ebse t\u00eb trasha dhe rigjenerator\u00eb t\u00eb energjis\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb moment, Tesla mb\u00ebshtetet p\u00ebr eksperimentet e tij nga bankieri i famsh\u00ebm i asaj kohe, Morgan. Tesla arrin q\u00eb m\u00eb 1888, duke pasur si baz\u00eb teorin\u00eb e tij p\u00ebr fush\u00ebn magnetike rrotulluese, t\u00eb marr\u00eb patent\u00ebn p\u00ebr gjeneratorin polifaz\u00eb t\u00eb rrym\u00ebs alternative si dhe p\u00ebr t\u00eb gjitha pjes\u00ebt e tjera t\u00eb rrjetit t\u00eb rrym\u00ebs alternative p\u00ebr transformimin, transportin, shp\u00ebrndarjen dhe p\u00ebrdorimin e saj.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1895 b\u00ebhet realitet \u00ebndrra e Nikol\u00ebs p\u00ebr t\u00eb shfryt\u00ebzuar energjin\u00eb mekanike t\u00eb ujit t\u00eb uj\u00ebvar\u00ebs s\u00eb Niagar\u00ebs p\u00ebr t\u00eb prodhuar energji elektrike, duke nd\u00ebrtuar hidrocentralin e par\u00eb n\u00eb bot\u00eb. Motor\u00ebt elektrik\u00eb, t\u00eb bazuar mbi teorin\u00eb e Tesl\u00ebs, pushtuan globin. Edhe n\u00eb dit\u00ebt tona, t\u00eb gjitha makinerit\u00eb elektrike bazohen mbi teorin\u00eb e k\u00ebtij gjeniu. Motori me induksion elektrik i Tesles \u00ebsht\u00eb klasifikuar si nj\u00eb nga 10 shpikjet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb njer\u00ebzimit.<\/p>\n<p>Nikola Tesla nuk u mjaftua vet\u00ebm me shpikjet e sistemit t\u00eb rrym\u00ebs alternative i cili ndryshoi m\u00ebnyr\u00ebn e jetes\u00ebs n\u00eb bot\u00eb, por atij i dedikojm\u00eb edhe shpikje t\u00eb tjera, si drita fluoreshente, llamba me gaz neon, komunikimet valore, sistemet valore t\u00eb transmetimit t\u00eb energjis\u00eb, rrezet lazer, telekomandat, shpikjet e para n\u00eb robotike etj. Ai gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs regjistroi rreth 700 patenta shpikjesh n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn dhe hodhi idet\u00eb e para n\u00eb p\u00ebrdorimin e energjis\u00eb diellore dhe asaj detare.<\/p>\n<p>Shum\u00eb koncepte t\u00eb Nikola Tesles akoma jan\u00eb t\u00eb pazb\u00ebrthyera dhe t\u00eb pakuptueshme p\u00ebr bot\u00ebn e shkenc\u00ebtar\u00ebve. N\u00eb vitin 1896 Nikola Tesla botoi artikullin shkencor p\u00ebr rrezet X, p\u00ebr t\u00eb cilat m\u00eb von\u00eb Wilhelm Rontgen do t\u00eb merrte patent\u00ebn, por Tesla me gjenialitetin e tij, q\u00eb e b\u00ebnte n\u00eb shum\u00eb raste edhe nj\u00eb njeri kapri\u00e7oz dhe t\u00eb &#8220;\u00e7mendur&#8221;, asnj\u00ebher\u00eb nuk pretendoi pron\u00ebsin\u00eb e k\u00ebsaj shpikjeje.<\/p>\n<p>Po n\u00eb k\u00ebt\u00eb vit, 1896, Tesla botoi edhe nj\u00eb material ku p\u00ebrshkruante holl\u00ebsisht n\u00eb nj\u00eb skem\u00eb t\u00eb gjith\u00eb element\u00ebt e nj\u00eb transmetuesi radio q\u00eb m\u00eb von\u00eb u p\u00ebrdor nga Markoni. Gjithashtu, po k\u00ebt\u00eb vit ai shpiku edhe an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb komunikimit valor, aparatin marr\u00ebs dhe arriti q\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb t\u00eb transmetonte dhe t\u00eb merrte nj\u00eb sinjal pa fije.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1901, me ndihm\u00ebn e Morganit Tesla nd\u00ebrton &#8220;Wardenclyffe&#8221;, laboratorin e tij t\u00eb ri ku nd\u00ebrtoi edhe kull\u00ebn e tij t\u00eb famshme, e cila ishte e lart\u00eb rreth 60 met\u00eb dhe kishte nj\u00eb kupol\u00eb n\u00eb maj\u00eb t\u00eb saj me diamet\u00ebr 21 met\u00ebr q\u00eb do t\u00eb ishte transmetuesi i par\u00eb n\u00eb bot\u00eb i energjis\u00eb pa fije dhe stacioni i par\u00eb broadcast i val\u00ebve elektromagnetike. Pik\u00ebrisht k\u00ebtu fillon dhe &#8220;\u00e7menduria&#8221; e Tesles.<\/p>\n<p>Ai k\u00ebrkonte q\u00eb me an\u00eb t\u00eb shpikjes se tij t\u00eb transmetonte energji valore n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, duke furnizuar k\u00ebshtu me energji anijet n\u00eb det t\u00eb hapur, t\u00eb furnizonte trenat, industrin\u00eb dhe sht\u00ebpit\u00eb e njer\u00ebzve, duke arritur deri aty sa t\u00eb komentonte se shpikja e tij mund t\u00eb p\u00ebrdorej edhe p\u00ebr komunikimet jasht\u00ebtok\u00ebsore.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht k\u00ebtu lind mosmarr\u00ebveshja e tij me Morganin, i cili i nd\u00ebrpret fondet Tesles p\u00ebr k\u00ebrkimet e tij. N\u00eb vitin 1917, kulla e famshme e cila u p\u00ebrdor p\u00ebr qindra eksperimente t\u00eb Tesles do t\u00eb shkat\u00ebrrohet n\u00ebn pretekstin e siguris\u00eb komb\u00ebtare; ishte koha e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore.<br \/>\nTesla k\u00ebrkonte q\u00eb t% transmetonte energjin\u00eb n\u00eb sip\u00ebrfaqen e tok\u00ebs. As me an\u00eb t\u00eb transmetimit t\u00eb saj me val\u00eb elektromagnetike dhe duke p\u00ebrdorur jonosfer\u00ebn, por problemi q\u00ebndronte tek mjedisi i p\u00ebrhapjes s\u00eb k\u00ebsaj vale, ajri. Ajri ndikonte n\u00eb humbjen e energjis\u00eb me rritjen e distanc\u00ebs s\u00eb transmetimit t\u00eb saj.<\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, Tesla mendoi q\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorte Tok\u00ebn si p\u00ebrcjell\u00ebs dhe m\u00eb von\u00eb si kapacitor t\u00eb energjis\u00eb, por Toka deri n\u00eb at\u00eb koh\u00eb ishte p\u00ebrdorur si &#8220;tok\u00eb&#8221; n\u00eb teorin\u00eb e elektricitetit dhe mund t\u00eb shkarkonte \u00e7do kondensator. Por, ai hodhi iden\u00eb q\u00eb mund t\u00eb emetonte energji t\u00eb mjaftueshme n\u00eb Tok\u00eb dhe ta kthente at\u00eb n\u00eb nj\u00eb kondensator gjigant, dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb filloi eksperimentet n\u00eb kull\u00ebn e tij duke p\u00ebrfituar nga nj\u00eb marr\u00ebveshje me hidrocentralin e Colorado Springs p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur energji pa pages\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, nga eksperimentet e Tesles bari p\u00ebrreth laboratorit t\u00eb tij nat\u00ebn shk\u00eblqente me drita vezulluese t\u00eb kaltra, nd\u00ebrsa njer\u00ebzve q\u00eb ecnin aty pran\u00eb u k\u00ebrcisnin hapat sikur t\u00eb ecnin mbi nj\u00eb r\u00ebr\u00eb t\u00eb trash\u00eb. N\u00eb nj\u00eb nat\u00eb vjeshte, Tesla me an\u00eb t\u00eb pajisjes s\u00eb tij q\u00eb e quante &#8220;Transformatori i shk\u00eblqyesh\u00ebm&#8221;, arriti t\u00eb pomponte n\u00eb sip\u00ebrfaqen e Tok\u00ebs nj\u00eb tension 1 milion volt. Rryma p\u00ebrshkoi globin me shpejt\u00ebsin\u00eb e drit\u00ebs dhe mb\u00ebrriti n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb tij, duke u rikthyer mbrapsht, por duke dob\u00ebsuar intensitetin.<\/p>\n<p>Por, Tesla n\u00eb rezonanc\u00eb me kthimin arrinte t\u00eb pomponte p\u00ebrs\u00ebri rrym\u00eb, duke e forcuar val\u00ebn ashtu si\u00e7 b\u00ebhet me nj\u00eb lishar\u00ebs. Fenomeni erdhi duke u forcuar dhe shkaktoi djegien e siguresave n\u00eb hidrocentral, por edhe rrufe gjigante pran\u00eb laboratorit si dhe nj\u00eb t\u00ebrmet prej rreth 5 ball\u00eb.<br \/>\nN\u00eb vitin 1917, Tesla nd\u00ebrton nj\u00eb stacion i cili n\u00ebp\u00ebrmjet val\u00ebve elektromagnetike zbulonte vendndodhjen precize t\u00eb anijeve armike, sistem i cili do t\u00eb quhej radar n\u00eb Luft\u00ebn e II-t\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>Nikola Tesla vdiq m\u00eb 7 janar 1943, n\u00eb nj\u00eb dhom\u00eb t\u00eb hotel &#8216;New Yorker&#8217;, ku kaloi 10 vitet e fundit t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij.<\/p>\n<p>Materialet shkencore nga puna e tij u sekuestruan nga FBI dhe u cil\u00ebsuan sekret shtet\u00ebror.<br \/>\nTeoria e Energjis\u00eb Kozmike nga Tesla<\/p>\n<p>T\u00eb rind\u00ebrtosh teorin\u00eb e Energjis\u00eb kozmike t\u00eb Tesl\u00ebs shpesh \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb. Dokumentat e tija ashtu si dhe projektet jan\u00eb vjedhur e jan\u00eb fshehur mjaft mir\u00eb, p\u00ebr t`u b\u00ebr\u00eb pastaj \u201ct\u00eb rezervuar p\u00ebr motive sigurie komb\u00ebtare\u201d, nd\u00ebrsa 700 li\u00e7encat e tija t\u00eb shpikjeve, n\u00eb brend\u00ebsin\u00eb e t\u00eb cilave rrall\u00eb gjejm\u00eb riferime, jan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb pagjetsh\u00ebm, si t\u00eb zhdukur n\u00eb zbrazt\u00ebsi, apo n\u00eb pashtafet e shoq\u00ebrive t\u00eb ashtuquajtura &#8220;konspirative&#8221;.<\/p>\n<p>Me rastin e 79 vjetorit t\u00eb tij, n\u00eb 1938, pes\u00eb vite para vdekjes s\u00eb tij, shpalli shpikjet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij e tha se do ia dhuronte t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebs, sapo t\u00eb p\u00ebrfundonte zhvillimin e aspekteve m\u00eb sekrete.<\/p>\n<p>Tesla i referohej Teoris\u00eb Dinamike t\u00eb Gravitetit e Energjis\u00eb s\u00eb Kozmosit, q\u00eb ishte pastaj nj\u00eb zbulim i nj\u00eb t\u00eb V\u00ebrtet\u00ebsie t\u00eb re fizike, nuk ka energji p\u00ebrve\u00e7 asaj q\u00eb marrim nga mjedisi.<br \/>\nN\u00eb parath\u00ebnien e tij t\u00eb shkurt\u00ebr p\u00ebr teorin\u00eb Tesla sakt\u00ebsoi se u referohej molekulave e atomeve ashtu si dhe trupave t\u00eb m\u00ebdhenj yjor\u00eb, \u201c&#8230; t\u00eb gjith\u00eb trupave prezent n\u00eb univers n\u00eb t\u00eb gjitha fazat e ekzistenc\u00ebs s\u00eb tyre t\u00eb formimit deri n\u00eb shky\u00e7jen e tyre\u201d.<\/p>\n<p>Teoria e relativitetit shpesh i referohet \u201cenergjis\u00eb esenciale\u201d n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb \u201cforme\u201d, por n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb energjia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u201cpotencial\u201d abstrakt q\u00eb \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen. Si mund t\u00eb dallohen forcat e universit n\u00eb \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e kulluar apo \u00e7far\u00eb ka nj\u00eb form\u00eb?!<\/p>\n<p>N\u00eb shkrimet e tija shpesh gjejm\u00eb shprehje poetike, n\u00eb emfaz\u00ebn e nj\u00eb vizionari t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb ajo ku p\u00ebrshkruan tok\u00ebn si \u201cyllin e lindjes njer\u00ebzore\u201d, e q\u00eb duke p\u00ebrdorur \u201crrufen\u00eb e Jupiterit\u201d (zoti i qiellit Indo-europian) njeriu \u201casgj\u00ebson koh\u00ebn e hapsir\u00ebn\u201d, duke e perceptuar n\u00eb p\u00ebrdorimin e fuqis\u00eb elektro-shtyt\u00ebse (\u201crrufet\u00eb\u201d), p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebtuar n\u00eb shpejt\u00ebsi e p\u00ebr t\u00eb anuluar koh\u00ebn e hapsir\u00ebn. Tesla pra ka p\u00ebrcaktuar Teorin\u00eb e tij t\u00eb Gravitetit n\u00eb nj\u00eb proz\u00eb poetike, me bukuri t\u00eb jasht\u00ebzakonshme.<\/p>\n<p>&#8220;Eteri \u00ebsht\u00eb mbart\u00ebs i drit\u00ebs e mbush \u00e7do hap\u00ebsir\u00eb, eteri vepron si forc\u00eb krijuese q\u00eb jep jet\u00ebn. Udh\u00ebton n\u00ebp\u00ebr \u201cvorbulla t\u00eb pafundme\u201d(\u201cmikro spirale\u201d) t\u00eb af\u00ebrta me shpejt\u00ebsin\u00eb e drit\u00ebs, duke u b\u00ebr\u00eb materie e matshme. Forca e saj zvoglohet e deri sa mbaron krejt\u00ebsisht, duke prap\u00ebsuar n\u00eb materie, sipas nj\u00ebfar\u00eb pro\u00e7esi humbjeje atomike.<\/p>\n<p>Njer\u00ebzit munden pra t\u00eb frenojn\u00eb k\u00ebto pro\u00e7ese kalimi nga energjia tek materia, e pra mund t\u00eb kapin materien nga eteri, t\u00eb alterojn\u00eb madh\u00ebsin\u00eb e Tok\u00ebs, t\u00eb kontrollojn\u00eb stin\u00ebt, t\u00eb udh\u00ebheqin udh\u00ebn nga toka n\u00ebp\u00ebrmjet Universit, si nj\u00eb lundric\u00eb hapsinore, e pastaj t\u00eb shkaktojn\u00eb p\u00ebrplasje planetesh p\u00ebr t\u00eb prodhuar diej t\u00eb rinj e yje e d.m.th., nxeht\u00ebsi e drit\u00eb.<\/p>\n<p>Njeriu mund t\u00eb buroj\u00eb e t\u00eb zhvilloj\u00eb jet\u00eb n\u00eb pafund\u00ebsi.\u201dTesla u riferohej nj\u00eb energjie t\u00eb pafund, t\u00eb kapur nga ambienti q\u00eb na rrethon, e zbulimi i saj vjen nga di\u00e7ka tjet\u00ebr shum\u00eb m\u00eb e madhe, e cila \u00ebsht\u00eb mund\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb konvertuar energjin\u00eb n\u00eb nj\u00eb forc\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb fort\u00eb &#8211; gjate elektropulsionit, q\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb kontrolluar forc\u00ebn m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt t\u00eb gravitetit.<\/p>\n<p>Por, \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb eteri i Tesl\u00ebs? Nuk ishte as eteri &#8220;i ngurt\u00eb&#8221; i Maxwell e Hertz, as ai i gazt\u00eb i Lorentz. Eteri i Tesl\u00ebs konsiston n\u00eb &#8220;ngarkesa t\u00eb jasht\u00ebzakonshme n\u00eb nj\u00eb izolant t\u00eb l\u00ebng\u00ebt&#8221; q\u00eb mbush \u00e7do hapsir\u00eb.<\/p>\n<p>Aft\u00ebsit\u00eb e tija variojn\u00eb sipas l\u00ebvizjes s\u00eb tij relative e nga prezenca e mas\u00ebs e nga nj\u00eb ambient elektrik e magnetik: eteri Tesla ngurt\u00ebsohet duke variuar me shpejt\u00ebsi forcat elektrostatike, e p\u00ebrzihet k\u00ebshtu n\u00eb efekte gravitacionale. &#8220;Toka \u00ebsht\u00eb &#8211; si\u00e7 ka shpjeguar Tesla, nj\u00eb rruzull metali e ngarkuar q\u00eb l\u00ebviz n\u00ebp\u00ebrmjet hapsir\u00ebs&#8221; e q\u00eb krijon nj\u00eb sasi tejmase t\u00eb lart\u00eb energjie q\u00eb varion shpejt forcat elektrostatike, q\u00eb svogelohen nga intensiteti&#8221;.<\/p>\n<p>Ai ilustron si prodhohen l\u00ebvizjet mekanike nga nj\u00eb forc\u00eb elektrostatike e ndryshme, q\u00eb vepron n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb mjeti t\u00eb gazt\u00eb, q\u00eb ngacmohet nga nd\u00ebrrimet e shpejta t\u00eb potencialit elektrostatik. Prezumohet q\u00eb streset e m\u00ebdha elektrostatike reagojn\u00eb, n\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtij mjeti, duke variuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb intensitetin, mund t\u00eb l\u00ebvizet nj\u00eb trup me an\u00eb t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Eteri \u00ebsht\u00eb elektrikisht neutral n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb natyrshme, e penetron \u00e7do l\u00ebnd\u00eb t\u00eb ngurt\u00eb. &#8220;Energjia&#8221; nuk ekziston n\u00eb form\u00eb fizike, por \u00ebsht\u00eb &#8220;potenciali i pun\u00ebs&#8221; \u00ebsht\u00eb &#8220;koha&#8221; q\u00eb ka \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mat\u00ebse arbitrare i p\u00ebrqindjeve t\u00eb l\u00ebvizjeve t\u00eb materies q\u00eb p\u00ebrshkon t\u00ebr\u00eb hapsir\u00ebn e eterit.<br \/>\nT\u00eb gjith\u00eb eventet ndodhin n\u00eb t\u00eb tashmen, dhe e &#8220;shkuara&#8221; dhe e &#8220;ardhmja&#8221; jan\u00eb vet\u00ebm metafora. Kjo energji &#8220;falas dhe e palimit \u00ebsht\u00eb universalisht pun\u00eb potenciale, e krijuar nga l\u00ebvizja e vazhdueshme e materies dhe nga nd\u00ebrrimi i vazhduesh\u00ebm i forcave m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha e m\u00eb t\u00eb dob\u00ebta n\u00ebp\u00ebrmjet t\u00eb cilave mbahet ekuilibri i universit.<\/p>\n<p>Kur materia e ngurt\u00eb udh\u00ebton n\u00ebp\u00ebrmjet hapsir\u00ebs, p\u00ebson &#8220;era e eterit&#8221; e ndryshimet n\u00eb potenciale elektrike provokojn\u00eb ndryshime n\u00eb dislokimin elektromagnetik n\u00eb brend\u00ebsin\u00eb e mas\u00ebs dhe n\u00eb at\u00eb t\u00eb er\u00ebs s\u00eb eterit. Fusha elektrike e tok\u00ebs krijon nj\u00eb dislokimin magnetik n\u00eb brend\u00ebsin\u00eb e fush\u00ebs elektrike t\u00eb tok\u00ebs. Ndryshimi mes dislokimit magnetik n\u00eb brend\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb mase dhe dislokimit magnetik jasht\u00eb mas\u00ebs s\u00eb eterit \u00ebsht\u00eb &#8220;forca e gravitetit&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nikola Tesla 1866-1943 Nikola Tesla lindi m\u00eb 10 korrik 1856, n\u00eb Smiljan t\u00eb Kroacis\u00eb, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb pjes\u00eb e perandoris\u00eb Austro-Hungareze, ne nje familja me origjine shqiptare, dhe pasi mbaroi Institutin Politeknik n\u00eb Raz t\u00eb Austris\u00eb, u diplomua n\u00eb Prag\u00eb. P\u00ebrgaditi: Eroll Velija Ai e filloi karrier\u00ebn duke punuar fillimisht si inxhinier elektrik n\u00eb Budapest, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":29340,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[2018,1280],"class_list":["post-29339","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture","tag-eroll-velija","tag-nikolla-tesla"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29339"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29339\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}