{"id":30506,"date":"2017-03-13T02:14:32","date_gmt":"2017-03-13T01:14:32","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/?p=30506"},"modified":"2017-03-13T02:14:32","modified_gmt":"2017-03-13T01:14:32","slug":"autizmi-foshnjor-gjera-qe-duhet-ti-dini","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/autizmi-foshnjor-gjera-qe-duhet-ti-dini\/","title":{"rendered":"Autizmi foshnjor, gj\u00ebra q\u00eb duhet t\u2019i dini"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/autizmi.jpg\" alt=\"\" width=\"100%\" height=\"\" class=\"alignleft size-full wp-image-30507\" srcset=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/autizmi.jpg 650w, https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/autizmi-300x165.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 650px) 100vw, 650px\" \/><\/p>\n<p>Termi autiz\u00ebm ka hyr\u00eb tashm\u00eb n\u00eb fjalorin e zakonsh\u00ebm dhe shpeshher\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt me sjellje t\u00eb gjykuara si jonormale; p\u00ebr shembull ata me tendenc\u00eb p\u00ebr t\u2019u izoluar ose q\u00eb kan\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr t\u2019u integruar n\u00eb bot\u00ebn q\u00eb na rrethon. Neuropsikiatri p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, Leonardo Zoccante, qart\u00ebson m\u00eb shum\u00eb rreth k\u00ebtij shqet\u00ebsimi.<br \/>\nAutizmi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gjendje, e cila sot p\u00ebrcaktohet si \u201cspekt\u00ebr autik\u201d, e q\u00eb p\u00ebrfshin edhe sindrom\u00ebn Asperger dhe mutizmin (heshtjen) selektive, sipas manualit t\u00eb ri statistikor t\u00eb \u00e7rregullimeve mendore (DSM V) apo manualit t\u00eb referimit p\u00ebr t\u00eb gjitha problemet q\u00eb i p\u00ebrkasin fush\u00ebs s\u00eb sh\u00ebndetit mendor.<\/p>\n<p>Ja at\u00ebher\u00eb se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e dobishme t\u00eb dini p\u00ebr t\u00eb mos arritur n\u00eb konkluzione t\u00eb parakohshme, kur f\u00ebmija b\u00ebn sjellje q\u00eb mund t\u00eb gjykohen si \u201cjonormale\u201d.<\/p>\n<p>M\u00eb shum\u00eb sesa p\u00ebr autizmin, m\u00eb mir\u00eb t\u00eb flisni p\u00ebr shqet\u00ebsime t\u00eb spektrit autik<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn besohej si nj\u00eb faz\u00eb foshnjore e psikoz\u00ebs, nd\u00ebrsa sot dihet se, autizmi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u201c\u00e7rregullim neurobiologjik\u201d, me karakteristikat e veta dhe nj\u00eb prirje t\u00eb q\u00ebndrueshme, q\u00eb n\u00eb ndonj\u00eb rast mund t\u00eb ket\u00eb tendenc\u00eb t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohet me kalimin e koh\u00ebs. Sepse, autizmi mund t\u00eb shprehet n\u00ebp\u00ebrmjet niveleve t\u00eb ndryshme mendore.<\/p>\n<p>Simptomat e mundshme t\u00eb autizmit<\/p>\n<p>Autizmi karakterizohet nga paaft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb bashk\u00ebvepruar me bot\u00ebn e jashtme. Manifestohet me mbylljen ndaj t\u00eb tjer\u00ebve, munges\u00ebn e m\u00ebsimit t\u00eb gjuh\u00ebs (n\u00eb 50% t\u00eb rasteve) ose me komunikimin verbal vend e pavend. Lidhet me tendenc\u00ebn p\u00ebr t\u2019u izoluar n\u00eb vetvete, me p\u00ebrs\u00ebritjen e sjelljeve t\u00eb ve\u00e7anta, paaft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar ekspresionet dhe sjelljet, t\u00eb cilat karakterizojn\u00eb jet\u00ebn shoq\u00ebrore normale dhe afektive (p\u00ebr shembull, p\u00ebrqafimet dhe buz\u00ebqeshjet). Simptomat nuk jan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjta p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb, por variojn\u00eb sipas shkall\u00ebs s\u00eb \u00e7rregullimit.<\/p>\n<p>Autizmi nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb rritje e sip\u00ebr, por ka m\u00eb shum\u00eb diagnoza<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit, mes njer\u00ebzve \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur ideja se autizmi po p\u00ebrhapet shum\u00eb. Por n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, nuk \u00ebsht\u00eb e sigurt n\u00ebse \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht k\u00ebshtu. Aktualisht, presupozohet se shqet\u00ebsimi i spektrit autik prek kat\u00ebr \u2013 gjasht\u00eb f\u00ebmij\u00eb p\u00ebr nj\u00eb mij\u00eb lindje. P\u00ebr t\u00eb shkuar\u00ebn, nuk ka t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb sakta.<\/p>\n<p>Diagnoza e par\u00eb duhet t\u00eb b\u00ebhet nga viti i dyt\u00eb ose i tret\u00eb i jet\u00ebs<\/p>\n<p>Rreth mosh\u00ebs dy vje\u00e7 \u2013 dy vje\u00e7 e gjysm\u00eb, ju mund t\u2019u konstatoni f\u00ebmij\u00ebve diagnoz\u00ebn e par\u00eb autike, edhe pse disa sinjale mund t\u00eb kuptohen edhe m\u00eb par\u00eb. Sigurisht, shqet\u00ebsimi nuk mund t\u00eb zhduket papritur pas mosh\u00ebs trevje\u00e7are, n\u00ebse m\u00eb par\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb marr\u00eb asnj\u00eb mas\u00eb.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e kot\u00eb t\u00eb b\u00ebni \u201cdiagnoza\u201d personale. M\u00eb mir\u00eb t\u2019i drejtoheni nj\u00eb specialisti<\/p>\n<p>Shenjat e para t\u00eb autizmit mund t\u00eb evidentohen q\u00eb n\u00eb shtat\u00eb muajt e par\u00eb t\u00eb jet\u00ebs, megjith\u00ebse p\u00ebr t\u00eb dalluar di\u00e7ka me sakt\u00ebsi, ju duhet t\u00eb prisni pak koh\u00eb derisa f\u00ebmija t\u00eb b\u00ebhet m\u00eb i madh dhe sigurisht t\u00eb shkoni te specialisti. K\u00ebto jan\u00eb disa nga sinjalet e para t\u00eb autizmit: f\u00ebmija nuk i drejton duart drejt jush p\u00ebr ta mbajtur n\u00eb krah\u00eb; nuk manifeston reagime t\u00eb ve\u00e7anta kur nuk ju sheh; reagon shum\u00eb pak ndaj tingujve; ka v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr t\u2019iu imituar; \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i irrituar.<\/p>\n<p>Sinjalet e mundshme t\u00eb indiferenc\u00ebs kundrejt mamas\u00eb dhe disa loj\u00ebrave<\/p>\n<p>Nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb i prekur nga spektri autik, mes 12 dhe 24 muajve t\u00eb par\u00eb t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij tregohet shum\u00eb indiferent ndaj n\u00ebn\u00ebs s\u00eb vet: nuk qan kur ajo largohet apo nuk qesh kur i afrohet. Nuk manifeston interes p\u00ebr loj\u00ebrat dhe nuk k\u00ebnaqet n\u00ebse i k\u00ebndohen ninulla apo k\u00ebng\u00eb. Kur sheh nj\u00eb objekt, nuk k\u00ebrkon ndihm\u00ebn e n\u00ebn\u00ebs p\u00ebr ta marr\u00eb. Nuk k\u00ebrkon p\u00ebrfshirjen e t\u00eb tjer\u00ebve n\u00ebp\u00ebr loj\u00ebra. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, nuk shpreh asnj\u00eb fjal\u00eb nj\u00ebrrok\u00ebshe (\u201cma\u201d, \u201cba\u201d, \u201cxha\u201d, \u201cta\u201d). Nuk i kupton gabimet dhe nuk u bindet rregullave t\u00eb thjeshta.<\/p>\n<p>Shkaqet e autizmit nuk jan\u00eb ende t\u00eb qarta<\/p>\n<p>P\u00ebr sa u takon shkaqeve t\u00eb autizmit, ato nuk jan\u00eb ende t\u00eb qarta, edhe pse studimet e fundit mbi k\u00ebt\u00eb argument kan\u00eb tentuar t\u00eb hedhin pak drit\u00eb. E vetmja gj\u00eb q\u00eb dihet, ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me faktin se ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj \u00e7rregullimi q\u00eb ndodh n\u00eb tru.\/lajmi.net\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Termi autiz\u00ebm ka hyr\u00eb tashm\u00eb n\u00eb fjalorin e zakonsh\u00ebm dhe shpeshher\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt me sjellje t\u00eb gjykuara si jonormale; p\u00ebr shembull ata me tendenc\u00eb p\u00ebr t\u2019u izoluar ose q\u00eb kan\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr t\u2019u integruar n\u00eb bot\u00ebn q\u00eb na rrethon. Neuropsikiatri p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, Leonardo Zoccante, qart\u00ebson m\u00eb shum\u00eb rreth k\u00ebtij shqet\u00ebsimi. Autizmi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gjendje, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":30507,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[3701,830,3700],"class_list":["post-30506","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendetesi","tag-autizmi","tag-femijet","tag-keshilla-mjekesore"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30506","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30506"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30506\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30507"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30506"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30506"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30506"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}