{"id":31051,"date":"2017-04-30T21:31:21","date_gmt":"2017-04-30T19:31:21","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/?p=31051"},"modified":"2017-04-30T21:31:21","modified_gmt":"2017-04-30T19:31:21","slug":"arbereshet-ishin-ata-qe-e-bene-te-mundur-bashkimin-e-italise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/arbereshet-ishin-ata-qe-e-bene-te-mundur-bashkimin-e-italise\/","title":{"rendered":"Arb\u00ebresh\u00ebt ishin ata q\u00eb e b\u00ebn\u00eb t\u00eb mundur bashkimin e Italis\u00eb!"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/arbereshet.jpg\" alt=\"\" width=\"100%\" height=\"\" class=\"alignleft size-full wp-image-31052\" srcset=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/arbereshet.jpg 708w, https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/arbereshet-300x208.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 708px) 100vw, 708px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u201cT\u00eb gjith\u00eb arb\u00ebresh\u00ebt jan\u00eb heronj. Ata q\u00eb thon\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn nuk e njohin historin\u00eb\u201d. Xhuzepe Garibaldi (1807-1882)<\/strong><\/p>\n<p>Shqiptar\u00ebt me pjes\u00ebmarrjen e tyre aktive e dhan\u00eb nj\u00eb kontribut t\u00eb madh n\u00eb l\u00ebvizjet komb\u00ebtare n\u00eb Europ\u00ebn e shek.XIX-t\u00eb ,pjes\u00ebmarrje e cila mund t\u00eb quhet edhe fenomen historik i koh\u00ebs i nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsije t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb q\u00eb e rradhit at\u00eb n\u00eb popujt m\u00eb heroik\u00eb.<br \/>\nT\u00eb kthehemi tek Revolucioni i Greqis\u00eb -1821 , pastaj n\u00eb luft\u00ebn p\u00ebr pavar\u00ebsin\u00eb e Rumanis\u00eb , form\u00ebsimin e Serbis\u00eb dhe t\u00eb Malit t\u00eb Zi. Por sot e kemi fjal\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb \u00e7lirim dhe bashkimin tjet\u00ebr t\u00eb madh \u2013 t\u00eb Italis\u00eb.<\/p>\n<p>Pas Sk\u00ebnderbeut ,shek XV-t\u00eb shqiptar\u00ebt gjet\u00ebn strehim n\u00eb tokat e Italis\u00eb. Ata u shp\u00ebrndan\u00eb nga Abruzio e deri n\u00eb Si\u00e7ili. Aty u gjenden edhe t\u00eb par\u00ebt, pasardh\u00ebsit e Ilir\u00ebve.<br \/>\nShqiptar\u00ebt me L\u00ebvizjen e Garibaldit t\u00eb vitit 1860 e \u00e7uan Italin\u00eb n\u00eb bashkimin dhe pavar\u00ebsimin e saj. Atdheu i dyt\u00eb i arb\u00ebresh\u00ebve n\u00eb vitet 1844 dhe 1848 u ballafaqua me kryengritjet e m\u00ebdha, n\u00eb t\u00eb cilat shqiptar\u00ebt ishin pjes\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e betejave t\u00eb p\u00ebrgjakshme dhe si t\u00eb till\u00eb edhe u burgos\u00ebn edhe u persekutuan, u pushkatuan dhe u var\u00ebn me thirrjen n\u00eb goj\u00eb : \u201cRroft\u00eb liria, rroft\u00eb Italia\u201d.<\/p>\n<p>Tirania e Burbon\u00ebve i nxiti n\u00eb luft\u00eb kund\u00ebr tyre eshe arb\u00ebresh\u00ebt si Paskuale Bafa dhe Xhuzepe Albanezi, te cil\u00ebt u ndodh\u00ebn edhe n\u00eb qeverin\u00eb e shpallur t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Napolit -1799.<\/p>\n<p>* Gjat\u00eb luft\u00ebs p\u00ebr mbrojtjen e Republik\u00ebs s\u00eb Rom\u00ebs, Garibaldit i shkoi mendja tek Anita, q\u00eb e kishte l\u00ebn\u00eb n\u00eb Nic\u00eb. Mori pen\u00ebn dhe i shkroi k\u00ebto rreshta:<\/p>\n<p>\u201cAnita ime e dashur\u2026 Ne luftojm\u00eb mbi Xhanikolo. Ky popull \u00ebsht\u00eb i denj\u00eb p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn e tij t\u00eb madhe. K\u00ebtu njeriu di t\u00eb jetoj\u00eb, di t\u00eb vdes\u00eb, k\u00ebtu njer\u00ebzit vriten me thirrjen \u201cRroft\u00eb Republika\u201d. Vet\u00ebm nj\u00eb or\u00eb nga jeta jon\u00eb n\u00eb Rom\u00eb vlen sa nj\u00eb shekull. E lumtura n\u00ebna ime q\u00eb m\u00eb lindi n\u00eb nj\u00eb epok\u00eb kaq t\u00eb bukur p\u00ebr Italin\u00eb!\u2026\u201d<\/p>\n<p>E shoqja, q\u00eb ishte grua guximtare, e gjeti rrug\u00ebn p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb qytetin e rrethuar. Dy dit\u00eb m\u00eb von\u00eb, mbi Xhanikolo u duk nj\u00eb grua q\u00eb u ndal dhe po fliste me ushtar\u00ebt. Njeri prej tyre i tregoi se ku ndodhej Garibaldi. Ky n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7ast, ktheu kok\u00ebn dhe, si n\u00eb nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr g\u00ebzimi u turr drejt s\u00eb shoqes s\u00eb adhuruar dhe e shtr\u00ebngoi n\u00eb gjoks. Pastaj e mori p\u00ebr dore dhe u kthye nga shok\u00ebt:<br \/>\n\u2013 Ja Anita ime, k\u00ebtej e tutje do t\u00eb kemi nj\u00eb ushtar m\u00eb shum\u00eb. ( nga Arb\u00ebresh\u00ebt dhe Bashkimi i Italis\u00eb)<\/p>\n<p>*\u201cN\u00eb vitin 1859 nisi lufta e dyt\u00eb p\u00ebr \u00e7lirimin dhe bashkimin e Italis\u00eb.<br \/>\nK\u00ebsaj here doli n\u00eb sken\u00ebn e historis\u00eb Xhuzepe Garibaldi, udh\u00ebheq\u00ebsi legjendar i luft\u00ebrave p\u00ebr liri t\u00eb popujve t\u00eb rob\u00ebruar. Ai erdhi n\u00eb Itali pas nj\u00eb p\u00ebrvoje t\u00eb pasur luftarake dhe u vu n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb shtetit t\u00eb Piemontit p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrgatitur fushat\u00ebn kund\u00ebr pushtuesve austriak\u00eb. Garibaldi, i kthyer tanim\u00eb n\u00eb nj\u00eb figur\u00eb simbol, do t\u00eb ngjallte shpresat e italian\u00ebve p\u00ebr \u00e7lirim e bashkim dhe qindra patriot\u00eb do t\u00eb viheshin n\u00ebn urdhrat e tij. Heroi legjendar zuri t\u00eb p\u00ebrgatitej p\u00ebr luft\u00ebn e madhe q\u00eb e priste. Sipas strategjis\u00eb s\u00eb tij, kjo do t\u00eb ishte nj\u00eb luft\u00eb globale, q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrfshinte gjith\u00eb Italin\u00eb e cop\u00ebzuar. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, ai filloi t\u00eb p\u00ebrgatitet duke ideuar nj\u00eb fushat\u00eb ushtarake, q\u00eb do t\u00eb niste me zbarkimin e nj\u00eb ekspedite n\u00eb brigjet e Sicilis\u00eb. N\u00eb projektimin dhe realizimin e k\u00ebsaj nd\u00ebrmarrjeje t\u00eb madhe historike do t\u00eb luanin nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm revolucionari italian, Roselino Pilo dhe ai arb\u00ebresh, Fran\u00e7esko Krispi.\u201d (Arjan Th. Kall\u00e7o)<\/p>\n<p>N\u00eb kronik\u00ebn e koh\u00ebs \u00ebsht\u00eb regjistruar dhe nj\u00eb fakt tjet\u00ebr kuptimplot\u00eb: vajza arb\u00ebreshe nga Piana, Xhovana Peta, do t\u00eb shkonte n\u00eb Palermo me flamurin italian fshehur n\u00eb gji dhe do ta val\u00ebviste pas fitores s\u00eb kryengritjes n\u00eb qiellin e lir\u00eb t\u00eb kryeqendr\u00ebs s\u00eb Sicilis\u00eb.<br \/>\nSi\u00e7 dihet, me betej\u00ebn e Kasertos, m\u00eb 2 tetor 1860 mori fund fushata e lavdishme e Garibaldit, q\u00eb hodhi themelet e pavar\u00ebsis\u00eb dhe bashkimit t\u00eb Italis\u00eb. S\u2019ka dyshim se bilanci i kontributit arb\u00ebresh n\u00eb k\u00ebt\u00eb ngjarje t\u00eb madhe historike p\u00ebr fatin e Italis\u00eb \u00ebsht\u00eb i padiskutuesh\u00ebm dhe i admiruesh\u00ebm. K\u00ebta pasardh\u00ebs t\u00eb Sk\u00ebnderbeut, jo vet\u00ebm nderuan emrin e tij dhe t\u00eb atdheut t\u00eb origjin\u00ebs, por treguan me prova dashurin\u00eb dhe besnik\u00ebrin\u00eb e tyre proverbiale ndaj popullit dhe tok\u00ebs mikprit\u00ebse. \u201cGjat\u00eb Risorxhimentos, \u2013 shkruan historiani Cezaro Lambrozo, \u2013 arb\u00ebresh\u00ebt e Italis\u00eb dhan\u00eb luft\u00ebtar\u00eb trima, derdh\u00ebn gjak, b\u00ebn\u00eb sakrifica t\u00eb panum\u00ebrta, manifestuan virtyte t\u00eb larta, u treguan qytetar\u00eb t\u00eb denj\u00eb t\u00eb atdheut t\u00eb tyre t\u00eb dyt\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>** Mungesa e delegacionit t\u00eb Serbis\u00eb m\u00eb rastin e festimeve p\u00ebr 150 vjetorin e Bashkimit t\u00eb Italis\u00eb, sigurisht q\u00eb nuk do t\u00eb vihet re nga vet\u00eb italian\u00ebt. Nga ana tjet\u00ebr, prania e dy delegacioneve me zyrtar\u00eb t\u00eb lart\u00eb nga Kosova dhe Shqip\u00ebria do t\u00eb shihet si dicka e natyrshme jo vet\u00ebm se tani shqiptar\u00ebt kan\u00eb dy shtete por sepse i natyrsh\u00ebm ka qen\u00eb edhe kontributi i shqiptar\u00ebve nd\u00ebr vite p\u00ebr Bashkimin e Italis\u00eb.**<\/p>\n<p>(Kontributi i shqiptar\u00ebve n\u00eb bashkimin e Italis\u00eb, Ilirian Dahri 2011 )<\/p>\n<p>Vet\u00eb Heroi i dy bot\u00ebve e kujton k\u00ebt\u00eb fakt n\u00eb kujtimet e tij: \u201cNga asnj\u00eb vend tjet\u00ebr i bot\u00ebs nuk mund t\u2019ia dilnim me sukses n\u00eb marshimin ton\u00eb, p\u00ebrvecse nga Hora e Shqiptar\u00ebve\u201d. Pra q\u00eb n\u00eb fillimet e tij Xhuzepe Garibaldi u mb\u00ebshtet tek arb\u00ebresh\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt m\u00eb pas do ti cil\u00ebsonte trima.<\/p>\n<p>Xhuzepe Garibaldi u lind n\u00eb Nic\u00eb m\u00eb 4 korrik 1807, vdiq n\u00eb ishullin Caprera m\u00eb 2 qershor 1882, revolucionar dhe luft\u00ebtar p\u00ebr lirin\u00eb dhe bashkimin e Italis\u00eb.<\/p>\n<p>*** Pas r\u00ebnies s\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Rom\u00ebs, Garibaldi me vullnetar\u00ebt e tij filluan t\u00ebrheqjen e tyre heroike. Ai me k\u00ebt\u00eb rast iu tha ushtar\u00ebve:\u201dLuft\u00ebtar\u00eb, ja \u00e7far\u00eb ju afroj atyre q\u00eb duan t\u00eb m\u00eb ndjekin pas: uri, t\u00eb ftoht\u00eb, munges\u00eb strehe, munges\u00eb municioni, por gjithnj\u00eb syhapur n\u00eb beteja dhe pa gjum\u00eb, marshime t\u00eb gjata dhe p\u00ebrleshje me bajoneta. Tani kush e do atdhen\u00eb le t\u00eb m\u00eb ndjek\u00eb pas.\u201d K\u00ebsaj thirrjeje iu drejtuan kat\u00ebr mij\u00eb vullnetar\u00eb, q\u00eb ndoq\u00ebn pas heroin e tyre.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cT\u00eb gjith\u00eb arb\u00ebresh\u00ebt jan\u00eb heronj. Ata q\u00eb thon\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn nuk e njohin historin\u00eb\u201d. Xhuzepe Garibaldi (1807-1882) Shqiptar\u00ebt me pjes\u00ebmarrjen e tyre aktive e dhan\u00eb nj\u00eb kontribut t\u00eb madh n\u00eb l\u00ebvizjet komb\u00ebtare n\u00eb Europ\u00ebn e shek.XIX-t\u00eb ,pjes\u00ebmarrje e cila mund t\u00eb quhet edhe fenomen historik i koh\u00ebs i nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsije t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb q\u00eb e rradhit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31052,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[3811,3813],"class_list":["post-31051","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fotolajm","tag-arbereshet","tag-shqiptaret-e-italise"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31051","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31051"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31051\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31052"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31051"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31051"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31051"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}