{"id":47077,"date":"2018-10-20T11:31:30","date_gmt":"2018-10-20T09:31:30","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/?p=47077"},"modified":"2018-10-20T11:31:30","modified_gmt":"2018-10-20T09:31:30","slug":"pamja-tjeter-e-dorezimit-te-shkodres-me-1913-mjerimi-ekstrem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/pamja-tjeter-e-dorezimit-te-shkodres-me-1913-mjerimi-ekstrem\/","title":{"rendered":"Pamja tjet\u00ebr e \u201cDor\u00ebzimit t\u00eb Shkodr\u00ebs\u201d m\u00eb 1913, mjerimi ekstrem"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/shkodra1913.jpg\" alt=\"\" width=\"100%\" height=\"\" class=\"alignleft size-full wp-image-47078\" srcset=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/shkodra1913.jpg 900w, https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/shkodra1913-300x196.jpg 300w, https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/shkodra1913-768x502.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/p>\n<p><strong>TIRAN\u00cb &#8211; P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb prezantohet n\u00eb Tiran\u00eb filmi pa z\u00eb. i xhiruar n\u00eb vitin 1913 n\u00eb Shqip\u00ebri. \u201cRrethimi i Shkodr\u00ebs\u201d tregon se si jetonin shqiptar\u00ebt para nj\u00eb shekulli.<\/strong><\/p>\n<p>Projekti dyvje\u00e7ar p\u00ebr restaurimin e materialit filmik \u201cDor\u00ebzimi i Shkodr\u00ebs\u201d m\u00eb n\u00eb fund dha frytet e veta, shkruan Shekulli. Mbr\u00ebmjen e s\u00eb m\u00ebrkur\u00ebs u prezantuan gjithashtu n\u00eb kinema 6 kronika t\u00eb xhiruara 100 vite m\u00eb par\u00eb, jo vet\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri, por edhe n\u00eb Ballkan. N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb q\u00eb kinemaja ishte n\u00eb vitet m\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb saj, \u201cDor\u00ebzimi i Shkodr\u00ebs\u201d vjen edhe si d\u00ebshmi e rrug\u00ebtimit t\u00eb operator\u00ebve an\u00eb e mban\u00eb bot\u00ebs, shpesh duke dal\u00eb edhe n\u00eb front t\u00eb luft\u00ebs e duke rrezikuar jet\u00ebn e tyre. Xhirimet e filmit t\u00eb saporestauruar jan\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb \u201cRrethimit t\u00eb Shkodr\u00ebs\u201d n\u00eb vitin 1913, pak para fillimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore kur Shqip\u00ebria sapo kishte shpallur Pavar\u00ebsin\u00eb. Drejtorja e Arkivit Qendror Shtet\u00ebror t\u00eb Filmit Iris Elezi gjat\u00eb mbr\u00ebmjes s\u00eb djeshme shprehu entuziazmin e saj p\u00ebr premier\u00ebn bot\u00ebrore t\u00eb filmit arkival . \u201cDor\u00ebzimi i Shkodr\u00ebs\u201d, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb projekt dyvje\u00e7ar, q\u00eb ka punuar Arkivi i Filmit me konitek\u00ebn e Malit t\u00eb Zi edhe me laboratorin e Hungaris\u00eb. \u00cbsht\u00eb mrekulli q\u00eb pas dy vitesh restaurimi, t\u00eb kesh mund\u00ebsi q\u00eb ta ndjek\u00ebsh filmin me audienc\u00ebn t\u00ebnde!\u201d. Filmimet e \u201cDor\u00ebzimit t\u00eb Shkodr\u00ebs\u201d t\u00eb siguruara asokohe nga operatori i \u201cPathe Journal\u201d tanim\u00eb do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb materialin m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr n\u00eb Arkivin Qendror t\u00eb Filmit. Filmi \u201ci heshtur\u201d gjat\u00eb mbr\u00ebmjes t\u00eb s\u00eb m\u00ebrkur\u00ebs nuk fliste vet\u00ebm me pamjet e r\u00ebnda si d\u00ebshmi e asaj q\u00eb ka ndodhur n\u00eb luft\u00ebn e ashp\u00ebr p\u00ebr \u201cDor\u00ebzimin e Shkodr\u00ebs\u201d\u2026 Muzika origjinale e kompozuar nga Adorel Haxhiaj n\u00eb cello dhe Astrit Stafai n\u00eb oud ishte nj\u00eb tjet\u00ebr element pikant q\u00eb mbajti v\u00ebmendjen e publikut t\u00eb mb\u00ebrthyer pas ekranit.<\/p>\n<p>Elezi gjat\u00eb premier\u00ebs foli gjithashtu p\u00ebr magjin\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb q\u00eb merr artisti dhe artdash\u00ebsi kur shikon nj\u00eb film si \u201cDor\u00ebzimi i Shkodr\u00ebs\u201d, jo vet\u00ebm n\u00eb aspektin e r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb s\u00eb historis\u00eb s\u00eb kinematografis\u00eb, por edhe n\u00eb at\u00eb t\u00eb kostumeve, t\u00eb qyteteve dhe t\u00eb mjedisit. \u201cMendoj se ka ardhur koha q\u00eb t\u00eb provojm\u00eb n\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00ebn ton\u00eb q\u00eb t\u00eb pasurojm\u00eb arkivet, prandaj jam shum\u00eb e lumtur q\u00eb kur ky material arkival u gjet fal\u00eb projektit t\u00eb kinemas\u00eb shqiptare q\u00eb po b\u00ebnte nj\u00eb workshope n\u00eb Tiran\u00eb, u hodh fara q\u00eb t\u00eb bashk\u00ebpunojm\u00eb me nj\u00ebri-tjetrin. N\u00ebse ne nuk njohim se kush jemi, nuk do ta dim\u00eb asnj\u00ebher\u00eb se ku ne shkojm\u00eb\u201d, u shpreh Elezi, duke shtuar se sado t\u00eb dhimbshme t\u00eb jen\u00eb imazhet e filmit ato p\u00ebrmbajn\u00eb jet\u00eb, informacione edhe materiali duhet q\u00eb t\u00eb mbahet edhe t\u00eb ruhet p\u00ebr ta par\u00eb m\u00eb tutje. Elezi u shpreh me superlativa p\u00ebr vlerat e rralla q\u00eb mbart ky material filmik, duke theksuar se pavar\u00ebsisht se kinooperatori \u00ebsht\u00eb i paidentifikuar, filmimet jan\u00eb b\u00ebr\u00eb sikur t\u00eb ishin realizuar nga nj\u00eb kinooperator i Hollivudit. \u201cNe jemi me fat se duket sikur \u00ebsht\u00eb xhiruar jo 105 vite m\u00eb par\u00eb, por pik\u00ebrisht sot\u201d. Pa b\u00ebr\u00eb me dije emrin e personazhit, Elezi u shpreh se paralelisht Arkivi \u00ebsht\u00eb duke vijuar pun\u00ebn p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar n\u00eb Amerik\u00eb materiale t\u00eb tilla t\u00eb rralla edhe p\u00ebr personalitet t\u00eb vendit ton\u00eb.<\/p>\n<p>Pamjet filmike jan\u00eb t\u00eb xhiruara n\u00eb fush\u00ebbetej\u00eb, operatori rrezikon n\u00eb \u00e7do \u00e7ast jet\u00ebn e tij. Q\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb filmit mund t\u00eb shihet K\u00ebshtjella e vjet\u00ebr e Shkodr\u00ebs dhe kodra e Taraboshit ku jan\u00eb zhvilluar betejat m\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjakshme. Mandej pasojat e luft\u00ebs t\u00eb mbijn\u00eb n\u00eb \u00e7do sekuenc\u00eb e fotografi, vendi duket i rr\u00ebnuar ngado. Tensioni zien si p\u00ebr t\u00eb paralajm\u00ebruar se gj\u00ebrat do t\u00eb r\u00ebndohen edhe m\u00eb\u2026 Shkodra edhe pse n\u00eb grahmat e fundit p\u00ebrs\u00ebri reziston. Armatimi dhe municioni turk tanim\u00eb kan\u00eb kaluar n\u00eb duar t\u00eb malazez\u00ebve. N\u00eb \u201cDor\u00ebzimin e Shkodr\u00ebs\u201d, filmimi t\u00eb jep mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb shikosh dy an\u00eb t\u00eb medaljes duke ofruar pamje si ajo e grave malazeze q\u00eb ndihmojn\u00eb burrat p\u00ebr t\u00eb transportuar materialet ushtarake para se t\u00eb nisen p\u00ebr n\u00eb front. Operatori gjat\u00eb filmimit ka fiksuar tiparet e ushtarak\u00ebve shqiptar\u00eb q\u00eb u vun\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb malazez\u00ebve. Nga ana tjet\u00ebr, ai p\u00ebrjet\u00ebson pamjen e nj\u00ebrit nga komandant\u00ebt m\u00eb t\u00eb moshuar malazez\u00eb, i cili kishte afro 4 dekada q\u00eb luftonte kund\u00ebr turqve. Nd\u00ebrkoh\u00eb, q\u00eb si p\u00ebr t\u00eb kujtuar \u201cDor\u00ebzimin e Shkodr\u00ebs\u201d duken pamjet e mb\u00ebrritjes s\u00eb princit Mirko dhe trupave malazez\u00eb. Por n\u00eb fakt ky \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm dor\u00ebzimi q\u00eb ne njohim. Ky material filmik d\u00ebshmon n\u00eb m\u00ebnyre rr\u00ebngjeth\u00ebse tmerret e rrethimit gjasht\u00ebmujor q\u00eb \u00e7on n\u00eb zin\u00eb m\u00eb makabre t\u00eb buk\u00ebs. Dy f\u00ebmij\u00eb q\u00eb ushqehen me l\u00ebvoret e forta t\u00eb pem\u00ebve, nj\u00eb n\u00ebn\u00eb e ulur p\u00ebrtok\u00eb q\u00eb ka p\u00ebrball\u00eb f\u00ebmij\u00ebn e saj q\u00eb po merr frym\u00eb i shqet\u00ebsuar, gati i dor\u00ebzuar. K\u00ebto pamje t\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb kuptosh dor\u00ebzimin e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb Shkodr\u00ebs\u2026 Uria ka pllakosur t\u00eb gjith\u00eb vendin, dor\u00ebzimi \u00ebsht\u00eb n\u00eb duart e zgjatura tek banor\u00ebt nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb nj\u00eb ushtar\u00eb malazez\u00eb po tregon para kamer\u00ebs zem\u00ebrgjer\u00ebsin\u00eb e tij, duke u shp\u00ebrndar\u00eb di\u00e7ka teksa ata jan\u00eb mbledhur grumbull. Njer\u00ebz me pla\u00e7ka n\u00eb krah, f\u00ebmij\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl q\u00eb mbajn\u00eb n\u00eb duar at\u00eb \u00e7ka nga lufta mund t\u00eb ket\u00eb mbetur dhe ikin duke sh\u00ebnuar eksodin e refugjat\u00ebve. Nga ana tjet\u00ebr prej K\u00ebshtjell\u00ebs zbret trash\u00ebgimtari i kuror\u00ebs Danilo dhe Princi Petar i Malit t\u00eb Zi. Rrug\u00ebn e prijn\u00eb jo pak instrumentist\u00eb, ushtarak\u00eb t\u00eb armatosur, dikush q\u00eb mban n\u00eb dor\u00eb flamurin malazez q\u00eb kushedi pse pran\u00eb pamjeve t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb uritur duket kaq \u201ci dor\u00ebzuar\u201d\u2026 Sepse k\u00ebto jan\u00eb \u201cdy fytyrat e fitores, nga nj\u00ebra an\u00eb nj\u00eb flamur q\u00eb valvitet mes nj\u00eb grupi fitimtar\u00ebsh t\u00eb haresh\u00ebm, e nga ana tjet\u00ebr nj\u00eb grop\u00eb varri ku kufomat nuk njihen m\u00eb dhe po kalben\u201d\u2026<\/p>\n<p>Filmi n\u00eb \u201cN\u00eb pyjet e ishullit t\u00eb Rodosit\u201d \u00ebsht\u00eb xhiruar n\u00eb Ishullin e Rodosit, q\u00eb u p\u00ebrkiste osman\u00ebve edhe u pushtua nga italian\u00ebt n\u00eb vitin 1912. N\u00eb shikim t\u00eb par\u00eb duken si nj\u00eb film turistik, romantik, ekzotik, por q\u00eb p\u00ebrfundon me imazhe propagandiste.<\/p>\n<p>Filmi \u201cN\u00eb luft\u00ebrat ballkanike\u201d ka mb\u00ebrrit n\u00eb EYE n\u00eb vitin 1913. Shum\u00eb filmime t\u00eb vendosura vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb vegim filmi. Ato jan\u00eb prodhuar nga kompani t\u00eb ndryshme edhe n\u00eb vende t\u00eb ndryshme, por q\u00eb ekziston nj\u00eb koherenc\u00eb mes tyre, kan\u00eb n\u00eb qend\u00ebr imazhe t\u00eb Ballkanit.<\/p>\n<p>Filmi \u201cI paidentifikuar\u201d mendohet q\u00eb \u00ebsht\u00eb xhiruar n\u00eb Shqip\u00ebri. Nj\u00eb film holandez me nj\u00eb kamp ushtrie turke jasht\u00eb Shkodr\u00ebs, ndoshta n\u00eb fillim t\u00eb Rrethimit t\u00eb Shkodr\u00ebs, nj\u00eb muaj ara se Ismail qemal Bej Vlora t\u00eb shpall\u00eb Pavar\u00ebsin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Filmi I par\u00eb q\u00eb ka p\u00ebrdor ngjyr\u00eb, q\u00eb pikturoheshin kuad\u00ebr p\u00ebr kuad\u00ebr nga grat\u00eb q\u00eb p\u00ebrdornin fur\u00e7\u00eb. Por pas vitit 1905 nj\u00eb sistem i automatizuar u p\u00ebrdor p\u00ebr t\u00eb arritur ngjyr\u00ebn n\u00eb materialin filmik.<\/p>\n<p>Ngjyrat e Lumit Vardar, \u00ebsht\u00eb e pazakont\u00eb q\u00eb t\u00eb gjesh imazhe lufte t\u00eb till\u00eb me ngjyra t\u00eb tilla. Ngjyrat jan\u00eb krijuar shum\u00eb m\u00eb von\u00eb, por filmi tregon episode t\u00eb harruara t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>\u201cJornal 23, Mali i Zi\u201d \u00ebsht\u00eb film me ngjyra, q\u00eb tregojn\u00eb se grupet t\u00eb ndryshme etnike edhe fetare jetonin n\u00eb harmoni.<\/p>\n<p>Filmi \u201cImazhe nga Jugosllavia\u201d \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmbledhje e kronikave t\u00eb lajmeve, njofton Koha.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TIRAN\u00cb &#8211; P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb prezantohet n\u00eb Tiran\u00eb filmi pa z\u00eb. i xhiruar n\u00eb vitin 1913 n\u00eb Shqip\u00ebri. \u201cRrethimi i Shkodr\u00ebs\u201d tregon se si jetonin shqiptar\u00ebt para nj\u00eb shekulli. Projekti dyvje\u00e7ar p\u00ebr restaurimin e materialit filmik \u201cDor\u00ebzimi i Shkodr\u00ebs\u201d m\u00eb n\u00eb fund dha frytet e veta, shkruan Shekulli. Mbr\u00ebmjen e s\u00eb m\u00ebrkur\u00ebs u prezantuan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":47078,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[3171,370],"class_list":["post-47077","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture","tag-shkodra","tag-shqiperia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47077","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47077"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47077\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47078"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47077"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47077"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47077"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}