{"id":63453,"date":"2021-03-15T08:58:35","date_gmt":"2021-03-15T07:58:35","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/?p=63453"},"modified":"2021-06-25T17:06:27","modified_gmt":"2021-06-25T15:06:27","slug":"si-mbeti-kosova-pa-asnje-gazete-te-shtypur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/si-mbeti-kosova-pa-asnje-gazete-te-shtypur\/","title":{"rendered":"Si mbeti Kosova pa asnj\u00eb gazet\u00eb t\u00eb shtypur?"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/gazetat.jpeg\" alt=\"\" width=\"100%\" height=\"\" class=\"alignleft size-full wp-image-63454\" srcset=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/gazetat.jpeg 640w, https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/gazetat-300x188.jpeg 300w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/p>\n<p><strong>PRISHTIN\u00cb &#8211; N\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb zhdukur gazetat e shtypura, duke b\u00ebr\u00eb Kosov\u00ebn vendin e vet\u00ebm n\u00eb rajon dhe Evrop\u00eb pa ndonj\u00eb gazet\u00eb t\u00eb till\u00eb, revist\u00eb javore apo mujore, thon\u00eb Imer Mushkolaj, drejtor ekzekutiv n\u00eb K\u00ebshillin e Mediave t\u00eb Shkruara t\u00eb Kosov\u00ebs dhe profesori i gazetaris\u00eb, Milazim Krasniqi.<\/strong><\/p>\n<p>Zhvillimi i teknologjis\u00eb, e ve\u00e7mas p\u00ebrdorimi i internetit n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe, politizimi i gazetave, v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb financiare t\u00eb kompanive mediale dhe s\u00eb fundmi pandemia e shkaktuar nga koronavirusi, sipas tyre, jan\u00eb faktor\u00ebt q\u00eb kan\u00eb ndikuar n\u00eb shuarjen e mediave tradicionale.<\/p>\n<p>Deri para nj\u00eb viti n\u00eb Kosov\u00eb, tregon Mushkolaj, jan\u00eb botuar kat\u00ebr gazeta ditore: \u201cKoha Ditore\u201d, \u201cEpoka e Re\u201d, \u201cZ\u00ebri\u201d dhe \u201cBota Sot\u201d. Por, n\u00eb muajin mars t\u00eb vitit t\u00eb kaluar, k\u00ebto nd\u00ebrpren\u00eb botimin, pas vendosjes s\u00eb masave kufizuese nga qeveria e at\u00ebhershme, p\u00ebr parandalimin e p\u00ebrhapjes s\u00eb COVID-19 dhe futjen e vendit n\u00eb izolim, dhe k\u00ebto media vazhduan pun\u00ebn online.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja e financimit mbetet nj\u00eb tjet\u00ebr problem, thot\u00eb Mushkolaj, duke konsideruar t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb rikthimin e botimit t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>\u201cPandemia i dha nj\u00eb goditje p\u00ebrfundimtare t\u00eb botimit t\u00eb gazetave, p\u00ebr shkak se kostoja e botimit t\u00eb gazetave n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb dhe an\u00ebn tjet\u00ebr tirazhet jo t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb k\u00ebtyre gazetave, shuma e vog\u00ebl e mjeteve financiare t\u00eb gjeneruar nga shitja, jan\u00eb arsyet kryesore q\u00eb nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb ndodhi. Pas p\u00ebrfundimit t\u00eb pandemis\u00eb do t\u00eb jet\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb k\u00ebto gazeta t\u00eb mund t\u00eb rifillojn\u00eb t\u00eb dalin n\u00eb treg, p\u00ebr shkak se pa nj\u00eb ndihm\u00eb financiare, q\u00eb do duhej t\u00eb vinte nga institucionet, kjo \u00ebsht\u00eb e pamundur\u201d, tha Mushkolaj p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga gazetat q\u00eb kishte q\u00ebndruar n\u00eb treg p\u00ebr 20 vjet ishte e p\u00ebrditshmja \u201cZ\u00ebri\u201d. Kjo gazet\u00eb kishte filluar t\u00eb shtypet n\u00eb vitin 2000, me nj\u00eb tirazh n\u00eb mbi 7.500 kopje n\u00eb dit\u00eb, kurse botimin e ka nd\u00ebrprer\u00eb m\u00eb 14 mars t\u00eb vitit t\u00eb kaluar dhe funksionin n\u00eb form\u00ebn online, thot\u00eb drejtori financiar i k\u00ebtij mediumi, Ismail Musliu.<\/p>\n<p>\u201cKostoja e shtypit \u00ebsht\u00eb e lart\u00eb, fuqia bler\u00ebse dhe publikimi i reklamave kishte r\u00ebnd\u00eb duksh\u00ebm. Shtypjen e gazetave pa e mir\u00ebmbajtur dikush, nuk mund vet\u00eb t\u00eb ekzistoj\u00eb\u201d, tha Musliu.<\/p>\n<p>Qytetar\u00eb t\u00eb moshave t\u00eb ndryshme n\u00eb Kosov\u00eb japin mendime t\u00eb ndryshme sa i p\u00ebrket r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb s\u00eb ekzistenc\u00ebs s\u00eb gazetave t\u00eb printuara n\u00eb treg.<\/p>\n<p>Afrim Shala, ka punuar si ekonomist n\u00eb nj\u00eb nga nd\u00ebrmarrjet publike. Ai kujton se \u00e7do m\u00ebngjes ka bler\u00eb nj\u00eb nga gazetat e botuara dhe tashm\u00eb i mungojn\u00eb shum\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb kam lexuar gazetat, duke filluar nga \u2018Rilindja\u2019, \u2018Bujku\u2019, e tani gazetat tjera ditore q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb pasluft\u00ebs. Mua m\u00eb mungojn\u00eb shum\u00eb sepse t\u00eb lexuarit e gazet\u00ebs \u00ebsht\u00eb m\u00eb mir\u00eb edhe p\u00ebr sh\u00ebndet edhe p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje tjera. Edhe t\u00eb kuptuarit \u00ebsht\u00eb m\u00eb i leht\u00eb, ndryshe nga interneti. N\u00eb flet\u00eb e p\u00ebrjeton ndryshe rr\u00ebfimin apo ngjarjen\u201d, thot\u00eb Shala.<\/p>\n<p>Artan Duriqi, shit\u00ebs n\u00eb nj\u00eb nga kioskat n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb kryeqytetit, tregon se nga muaji mars i vitit t\u00eb kaluar asnj\u00eb gazet\u00eb ditore m\u00eb nuk del n\u00eb treg. Ai tregon se ka raste kur k\u00ebrkohen, n\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e rasteve nga moshat m\u00eb e vjet\u00ebr.<\/p>\n<p>\u201cPara pandemis\u00eb jan\u00eb shitur, jo shum\u00eb, por ka pas k\u00ebrkesa\u201d, tha Duriqi.<\/p>\n<p>Por, nj\u00eb qytetar tjet\u00ebr, i cili blinte gj\u00ebra n\u00eb kiosk\u00eb, i pyetur a i mungojn\u00eb gazetat, shprehet se t\u00eb \u201cgjitha gazetat i ka n\u00eb xhep\u201d, duke aluduar n\u00eb telefonin e men\u00e7ur.<\/p>\n<p>Zhdukja gazetave t\u00eb printuara nga tregu nuk duket interesante p\u00ebr Arb\u00ebr Beqirin, 18 vje\u00e7. Ai thot\u00eb se internetin e p\u00ebrdor\u00eb si burim t\u00eb informacionit.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebrdor\u00eb teknologjin\u00eb e avancuar p\u00ebr t\u00eb marr informacione, pasi \u00ebsht\u00eb m\u00eb leht\u00eb dhe m\u00eb shpejt\u00eb. P\u00ebr gazetat e kam par\u00eb gjyshin duke lexuar, por tashm\u00eb as ai nuk i lexon\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Zhvillimi i teknologjis\u00eb, thot\u00eb Mushkolaj, sidomos p\u00ebrdorimi i internetit n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe nga qytetar\u00ebt, p\u00ebr shkak t\u00eb shpejt\u00ebsis\u00eb s\u00eb p\u00ebrhapjes s\u00eb lajmit si dhe kostos m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl n\u00eb shp\u00ebrndarjen e lajmit, ka ndikuar q\u00eb kompanit\u00eb mediale t\u00eb ofrojn\u00eb sh\u00ebrbime vet\u00ebm online.<\/p>\n<p>\u201cDuhet t\u00eb merret parasysh se Kosova \u00ebsht\u00eb shum\u00eb mir\u00eb e mbuluar me internet dhe qytetar\u00ebt e Kosov\u00ebs jan\u00eb p\u00ebrdorues t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb telefonave mobil dhe t\u00eb pajisjeve t\u00eb tjera, ku qasja n\u00eb k\u00ebto p\u00ebrmbajtje online \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e leht\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr faktor\u00ebt ky\u00e7, por mos t\u00eb harrojm\u00eb se jo t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebt e Kosov\u00ebs din\u00eb apo duan t\u00eb ken\u00eb qasje n\u00eb p\u00ebrmbajtje online. K\u00ebshtu q\u00eb, \u00ebsht\u00eb e domosdoshme dhe e nevojshme q\u00eb t\u00eb ket\u00eb edhe nj\u00eb media t\u00eb shkruar\u201d, shprehet ai.<\/p>\n<p>P\u00ebrdorimi i internetit viteve t\u00eb fundit ka pasur rritje t\u00eb madhe n\u00eb Kosov\u00eb. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare, 93 p\u00ebr qind e kosovar\u00ebve kan\u00eb qasje n\u00eb internet. Kurse, numri i p\u00ebrdoruesve t\u00eb sh\u00ebrbimeve t\u00eb internetit mobil apo qasja n\u00eb internet p\u00ebrmes rrjetit mobil 3G dhe 4G ka arritur n\u00eb 1,3 milion p\u00ebrdorues.<\/p>\n<p>Disfat\u00eb kulturore, politike dhe biznesore p\u00ebr gjith\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e konsideron shuarjen e gazetave ditore, Milazim Krasniqi, profesor i gazetaris\u00eb n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Ai ndryshe nga Mushkolaj, shprehet se politizimi i gazetave t\u00eb printuara dhe mungesa e nj\u00eb vullneti politik p\u00ebr t\u00eb mbajtur n\u00eb jet\u00eb shtypin ditor, jan\u00eb faktor\u00ebt kryesor\u00eb q\u00eb kan\u00eb ndikuar n\u00eb shuarjen e tyre.<\/p>\n<p>\u201cAf\u00ebrsia e pronar\u00ebve t\u00eb gazetave me partit\u00eb politike ka d\u00ebmtuar reputacionin e mediave t\u00eb shkruara. Kjo tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb konsumuar dhe paraqiti kriz\u00ebn n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn jemi\u201d, thot\u00eb Krasniqi.<\/p>\n<p>\u201cK\u00ebto t\u00eb dyja se bashku kan\u00eb sjell kriz\u00ebn. P\u00ebrndryshe teknologjia informative, si\u00e7 ka mundur t\u00eb jet\u00eb hendikep, mund t\u00eb jet\u00eb edhe favor sepse zhvillimi teknologjik, ka mundur dhe mundet t\u00eb ul\u00eb koston e p\u00ebrgatitjes s\u00eb gazetave, t\u00eb rrit\u00eb efikasitetin dhe imazhin e tyre n\u00eb syt\u00eb e publikut q\u00eb t\u00eb identifikohen me at\u00eb media. Kjo ndodh n\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn dhe as q\u00eb b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr shuarje t\u00eb gazetave\u201d, thekson ai.<\/p>\n<p>Profesor Krasniqi vler\u00ebson se institucionet e Kosov\u00ebs duhet t\u00eb krijojn\u00eb politika p\u00ebr t\u00eb mbrojtur tregun e gazetave t\u00eb botuara. Madje, sipas tij, Kuvendi i Kosov\u00ebs duhet t\u00eb krijoj\u00eb baz\u00eb ligjore q\u00eb t\u00eb rikthehet n\u00eb treg gazeta e par\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, \u201cRilindja\u201d, fillimisht si gazet\u00eb publike. Kosova, thot\u00eb Krasniqi, duhet t\u00eb ket\u00eb minimumin tri gazeta ditore n\u00eb treg.<\/p>\n<p>\u201cDi\u00e7ka duhet t\u00eb b\u00ebhet sepse mbyllja e t\u00eb gjitha gazetave nuk ka rezultuar me asnj\u00eb deklarat\u00eb as nga zyrtar\u00ebt e kuvendit, as t\u00eb qeveris\u00eb dhe as t\u00eb partive politike. Pra, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb injoranc\u00eb kolektive e k\u00ebsaj elite politike dhe kjo tregon edhe shkakun kryesor t\u00eb mbylljes s\u00eb gazetave ditore. Sikund\u00ebr q\u00eb tregon edhe heshtja e pronar\u00ebve t\u00eb mediave, tregon nj\u00eb konsumim t\u00eb tyre n\u00eb tregun medial\u201d, thot\u00eb Krasniqi.<\/p>\n<p>Gazeta e par\u00eb shqipe n\u00eb Kosov\u00eb ishte \u201cRilindja\u201d, q\u00eb fillimisht ishte gazet\u00eb e p\u00ebrjavshme. Kurse nga viti 1958 kjo gazet\u00eb ishte e p\u00ebrditshme, ku tirazhi maksimal ka arritur n\u00eb mbi 200 mij\u00eb ekzemplar\u00eb. N\u00eb vitin 1990 botimi i saj u ndalua nga pushteti i at\u00ebhersh\u00ebm serb, p\u00ebr t\u00eb rinisur p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb vitin 1999, pas hyrjes se forcave t\u00eb NATO-s n\u00eb Kosov\u00eb. Gazeta \u201cRilindja\u201d u mbyll n\u00eb vitin 2002, pas largimit nga Pallati i Rilindjes.<\/p>\n<p>Edhe Mushkolaj pohon se n\u00eb tregun e Kosov\u00ebs duhet t\u00eb ekzistoj\u00eb shtypi ditor, qoft\u00eb edhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn publiko-private.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr fat t\u00eb keq Kosova ka koh\u00eb q\u00eb e ka mbyllur gazet\u00ebn e par\u00eb t\u00eb botuar, \u2018Rilindjen\u2019, dhe kjo ka kaluar n\u00eb heshtje. Ndryshe nga vendet e rajonit, ku 90 p\u00ebr qind e mediave q\u00eb kan\u00eb ekzistuar n\u00eb koh\u00ebn e \u2018Rilindjes\u2019 vazhdojn\u00eb t\u00eb funksionojn\u00eb, kjo tregon se \u00e7far\u00eb qasje kemi ne si shoq\u00ebri ndaj gazetaris\u00eb. Duhet t\u00eb gjendet nj\u00eb gazet\u00eb publiko- private, q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb funksionoj\u00eb n\u00eb treg edhe p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb lloj trash\u00ebgimie kolektive historike dhe kultur\u00ebs q\u00eb ekziston n\u00eb \u00e7do vend t\u00eb bot\u00ebs\u201d, tha ai.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2009, vet\u00ebm nj\u00eb vit pas shpalljes se pavar\u00ebsis\u00eb, n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb botuar tet\u00eb gazeta ditore, t\u00eb gjitha n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. N\u00eb nj\u00eb hulumtim t\u00eb Institutit t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr Hulumtime dhe Zhvillim Politikash (KIPRED), realizuar n\u00eb vitin 2010, thuhet se tet\u00eb gazetat ditor (\u201cKoha Ditore\u201d, \u201cKosova Sot\u201d, \u201cExpress\u201d, \u201cEpoka e Re\u201d, \u201cBota Sot\u201d, \u201cInfo Press\u201d, \u201cZ\u00ebri\u201d dhe \u201cLajm\u201d), kan\u00eb pasur kan\u00eb tirazh mes 25.000 dhe 35.000 kopje. Ky num\u00ebr n\u00eb at\u00eb koh\u00eb ishte vler\u00ebsuar tejet i ul\u00ebt n\u00eb krahasim me popullsin\u00eb e p\u00ebrgjithshme (2.1 milion banor\u00eb). N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, tre n\u00eb pes\u00eb njer\u00ebz lexonin nj\u00eb gazet\u00eb ditore.\/REL\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>PRISHTIN\u00cb &#8211; N\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb zhdukur gazetat e shtypura, duke b\u00ebr\u00eb Kosov\u00ebn vendin e vet\u00ebm n\u00eb rajon dhe Evrop\u00eb pa ndonj\u00eb gazet\u00eb t\u00eb till\u00eb, revist\u00eb javore apo mujore, thon\u00eb Imer Mushkolaj, drejtor ekzekutiv n\u00eb K\u00ebshillin e Mediave t\u00eb Shkruara t\u00eb Kosov\u00ebs dhe profesori i gazetaris\u00eb, Milazim Krasniqi. Zhvillimi i teknologjis\u00eb, e ve\u00e7mas p\u00ebrdorimi i internetit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":63454,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[5867,48,5868],"class_list":["post-63453","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme","tag-gazeta","tag-kosove","tag-shtypi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63453","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=63453"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63453\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63455,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63453\/revisions\/63455"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/63454"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=63453"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=63453"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=63453"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}