Gjergj Fishta, nj\u00eb nga poet\u00ebt dhe figurat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb shqiptare, \u00ebsht\u00eb i njohur p\u00ebr fjal\u00ebt e tij t\u00eb ashpra kund\u00ebr Evrop\u00ebs n\u00eb vepr\u00ebn e tij madhore, Lahuta e Malc\u00eds. Nj\u00eb nga vargjet e tij m\u00eb t\u00eb famshme \u00ebsht\u00eb shprehja “Uh Evrop\u00eb, ti ku..a e motit”, e cila ka ngritur shum\u00eb diskutime dhe interpretime mbi motivet dhe kuptimet e k\u00ebsaj deklarate. P\u00ebr t\u00eb kuptuar pse Fishta e p\u00ebrdori k\u00ebt\u00eb fraz\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr, \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb analizojm\u00eb kontekstin historik, politik dhe kulturor n\u00eb t\u00eb cilin ai jetonte dhe krijonte.<\/p>\n
Konteksti historik dhe zhg\u00ebnjimi me Evrop\u00ebn<\/strong><\/p>\n N\u00eb fillim t\u00eb shekullit t\u00eb 20-t\u00eb, Ballkani ishte n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb turbulente, ku perandorit\u00eb e m\u00ebdha, si ajo Osmane dhe Austro-Hungareze, po humbnin kontrollin e tyre n\u00eb rajon. Shqip\u00ebria, si pjes\u00eb e Ballkanit, p\u00ebrjetoi nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb gjat\u00eb p\u00ebr pavar\u00ebsi nga Perandoria Osmane dhe m\u00eb von\u00eb u p\u00ebrball me sfidat e krijimit t\u00eb nj\u00eb shteti t\u00eb pavarur dhe t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm. M\u00eb 1913, Konferenca e Ambasador\u00ebve n\u00eb Lond\u00ebr mori vendime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr kufijt\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb. Megjithat\u00eb, shum\u00eb territore shqiptare iu dhan\u00eb shteteve fqinje si Mali i Zi, Serbia, dhe Greqia. Ky cop\u00ebtim i territoreve shqiptare u perceptua nga intelektual\u00ebt shqiptar\u00eb si nj\u00eb tradhti e madhe nga Evropa.<\/p>\n Fishta, si nj\u00eb poet dhe patriot, ishte i zhg\u00ebnjyer dhe i mllefosur me m\u00ebnyr\u00ebn sesi fuqit\u00eb evropiane trajtuan \u00e7\u00ebshtjen shqiptare. Ai e shihte Evrop\u00ebn si nj\u00eb forc\u00eb q\u00eb ndon\u00ebse pretendonte se mbronte lirit\u00eb dhe t\u00eb drejtat e popujve, n\u00eb fakt shfaqte hipokrizi dhe favorizonte interesat e fuqive m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha. Prandaj, fraza “Uh Evrop\u00eb, ti ku..a e motit” \u00ebsht\u00eb nj\u00eb simbol i zhg\u00ebnjimit t\u00eb thell\u00eb t\u00eb tij me politik\u00ebn evropiane, e cila, sipas tij, veproi jo n\u00eb favor t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb, por t\u00eb interesave t\u00eb m\u00ebdha politike dhe ekonomike.<\/p>\n Figura e “ku..\u00ebs” si metafor\u00eb<\/strong><\/p>\n P\u00ebrdorimi i fjal\u00ebs “ku..v\u00eb” n\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst ka nj\u00eb ngarkes\u00eb t\u00eb fuqishme simbolike. Fishta nuk e p\u00ebrdor k\u00ebt\u00eb fjal\u00eb n\u00eb kuptimin e saj t\u00eb ngusht\u00eb, por si nj\u00eb metafor\u00eb p\u00ebr tradhtin\u00eb dhe pandershm\u00ebrin\u00eb. N\u00eb shum\u00eb kultura, ku..a simbolizon dik\u00eb q\u00eb shitet p\u00ebr p\u00ebrfitime materiale, duke tradhtuar ndershm\u00ebrin\u00eb dhe vlerat morale. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, Fishta e p\u00ebrshkruan Evrop\u00ebn si nj\u00eb entitet q\u00eb ka braktisur parimet e drejt\u00ebsis\u00eb dhe etik\u00ebs n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb interesave personale apo t\u00eb grupeve t\u00eb fuqishme. P\u00ebr Fisht\u00ebn, Evropa kishte shitur Shqip\u00ebrin\u00eb dhe popullin e saj p\u00ebr t\u00eb k\u00ebnaqur fuqit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha si Serbia dhe Greqia, pa marr\u00eb parasysh t\u00eb drejtat dhe vuajtjet e shqiptar\u00ebve.<\/p>\n Patriotizmi dhe pasioni i Fisht\u00ebs<\/strong><\/p>\n Gjergj Fishta ishte nj\u00eb patriot i flakt\u00eb dhe nj\u00eb mbrojt\u00ebs i vendosur i kombit shqiptar. N\u00eb veprat e tij, ai shpesh pasqyronte vuajtjet dhe sakrificat e shqiptar\u00ebve p\u00ebr liri dhe identitet komb\u00ebtar. Pasioni i tij p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb dhe d\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb par\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb lir\u00eb e t\u00eb bashkuar e b\u00ebjn\u00eb shprehjen e tij ashp\u00ebr t\u00eb kuptueshme. P\u00ebr t\u00eb, pavar\u00ebsia dhe dinjiteti komb\u00ebtar ishin vlera t\u00eb shenjta, dhe \u00e7do tradhti ndaj k\u00ebtyre vlerave ishte e pafalshme.<\/p>\n N\u00eb k\u00ebt\u00eb priz\u00ebm, fraza “Uh Evrop\u00eb, ti ku..a e motit” mund t\u00eb shihet si nj\u00eb britm\u00eb e fuqishme e zhg\u00ebnjimit t\u00eb nj\u00eb patrioti q\u00eb shihte kombin e tij t\u00eb n\u00ebp\u00ebrk\u00ebmbur nga politika nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb akt i rezistenc\u00ebs ndaj nj\u00eb sistemi t\u00eb padrejt\u00eb dhe nj\u00eb thirrje p\u00ebr drejt\u00ebsi.<\/p>\n Aktualiteti i kritik\u00ebs s\u00eb Fisht\u00ebs<\/strong><\/p>\n Edhe pse k\u00ebto fjal\u00eb jan\u00eb shkruar m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb shekull m\u00eb par\u00eb, ato vazhdojn\u00eb t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb rezonanc\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb debatet bashk\u00ebkohore mbi rolin e Evrop\u00ebs dhe fuqive t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb politik\u00ebn shqiptare dhe rajonale. Shqiptar\u00ebt, n\u00eb shum\u00eb momente t\u00eb historis\u00eb s\u00eb tyre, jan\u00eb ndjer\u00eb t\u00eb tradhtuar nga politika e jashtme, qoft\u00eb nga Perandoria Osmane, fuqit\u00eb evropiane t\u00eb koh\u00ebs, apo edhe m\u00eb von\u00eb nga aktor\u00ebt global\u00eb t\u00eb shekullit t\u00eb 20-t\u00eb dhe 21-t\u00eb. Kritik\u00ebt e politik\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare shqiptare shpesh e p\u00ebrdorin figur\u00ebn e Fisht\u00ebs p\u00ebr t\u00eb denoncuar nd\u00ebrhyrjet e jashtme q\u00eb nuk respektojn\u00eb interesat komb\u00ebtare.<\/p>\n \u2026dhe n\u00eb fund<\/strong><\/p>\n Shprehja “Uh Evrop\u00eb, ti ku..a e motit” \u00ebsht\u00eb nj\u00eb testament i fuqish\u00ebm i mllefit dhe zhg\u00ebnjimit t\u00eb nj\u00eb prej figurave m\u00eb t\u00eb shquara t\u00eb letrave shqipe, Gjergj Fisht\u00ebs, ndaj fuqive evropiane dhe politik\u00ebs s\u00eb tyre t\u00eb padrejt\u00eb ndaj Shqip\u00ebris\u00eb. Ajo mbart nj\u00eb ngarkes\u00eb t\u00eb fort\u00eb emocionale dhe politike, duke pasqyruar luft\u00ebn e nj\u00eb kombi p\u00ebr liri dhe drejt\u00ebsi n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb t\u00eb dominuar nga interesat e m\u00ebdha. Fishta e p\u00ebrdor k\u00ebt\u00eb fraz\u00eb p\u00ebr t\u00eb denoncuar hipokrizin\u00eb dhe tradhtin\u00eb, duke na kujtuar se p\u00ebrball\u00eb padrejt\u00ebsis\u00eb dhe shtypjes, fjal\u00ebt kan\u00eb fuqin\u00eb t\u00eb ngrejn\u00eb z\u00ebrin e popullit dhe t\u00eb mbrojn\u00eb dinjitetin e tij.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Gjergj Fishta, nj\u00eb nga poet\u00ebt dhe figurat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb shqiptare, \u00ebsht\u00eb i njohur p\u00ebr fjal\u00ebt e tij t\u00eb ashpra kund\u00ebr Evrop\u00ebs n\u00eb vepr\u00ebn e tij madhore, Lahuta e Malc\u00eds. Nj\u00eb nga vargjet e tij m\u00eb t\u00eb famshme \u00ebsht\u00eb shprehja “Uh Evrop\u00eb, ti ku..a e motit”, e cila ka ngritur shum\u00eb diskutime dhe […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":83173,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6212],"tags":[6045],"class_list":["post-83171","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-editorial","tag-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83171","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=83171"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83171\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83172,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83171\/revisions\/83172"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/83173"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=83171"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=83171"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=83171"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}