{"id":83174,"date":"2024-09-13T09:29:49","date_gmt":"2024-09-13T07:29:49","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/?p=83174"},"modified":"2024-09-13T09:29:49","modified_gmt":"2024-09-13T07:29:49","slug":"si-u-vizatua-harta-e-kosoves","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/si-u-vizatua-harta-e-kosoves\/","title":{"rendered":"Si u Vizatua Harta e Kosov\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p>Historia e hart\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb e nd\u00ebrlikuar dhe reflekton proceset gjeopolitike, kulturore dhe historike q\u00eb kan\u00eb form\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb rajon t\u00eb Ballkanit nd\u00ebr shekuj. Q\u00eb nga antikiteti deri n\u00eb koh\u00ebt moderne, kufijt\u00eb e Kosov\u00ebs kan\u00eb kaluar n\u00ebp\u00ebr ndryshime t\u00eb shumta, p\u00ebr shkak t\u00eb pushtimeve, marr\u00ebveshjeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe luft\u00ebrave. P\u00ebr t\u00eb kuptuar se si u vizatua harta e Kosov\u00ebs, duhet t\u00eb shikojm\u00eb disa periudha kryesore historike dhe zhvillimet q\u00eb e kan\u00eb ndikuar k\u00ebt\u00eb proces.<\/p>\n<p><strong>Periudha e Lasht\u00ebsis\u00eb dhe Mesjet\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb lasht\u00ebsi, territori q\u00eb sot njihet si Kosova ka qen\u00eb pjes\u00eb e Perandoris\u00eb Romake dhe m\u00eb von\u00eb Perandoris\u00eb Bizantine. N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb, Kosova ka qen\u00eb nj\u00eb pik\u00eb kryesore kalimi dhe nj\u00eb vend me r\u00ebnd\u00ebsi strategjike p\u00ebr tregtin\u00eb dhe ushtarak\u00ebt. Me shp\u00ebrb\u00ebrjen e Perandoris\u00eb Romake, territoret p\u00ebrreth Kosov\u00ebs kaluan n\u00ebn kontrollin e sllav\u00ebve t\u00eb Jugut, t\u00eb cil\u00ebt themeluan principata dhe mbret\u00ebri n\u00eb Ballkan.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb shekujve XI-XV, Kosova ishte qendra e shtetit mesjetar serb, me Prizrenin dhe Pej\u00ebn si qendra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme politike dhe fetare. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, shum\u00eb burime t\u00eb vjetra hartografike e paraqesin Kosov\u00ebn si pjes\u00eb t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb Serbe. Megjithat\u00eb, k\u00ebto harta nuk kishin kufij t\u00eb mir\u00ebp\u00ebrcaktuar, pasi autoritetet osmane, t\u00eb cilat e pushtuan Kosov\u00ebn n\u00eb shekullin XV, nuk p\u00ebrdornin kufij t\u00eb ngurt\u00eb administrativ\u00eb si\u00e7 i njohim sot.<\/p>\n<p><strong>Perandoria Osmane<\/strong><\/p>\n<p>Perandoria Osmane qeverisi Kosov\u00ebn p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 500 vjet, duke e p\u00ebrfshir\u00eb at\u00eb brenda vilajeteve t\u00eb saj. Kufijt\u00eb administrativ\u00eb gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe ishin fleksib\u00ebl dhe ndryshonin n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb nevojave ushtarake dhe administrative t\u00eb Perandoris\u00eb. Kosova u b\u00eb nj\u00eb pik\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb rrug\u00ebt tregtare q\u00eb lidhin Lindjen me Per\u00ebndimin. Me shp\u00ebrb\u00ebrjen graduale t\u00eb Perandoris\u00eb Osmane n\u00eb shekullin XIX, filluan t\u00eb vizatoheshin harta m\u00eb t\u00eb qarta dhe t\u00eb detajuara t\u00eb rajoneve t\u00eb Ballkanit, p\u00ebrfshir\u00eb Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p><strong>Periudha e Kongresit t\u00eb Berlinit dhe Konferenca e Londr\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>Pas Luft\u00ebs Ruso-Turke dhe Kongresit t\u00eb Berlinit n\u00eb vitin 1878, Kosova u b\u00eb nj\u00eb rajon me r\u00ebnd\u00ebsi strategjike p\u00ebr Serbin\u00eb, Malin e Zi dhe Austro-Hungarin\u00eb. Megjithat\u00eb, kufijt\u00eb e Kosov\u00ebs mbet\u00ebn brenda Perandoris\u00eb Osmane deri n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XX. Me shp\u00ebrthimin e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Ballkanike m\u00eb 1912 dhe shpalljen e Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb po at\u00eb vit, kufijt\u00eb e Kosov\u00ebs u b\u00ebn\u00eb objekt i ndarjeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1913, Konferenca e Londr\u00ebs p\u00ebrcaktoi kufijt\u00eb e rinj t\u00eb Ballkanit pas humbjes s\u00eb Perandoris\u00eb Osmane n\u00eb Luft\u00ebn e Par\u00eb Ballkanike. Nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e Kosov\u00ebs iu dha Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Serbis\u00eb, nd\u00ebrsa pjes\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb rajonit u aneksuan nga Mali i Zi. Kufijt\u00eb e rinj u bazuan kryesisht n\u00eb arritjet ushtarake dhe marr\u00ebveshjet diplomatike nd\u00ebrkomb\u00ebtare, duke l\u00ebn\u00eb pas tensione t\u00eb konsiderueshme etnike dhe kulturore.<\/p>\n<p><strong>Lufta e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore dhe Jugosllavia<\/strong><\/p>\n<p>Pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, Kosova u b\u00eb pjes\u00eb e Republik\u00ebs Federative t\u00eb Jugosllavis\u00eb, si nj\u00eb krahin\u00eb autonome brenda Serbis\u00eb. Harta e Kosov\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb u p\u00ebrcaktua nga kufijt\u00eb administrativ\u00eb t\u00eb Jugosllavis\u00eb, t\u00eb cilat njoh\u00ebn Kosov\u00ebn si nj\u00eb nj\u00ebsi brenda Serbis\u00eb, por pa statusin e nj\u00eb republike t\u00eb plot\u00eb si Sllovenia, Kroacia apo Bosnja.<\/p>\n<p>N\u00eb periudh\u00ebn pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, kufijt\u00eb e Kosov\u00ebs ishin t\u00eb qart\u00eb n\u00eb nivel administrativ, por statusi i saj politik dhe i autonomis\u00eb mbeti burim i konflikteve midis shqiptar\u00ebve etnik\u00eb dhe qeveris\u00eb federale jugosllave. K\u00ebto tensione kulmuan n\u00eb shp\u00ebrb\u00ebrjen e Jugosllavis\u00eb n\u00eb vitet &#8217;90 dhe fillimin e konflikteve t\u00eb armatosura n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Pas Luft\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs dhe Shpallja e Pavar\u00ebsis\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Pas nd\u00ebrhyrjes s\u00eb NATO-s n\u00eb Kosov\u00eb n\u00eb vitin 1999 dhe p\u00ebrfundimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs, Kosova u vu n\u00ebn administrimin e OKB-s\u00eb sipas Rezolut\u00ebs 1244 t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Sigurimit. Gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe, Kosova nuk kishte nj\u00eb status t\u00eb qart\u00eb politik dhe kufijt\u00eb e saj ishin t\u00eb mbik\u00ebqyrur nga forcat nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>M\u00eb 17 shkurt 2008, Kosova shpalli pavar\u00ebsin\u00eb e saj nga Serbia, dhe q\u00eb nga ajo koh\u00eb, harta e Kosov\u00ebs u njoh nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht nga shum\u00eb shtete, megjith\u00ebse Serbia dhe disa vende t\u00eb tjera nuk e njohin ende pavar\u00ebsin\u00eb e saj. Kufijt\u00eb aktual\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs pasqyrojn\u00eb kufijt\u00eb e saj t\u00eb njohur nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht si nj\u00eb shtet i pavarur, edhe pse konflikti politik dhe diplomatik mbi statusin e saj vazhdon.<\/p>\n<p>Vizatimi i hart\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs ka qen\u00eb nj\u00eb proces i gjat\u00eb dhe kompleks, i ndikuar nga zhvillimet historike, luftrat dhe marr\u00ebveshjet diplomatike nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Nga koh\u00ebrat e lashta deri n\u00eb periudh\u00ebn moderne, harta e Kosov\u00ebs ka pasur kufij t\u00eb ndryshuesh\u00ebm q\u00eb kan\u00eb reflektuar jo vet\u00ebm gjeografin\u00eb e saj, por edhe realitetet politike t\u00eb koh\u00ebs. Pavar\u00ebsisht sfidave, Kosova sot njihet nga shum\u00eb vende si nj\u00eb shtet i pavarur me kufijt\u00eb e saj t\u00eb qart\u00eb, duke qen\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e historis\u00eb s\u00eb Ballkanit dhe Evrop\u00ebs.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Historia e hart\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb e nd\u00ebrlikuar dhe reflekton proceset gjeopolitike, kulturore dhe historike q\u00eb kan\u00eb form\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb rajon t\u00eb Ballkanit nd\u00ebr shekuj. Q\u00eb nga antikiteti deri n\u00eb koh\u00ebt moderne, kufijt\u00eb e Kosov\u00ebs kan\u00eb kaluar n\u00ebp\u00ebr ndryshime t\u00eb shumta, p\u00ebr shkak t\u00eb pushtimeve, marr\u00ebveshjeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe luft\u00ebrave. P\u00ebr t\u00eb kuptuar se si u vizatua [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":83173,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6212],"tags":[6045],"class_list":["post-83174","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-editorial","tag-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83174","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=83174"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83174\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83175,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83174\/revisions\/83175"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/83173"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=83174"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=83174"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=83174"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}