{"id":83181,"date":"2024-09-19T12:00:39","date_gmt":"2024-09-19T10:00:39","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/?p=83181"},"modified":"2024-09-19T12:00:39","modified_gmt":"2024-09-19T10:00:39","slug":"marredheniet-shqiptaro-amerikane-nder-shekuj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/marredheniet-shqiptaro-amerikane-nder-shekuj\/","title":{"rendered":"Marr\u00ebdh\u00ebniet Shqiptaro-Amerikane nd\u00ebr shekuj"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMG_2520.jpeg\" alt=\"\" width=\"100%\" height=\"\" class=\"alignnone size-full wp-image-83182\" srcset=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMG_2520.jpeg 680w, https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMG_2520-300x161.jpeg 300w\" sizes=\"(max-width: 680px) 100vw, 680px\" \/><\/p>\n<p>Marr\u00ebdh\u00ebniet mes Shqip\u00ebris\u00eb dhe Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs (SHBA) kan\u00eb nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb dhe komplekse, t\u00eb karakterizuar nga bashk\u00ebpunimi, ndihma reciproke dhe sfidat politike. K\u00ebto marr\u00ebdh\u00ebnie kan\u00eb kaluar n\u00ebp\u00ebr faza t\u00eb ndryshme, duke u ndikuar nga konteksti historik i koh\u00ebs dhe zhvillimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga aspektet m\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve mes shqiptar\u00ebve dhe Amerik\u00ebs fillon n\u00eb shekullin XIX, kur shqiptar\u00ebt filluan t\u00eb emigrojn\u00eb n\u00eb SHBA n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb mund\u00ebsive m\u00eb t\u00eb mira ekonomike dhe nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb. Emigrimi shqiptar nisi kryesisht n\u00eb fund t\u00eb shekullit XIX dhe fillimin e shekullit XX, me nj\u00eb rritje t\u00eb madhe pas Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore. Emigrant\u00ebt shqiptar\u00eb n\u00eb SHBA shpesh u p\u00ebrfshin\u00eb n\u00eb aktivitete t\u00eb komunitetit dhe lobuan p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen shqiptare n\u00eb aren\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Nj\u00eb moment ky\u00e7 n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet shqiptaro-amerikane ishte shpallja e Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb m\u00eb 28 n\u00ebntor 1912. Pas k\u00ebsaj ngjarjeje, diaspora shqiptare n\u00eb SHBA pati nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb mbrojtjen dhe p\u00ebrkrahjen e interesave t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb konferencat nd\u00ebrkomb\u00ebtare q\u00eb pasuan Luft\u00ebn e Par\u00eb Bot\u00ebrore. Nj\u00eb nga figurat m\u00eb t\u00eb shquara ishte Fan Noli, nj\u00eb nga udh\u00ebheq\u00ebsit e shqiptar\u00ebve t\u00eb Amerik\u00ebs, i cili luajti nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb konsolidimin e kombit shqiptar.<\/p>\n<p>Gjithashtu, presidenti i SHBA-s\u00eb, Woodrow Wilson, ka pasur nj\u00eb ndikim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb ruajtjen e integritetit territorial t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb pas Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore. N\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes n\u00eb Paris n\u00eb vitin 1919, ai kund\u00ebrshtoi planet e ndarjes s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb mes fqinj\u00ebve t\u00eb saj, duke ndihmuar n\u00eb njohjen nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb si nj\u00eb shtet i pavarur.<\/p>\n<p>Marr\u00ebdh\u00ebniet shqiptaro-amerikane p\u00ebrjetuan nj\u00eb shk\u00ebputje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb. Me vendosjen e regjimit komunist n\u00eb Shqip\u00ebri pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, Shqip\u00ebria e Enver Hoxh\u00ebs u izolua nga Per\u00ebndimi dhe krijoi marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb ngushta me Bashkimin Sovjetik dhe m\u00eb von\u00eb me Kin\u00ebn. N\u00eb vitin 1946, marr\u00ebdh\u00ebniet diplomatike mes SHBA-s\u00eb dhe Shqip\u00ebris\u00eb u nd\u00ebrpren\u00eb, dhe Shqip\u00ebria u b\u00eb nj\u00eb nga vendet m\u00eb t\u00eb izoluara n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe, SHBA u angazhua p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur komunitetin shqiptar n\u00eb emigracion, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb diaspor\u00ebn shqiptare n\u00eb Amerik\u00eb. SHBA mbajti nj\u00eb q\u00ebndrim kritik ndaj regjimit komunist shqiptar, duke u p\u00ebrpjekur t\u00eb promovoj\u00eb demokracin\u00eb dhe t\u00eb drejtat e njeriut.<\/p>\n<p>Me r\u00ebnien e komunizmit n\u00eb fillim t\u00eb viteve 1990, marr\u00ebdh\u00ebniet shqiptaro-amerikane u rivendos\u00ebn. SHBA-ja ishte nj\u00eb nga mb\u00ebshtet\u00ebsit kryesor\u00eb t\u00eb tranzicionit demokratik t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe integrimit t\u00eb saj n\u00eb strukturat euroatlantike. N\u00eb vitin 1991, Shqip\u00ebria dhe SHBA-ja rikthyen marr\u00ebdh\u00ebniet diplomatike dhe q\u00eb nga ajo koh\u00eb, bashk\u00ebpunimi mes dy vendeve ka qen\u00eb i ngusht\u00eb dhe strategjik.<\/p>\n<p>Nj\u00eb moment vendimtar n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet shqiptaro-amerikane ishte ndihma e SHBA-s\u00eb gjat\u00eb kriz\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb n\u00eb fund t\u00eb viteve 1990. SHBA luajti nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb nd\u00ebrhyrjen ushtarake t\u00eb NATO-s n\u00eb Kosov\u00eb n\u00eb vitin 1999, duke kontribuar n\u00eb \u00e7lirimin e Kosov\u00ebs nga regjimi i Sllobodan Millosheviqit. Kjo nd\u00ebrhyrje forcoi edhe m\u00eb tej lidhjet mes shqiptar\u00ebve dhe SHBA-s\u00eb, si n\u00eb Shqip\u00ebri ashtu edhe n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb shekullin XXI, marr\u00ebdh\u00ebniet shqiptaro-amerikane jan\u00eb p\u00ebrqendruar n\u00eb bashk\u00ebpunimin strategjik, ekonomik dhe ushtarak. Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb aleat i besuesh\u00ebm i SHBA-s\u00eb n\u00eb rajon, ve\u00e7an\u00ebrisht pas an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb saj n\u00eb NATO n\u00eb vitin 2009. SHBA-ja ka mb\u00ebshtetur Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb p\u00ebrpjekjet e saj p\u00ebr reforma n\u00eb drejt\u00ebsi, luft\u00ebn kund\u00ebr korrupsionit dhe nd\u00ebrtimin e institucioneve demokratike.<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, shqiptar\u00ebt kan\u00eb nj\u00eb perceptim shum\u00eb pozitiv p\u00ebr SHBA-n\u00eb. Studimet tregojn\u00eb se SHBA-ja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga vendet m\u00eb t\u00eb dashura p\u00ebr shqiptar\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt e shohin Amerik\u00ebn si nj\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebse kryesore t\u00eb liris\u00eb dhe demokracis\u00eb n\u00eb rajon.<\/p>\n<p>Marr\u00ebdh\u00ebniet shqiptaro-amerikane kan\u00eb kaluar n\u00ebp\u00ebr faza t\u00eb ndryshme, por n\u00eb thelb kan\u00eb qen\u00eb gjithmon\u00eb t\u00eb bazuara n\u00eb vlerat e p\u00ebrbashk\u00ebta t\u00eb liris\u00eb, demokracis\u00eb dhe bashk\u00ebpunimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar. SHBA ka qen\u00eb nj\u00eb partner i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, q\u00eb nga njohja e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb saj n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XX, deri te mb\u00ebshtetja e tranzicionit demokratik dhe an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb NATO. K\u00ebto marr\u00ebdh\u00ebnie jan\u00eb nj\u00eb shembull i bashk\u00ebpunimit t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm mes nj\u00eb superfuqie dhe nj\u00eb vendi t\u00eb vog\u00ebl, por t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb rajon.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Marr\u00ebdh\u00ebniet mes Shqip\u00ebris\u00eb dhe Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs (SHBA) kan\u00eb nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb dhe komplekse, t\u00eb karakterizuar nga bashk\u00ebpunimi, ndihma reciproke dhe sfidat politike. K\u00ebto marr\u00ebdh\u00ebnie kan\u00eb kaluar n\u00ebp\u00ebr faza t\u00eb ndryshme, duke u ndikuar nga konteksti historik i koh\u00ebs dhe zhvillimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Nj\u00eb nga aspektet m\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve mes shqiptar\u00ebve [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":83182,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[3803],"class_list":["post-83181","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture","tag-aktuale"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83181","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=83181"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83181\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83183,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83181\/revisions\/83183"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/83182"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=83181"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=83181"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=83181"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}