{"id":94226,"date":"2026-01-20T16:05:11","date_gmt":"2026-01-20T13:05:11","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/nje-shekull-pritje-ckerkon-te-tregoje-eksperimenti-me-i-vjeter-ne-bote\/"},"modified":"2026-01-20T16:05:11","modified_gmt":"2026-01-20T13:05:11","slug":"nje-shekull-pritje-ckerkon-te-tregoje-eksperimenti-me-i-vjeter-ne-bote","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/nje-shekull-pritje-ckerkon-te-tregoje-eksperimenti-me-i-vjeter-ne-bote\/","title":{"rendered":"Nj\u00eb shekull pritje: \u00e7\u2019k\u00ebrkon t\u00eb tregoj\u00eb eksperimenti m\u00eb i vjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb?"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/pitch-drop-lab-experiment.jpg\" alt=\"Nj\u00eb shekull pritje: \u00e7\u2019k\u00ebrkon t\u00eb tregoj\u00eb eksperimenti m\u00eb i vjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb?\"\/><\/figure>\n<p>Ndonj\u00ebher\u00eb shkenca mund t\u00eb jet\u00eb tep\u00ebr e ngadalt\u00eb. T\u00eb dh\u00ebnat vijn\u00eb me pika t\u00eb holla dhe t\u00eb zbehta, e v\u00ebrteta rrjedh me v\u00ebshtir\u00ebsi dhe del e paq\u00ebndrueshme. Eksperimenti laboratorik m\u00eb jet\u00ebgjat\u00eb n\u00eb bot\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pun\u00eb e vazhdueshme, shoq\u00ebruar me durim shkencor.<\/p>\n<p>Ai \u00ebsht\u00eb zhvilluar vazhdimisht p\u00ebr gati nj\u00eb shekull, n\u00ebn mbik\u00ebqyrjen e ngusht\u00eb t\u00eb disa kujdestar\u00ebve dhe shum\u00eb spektator\u00ebve. Gjith\u00e7ka filloi n\u00eb vitin 1927, kur fizikani Thomas Parnell n\u00eb Universitetin e Queensland n\u00eb Australi mbushi nj\u00eb gyp t\u00eb mbyllur me l\u00ebngun m\u00eb t\u00eb trashin e njohur: katranin, nj\u00eb derivat q\u00eb dikur p\u00ebrdorej p\u00ebr t\u00eb izoluar anijet.<\/p>\n<p>Ky mbetet nj\u00eb nga eksperimentet m\u00eb t\u00eb famshme t\u00eb historis\u00eb. Tre vjet m\u00eb von\u00eb, n\u00eb vitin 1930, Parnell preu bishtin e gypit p\u00ebr t\u00eb nisur zyrtarisht Eksperimentin e R\u00ebnies s\u00eb Katranit. Q\u00eb nga ajo koh\u00eb, substanca e zez\u00eb filloi t\u00eb rrjedh\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb temperatur\u00eb ambienti, katrani mund t\u00eb duket i ngurt\u00eb, por n\u00eb fakt \u00ebsht\u00eb nj\u00eb l\u00ebng 100 miliard\u00eb her\u00eb m\u00eb viskoz se uji. U desh\u00ebn tet\u00eb vjet q\u00eb pika e par\u00eb t\u00eb shk\u00ebputej dhe t\u00eb arrinte fundin e en\u00ebs. M\u00eb pas, pikat ran\u00eb me nj\u00eb rit\u00ebm prej rreth nj\u00eb her\u00eb n\u00eb tet\u00eb vjet, duke u ngadal\u00ebsuar m\u00eb tej pasi n\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb u instalua kondicioneri n\u00eb vitet 1980.<\/p>\n<p>Sot, 96 vjet pas hapjes s\u00eb gypit, kan\u00eb rrjedhur gjithsej vet\u00ebm n\u00ebnt\u00eb pika. E fundit u regjistrua n\u00eb vitin 2014. Shkenc\u00ebtar\u00ebt presin q\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb bjer\u00eb brenda viteve 2020, por pritja vazhdon. Askush nuk e ka par\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb nj\u00eb pik\u00eb t\u00eb bjer\u00eb drejtp\u00ebrdrejt me sy t\u00eb lir\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe pse eksperimenti tani transmetohet drejtp\u00ebrdrejt, probleme t\u00eb ndryshme teknike n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn kan\u00eb b\u00ebr\u00eb q\u00eb t\u00eb na shp\u00ebtoj\u00eb \u00e7do moment vendimtar. Pas Parnell, fizikani John Mainstone mori detyr\u00ebn e kujdestaris\u00eb n\u00eb vitin 1961.<\/p>\n<p>Mjerisht, t\u00eb dy vdiq\u00ebn pa par\u00eb kurr\u00eb me syt\u00eb e tyre momentin e r\u00ebnies. Mainstone sh\u00ebrbeu si kujdestar p\u00ebr 52 vjet. N\u00eb vitin 2000, ai e humbi momentin sepse nj\u00eb stuhi nd\u00ebrpreu transmetimin e kamer\u00ebs dhe nd\u00ebrroi jet\u00eb vet\u00ebm pak muaj para r\u00ebnies s\u00eb radh\u00ebs n\u00eb vitin 2014. Aktualisht, profesori i fizik\u00ebs Andrew White \u00ebsht\u00eb kujdestari i tret\u00eb i k\u00ebtij eksperimenti, duke pritur me padurim r\u00ebnien e dhjet\u00eb dhe t\u00eb shum\u00ebpritur t\u00eb pik\u00ebs s\u00eb katranit.\/tesheshi\/<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>tesheshi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ndonj\u00ebher\u00eb shkenca mund t\u00eb jet\u00eb tep\u00ebr e ngadalt\u00eb. T\u00eb dh\u00ebnat vijn\u00eb me pika t\u00eb holla dhe t\u00eb zbehta, e v\u00ebrteta rrjedh me v\u00ebshtir\u00ebsi dhe del e paq\u00ebndrueshme. Eksperimenti laboratorik m\u00eb jet\u00ebgjat\u00eb n\u00eb bot\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pun\u00eb e vazhdueshme, shoq\u00ebruar me durim shkencor. Ai \u00ebsht\u00eb zhvilluar vazhdimisht p\u00ebr gati nj\u00eb shekull, n\u00ebn mbik\u00ebqyrjen e ngusht\u00eb t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":94225,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-94226","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknologji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94226","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=94226"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94226\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/94225"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=94226"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=94226"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=94226"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}