{"id":96155,"date":"2026-01-31T12:10:25","date_gmt":"2026-01-31T09:10:25","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/ku-fshihen-insektet-ne-dimer\/"},"modified":"2026-01-31T12:10:25","modified_gmt":"2026-01-31T09:10:25","slug":"ku-fshihen-insektet-ne-dimer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/ku-fshihen-insektet-ne-dimer\/","title":{"rendered":"Ku fshihen insektet n\u00eb dim\u00ebr?"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/1769781240-GettyImages-2233562001-1.jpg\" alt=\"Ku fshihen insektet n\u00eb dim\u00ebr?\"\/><\/figure>\n<p>Sapo vijn\u00eb dit\u00ebt e ftohta, bota e insekteve duket se hesht plot\u00ebsisht. Nuk ka m\u00eb gum\u00ebzhitje mizash, pickime mushkonjash apo flutura q\u00eb rrethojn\u00eb dritat e nat\u00ebs. Por, ky qet\u00ebsim nuk do t\u00eb thot\u00eb se ato jan\u00eb zhdukur p\u00ebrfundimisht nga faqja e dheut.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, insektet kan\u00eb zhvilluar disa nga strategjit\u00eb m\u00eb magjeps\u00ebse t\u00eb mbijetes\u00ebs n\u00eb planet p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb ball\u00eb prov\u00ebs s\u00eb tyre m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb mbijetesa ndaj ngricave. Si qenie ektoterme, insektet nuk kan\u00eb mund\u00ebsi ta rregullojn\u00eb temperatur\u00ebn e trupit nga brenda si\u00e7 b\u00ebjm\u00eb ne njer\u00ebzit apo gjitar\u00ebt e tjer\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb parandaluar kthimin e tyre n\u00eb kristale akulli, shum\u00eb prej tyre prodhojn\u00eb substanca kimike t\u00eb specializuara si gliceroli dhe poliolet. K\u00ebto l\u00ebnd\u00eb veprojn\u00eb si nj\u00eb antifriz i v\u00ebrtet\u00eb natyror duke ulur pik\u00ebn e ngrirjes s\u00eb l\u00ebngjeve t\u00eb trupit dhe duke\u00a0i\u00a0mbrojtur qelizat nga d\u00ebmtimet vdekjeprur\u00ebse.<\/p>\n<p>Larva e flutur\u00ebs arktike,\u00a0mbetet nj\u00eb kampionet e v\u00ebrtet\u00eb e k\u00ebsaj teknike pasi ajo arrin t\u00eb mbijetoj\u00eb edhe kur temperaturat jasht\u00eb sh\u00ebnojn\u00eb minus 70 grad\u00eb celsius. Ndryshe nga gjumi dim\u00ebror q\u00eb njohim te kafsh\u00ebt e m\u00ebdha, shum\u00eb insekte hyjn\u00eb n\u00eb nj\u00eb gjendje t\u00eb quajtur diapauz\u00eb.<\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pezullim biologjik i programuar q\u00eb nuk fillon kur vjen i ftohti, por shum\u00eb m\u00eb her\u00ebt. Insektet arrijn\u00eb ta parashikojn\u00eb dimrin p\u00ebrmes shkurtimit t\u00eb or\u00ebve t\u00eb dit\u00ebs, gj\u00eb q\u00eb sh\u00ebrben si sinjali m\u00eb i sakt\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndaluar rritjen dhe p\u00ebr t\u00eb ulur metabolizmin n\u00eb nivele minimale.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe ato duken pothuajse t\u00eb vdekura p\u00ebr syrin e njeriut, por n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb po kursejn\u00eb \u00e7do miligram energjie deri n\u00eb ardhjen e pranver\u00ebs. Sigurisht, jo t\u00eb gjitha llojet zgjedhin t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn rrug\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbijetuar.<\/p>\n<p>P\u00ebr shembull, blet\u00ebt e mjaltit\u00a0nuk flen\u00eb fare gjat\u00eb dimrit. Ato mblidhen n\u00eb nj\u00eb l\u00ebmsh t\u00eb madh rreth mbret\u00ebresh\u00ebs dhe dridhin vazhdimisht muskujt e krah\u00ebve p\u00ebr t\u00eb prodhuar nxeht\u00ebsi, duke e mbajtur t\u00eb ngroht\u00eb\u00a0brend\u00ebsin\u00eb e kosheres.<\/p>\n<p>Milingonat preferojn\u00eb t\u00eb zbresin thell\u00eb n\u00eb galerit\u00eb e tyre n\u00ebn tok\u00eb, ku nuk dep\u00ebrton dot\u00a0i ftohti i sip\u00ebrfaqes. Nd\u00ebrkoh\u00eb, fluturat monarke zgjedhin nj\u00eb rrug\u00eb krejt tjet\u00ebr duke nd\u00ebrmarr\u00eb udh\u00ebtime epike migruese prej 4.000\u00a0kilometrash drejt vendeve m\u00eb t\u00eb ngrohta.<\/p>\n<p>Nj\u00eb fakt interesant dhe pak i njohur, \u00ebsht\u00eb se dimrat e but\u00eb jan\u00eb paradoksalisht m\u00eb t\u00eb rreziksh\u00ebm p\u00ebr insektet sesa dimrat e ashp\u00ebr. N\u00ebse temperaturat rriten papritur, metabolizmi i tyre zgjohet dhe ato fillojn\u00eb t\u00eb konsumojn\u00eb shum\u00eb shpejt rezervat e yndyr\u00ebs.<\/p>\n<p>Ky zgjim i rrem\u00eb, b\u00ebn q\u00eb ato t\u00eb mbeten pa energji p\u00ebrpara se t\u00eb dalin lulet e para, duke shkaktuar shpesh vdekjen e tyre nga uria. Pra, her\u00ebn tjet\u00ebr q\u00eb do t\u00eb shihni nj\u00eb blet\u00eb apo nj\u00eb flutur n\u00eb pranver\u00ebn e par\u00eb, kujtoni se ajo sapo ka fituar nj\u00eb betej\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb kund\u00ebr ligjeve t\u00eb fizik\u00ebs.\/tesheshi. com\/<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>tesheshi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sapo vijn\u00eb dit\u00ebt e ftohta, bota e insekteve duket se hesht plot\u00ebsisht. Nuk ka m\u00eb gum\u00ebzhitje mizash, pickime mushkonjash apo flutura q\u00eb rrethojn\u00eb dritat e nat\u00ebs. Por, ky qet\u00ebsim nuk do t\u00eb thot\u00eb se ato jan\u00eb zhdukur p\u00ebrfundimisht nga faqja e dheut. N\u00eb fakt, insektet kan\u00eb zhvilluar disa nga strategjit\u00eb m\u00eb magjeps\u00ebse t\u00eb mbijetes\u00ebs n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":96154,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-96155","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknologji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96155","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=96155"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96155\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/96154"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=96155"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=96155"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=96155"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}