{"id":96873,"date":"2026-02-05T11:30:21","date_gmt":"2026-02-05T08:30:21","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/thatesira-ekstreme-po-e-ndan-me-dysh-kete-kontinent\/"},"modified":"2026-02-05T11:30:21","modified_gmt":"2026-02-05T08:30:21","slug":"thatesira-ekstreme-po-e-ndan-me-dysh-kete-kontinent","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/thatesira-ekstreme-po-e-ndan-me-dysh-kete-kontinent\/","title":{"rendered":"That\u00ebsira ekstreme po e ndan m\u00eb dysh k\u00ebt\u00eb kontinent"},"content":{"rendered":"<figure class=\"post-featured-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/prizrenpostog-og.jpg\" alt=\"That\u00ebsira ekstreme po e ndan m\u00eb dysh k\u00ebt\u00eb kontinent\"\/><\/figure>\n<p>Procesi i ndarjes s\u00eb kontinentit afrikan nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb thjesht nj\u00eb hipotez\u00eb e larg\u00ebt gjeologjike, por nj\u00eb realitet q\u00eb po ndikohet drejtp\u00ebrdrejt nga tharja ekstreme e rajoneve t\u00eb tij lindore. Sipas studimeve t\u00eb fundit, p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebrkimet e gjeologut Christopher Scholz, ekziston nj\u00eb lidhje sasiore midis humbjes s\u00eb masave ujore dhe shpejt\u00ebsis\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn pllakat tektonike po largohen nga nj\u00ebra-tjetra.<\/p>\n<p>Mij\u00ebra vjet m\u00eb par\u00eb, gjat\u00eb Periudh\u00ebs s\u00eb Lag\u00ebsht Afrikane, rajone q\u00eb sot jan\u00eb shkret\u00ebtira ishin savana t\u00eb harlisura me liqene gjigant\u00eb, si\u00e7 ishte rasti i Liqenit Turkana, i cili dikur ishte qindra metra m\u00eb i thell\u00eb se sot. Kjo mas\u00eb kolosale uji ushtronte nj\u00eb presion t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm mbi koren e Tok\u00ebs, duke vepruar si nj\u00eb forc\u00eb stabilizuese q\u00eb mbante t\u00eb frenuar l\u00ebvizjen e \u00e7arjeve tektonike posht\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, me ndryshimin e klim\u00ebs dhe avullimin e k\u00ebtyre rezervuar\u00ebve natyror\u00eb, pesha mbi koren tok\u00ebsore \u00ebsht\u00eb reduktuar ndjesh\u00ebm, duke lejuar q\u00eb Sistemi i \u00c7arjeve t\u00eb Afrik\u00ebs Lindore t\u00eb b\u00ebhet m\u00eb aktiv.<\/p>\n<p>Reduktimi i presionit t\u00eb ujit ka sjell\u00eb dy pasoja kryesore. S\u00eb pari, \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb e leht\u00eb dhe m\u00eb e shpejt\u00eb rr\u00ebshqitja e t\u00eb \u00e7arave tektonike. S\u00eb dyti, dekompresioni i mantelit n\u00ebn vullkanet e rajonit e ka rritur prodhimin e magm\u00ebs.<\/p>\n<p>Kjo magm\u00eb e tep\u00ebrt mbush t\u00eb \u00e7arat n\u00ebntok\u00ebsore dhe\u00a0e rrit presionin\u00a0tektonik, duke e shtyr\u00eb koren drejt nj\u00eb ndarjeje m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb. Aktualisht, Afrika Lindore po shk\u00ebputet nga pjesa tjet\u00ebr e mas\u00ebs tok\u00ebsore me nj\u00eb shpejt\u00ebsi prej rreth 6.35 mm n\u00eb vit, por studimet tregojn\u00eb se humbja e ujit e ka rritur k\u00ebt\u00eb norm\u00eb me rreth 3\u00a0p\u00ebr qind gjat\u00eb pes\u00eb mij\u00eb viteve fundit.<\/p>\n<p>Ky fenomen po form\u00ebson nj\u00eb t\u00eb ardhme ku pllaka somaleze do t\u00eb ndahet p\u00ebrfundimisht nga ajo nubiane, duke krijuar nj\u00eb oqean t\u00eb ri dhe duke e ndar\u00eb kontinentin n\u00eb dy pjes\u00eb t\u00eb ve\u00e7anta, nj\u00eb proces ku klima dhe gjeologjia po g\u00ebrshetohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dramatike.\u00a0\/tesheshi. com\/<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\"\/>\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Burimi: <strong>tesheshi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Procesi i ndarjes s\u00eb kontinentit afrikan nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb thjesht nj\u00eb hipotez\u00eb e larg\u00ebt gjeologjike, por nj\u00eb realitet q\u00eb po ndikohet drejtp\u00ebrdrejt nga tharja ekstreme e rajoneve t\u00eb tij lindore. Sipas studimeve t\u00eb fundit, p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebrkimet e gjeologut Christopher Scholz, ekziston nj\u00eb lidhje sasiore midis humbjes s\u00eb masave ujore dhe shpejt\u00ebsis\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn pllakat [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":94304,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-96873","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknologji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96873","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=96873"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96873\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/94304"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=96873"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=96873"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=96873"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}