{"id":43341,"date":"2026-08-06T12:46:45","date_gmt":"2026-08-06T10:46:45","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/ba\/palmino-ulje-u-mlijecnim-proizvodima-i-preradjenoj-hrani-sto-trebamo-znati-o-kolicini-i-utjecaju-na-zdravlje\/"},"modified":"2026-08-06T12:46:47","modified_gmt":"2026-08-06T10:46:47","slug":"palmino-ulje-u-mlijecnim-proizvodima-i-preradjenoj-hrani-sto-trebamo-znati-o-kolicini-i-utjecaju-na-zdravlje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/ba\/palmino-ulje-u-mlijecnim-proizvodima-i-preradjenoj-hrani-sto-trebamo-znati-o-kolicini-i-utjecaju-na-zdravlje\/","title":{"rendered":"Palmino ulje u mlije\u010dnim proizvodima i prera\u0111enoj hrani: \u0160to trebamo znati o koli\u010dini i utjecaju na zdravlje?"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/ba\/wp-content\/uploads\/prizrenpost-og-388.png\" style=\"width:100%;height:auto;margin-bottom:20px\"><\/p>\n<p>Mund t\u00eb p\u00ebrdoret ligj\u00ebrisht n\u00eb shum\u00eb ushqime, por jo p\u00ebr ta z\u00ebvend\u00ebsuar pa transparenc\u00eb yndyr\u00ebn e qum\u00ebshtit \u2013 \u00e7far\u00eb tregojn\u00eb OBSH-ja, Codex Alimentarius, EFSA-ja, FDA-ja dhe studimet shkencore<\/p>\n<p>Vaji i palm\u00ebs \u00ebsht\u00eb vaj bimor i ngr\u00ebnsh\u00ebm dhe p\u00ebrdorimi i tij i deklaruar n\u00eb biskota, biskota me shtresa, kremra, margarina, akullore, mbushje \u00ebmb\u00eblsirash dhe ushqime t\u00eb tjera t\u00eb p\u00ebrpunuara nuk e b\u00ebn automatikisht produktin t\u00eb palejuesh\u00ebm ose t\u00eb rreziksh\u00ebm.<\/p>\n<p>Te produktet e qum\u00ebshtit, megjithat\u00eb, \u00e7\u00ebshtja ndryshon: problemi kryesor \u00ebsht\u00eb n\u00ebse yndyra karakteristike e qum\u00ebshtit \u00ebsht\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar me vaj palme ose me nj\u00eb yndyr\u00eb tjet\u00ebr bimore, nd\u00ebrsa produkti vazhdon t\u00eb paraqitet si qum\u00ebsht, djath\u00eb, gjalp\u00eb, kos apo produkt tjet\u00ebr i mir\u00ebfillt\u00eb qum\u00ebshti.<\/p>\n<p>Kur nj\u00eb produkt nuk mund t\u00eb quhet m\u00eb produkt i mir\u00ebfillt\u00eb qum\u00ebshti?<\/p>\n<p>Sipas\u00a0Standardit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm CXS 206-1999 t\u00eb Codex Alimentarius p\u00ebr p\u00ebrdorimin e em\u00ebrtimeve t\u00eb qum\u00ebshtit, produkti qum\u00ebshtor p\u00ebrftohet nga p\u00ebrpunimi i qum\u00ebshtit. Ai mund t\u00eb p\u00ebrmbaj\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb nevojsh\u00ebm p\u00ebr prodhimin, por k\u00ebta nuk duhet t\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr ta z\u00ebvend\u00ebsuar pjes\u00ebrisht ose t\u00ebr\u00ebsisht nj\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs karakteristik t\u00eb qum\u00ebshtit, nd\u00ebrsa produkti vazhdon t\u00eb paraqitet si produkt i mir\u00ebfillt\u00eb qum\u00ebshti.<\/p>\n<p>Kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se nj\u00eb p\u00ebrzierje me qum\u00ebsht dhe yndyr\u00eb bimore nuk mund t\u00eb prodhohet ose t\u00eb shitet. Codex Alimentarius njeh edhe kategori t\u00eb ve\u00e7anta produktesh q\u00eb kombinojn\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs t\u00eb qum\u00ebshtit me yndyr\u00eb bimore. Por em\u00ebrtimi duhet ta tregoj\u00eb qart\u00eb natyr\u00ebn reale t\u00eb produktit dhe t\u00eb mos krijoj\u00eb p\u00ebrshtypjen se konsumatori po blen djath\u00eb, gjalp\u00eb ose produkt tjet\u00ebr t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00eb vet\u00ebm nga qum\u00ebshti dhe yndyra e tij natyrore.<\/p>\n<p>E pranueshme:\u00a0nj\u00eb produkt me qum\u00ebsht dhe yndyr\u00eb bimore, i em\u00ebrtuar dhe i deklaruar qart\u00eb sipas p\u00ebrb\u00ebrjes reale.<\/p>\n<p>E papranueshme:\u00a0z\u00ebvend\u00ebsimi i yndyr\u00ebs s\u00eb qum\u00ebshtit me vaj palme dhe paraqitja e produktit si produkt i mir\u00ebfillt\u00eb qum\u00ebshti, pa e b\u00ebr\u00eb t\u00eb qart\u00eb z\u00ebvend\u00ebsimin.<\/p>\n<p>Ligjshm\u00ebria dhe vlera ushqyese, nd\u00ebrkaq, nuk jan\u00eb e nj\u00ebjta gj\u00eb. Nj\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs mund t\u00eb jet\u00eb i lejuesh\u00ebm p\u00ebr p\u00ebrdorim, por kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se rekomandohet t\u00eb konsumohet shpesh ose n\u00eb sasi t\u00eb m\u00ebdha, transmeton Telegrafi.<\/p>\n<p>Produktet me qum\u00ebsht dhe yndyr\u00eb bimore mund t\u00eb ken\u00eb ngjyr\u00eb, form\u00eb, struktur\u00eb dhe ambalazh t\u00eb ngjash\u00ebm me produktet tradicionale t\u00eb qum\u00ebshtit. Prandaj, konsumatori nuk duhet t\u00eb mb\u00ebshtetet vet\u00ebm te fotografia, emri tregtar ose pamja e pjes\u00ebs s\u00eb p\u00ebrparme t\u00eb paketimit.<\/p>\n<p>Duhet kontrolluar em\u00ebrtimi i plot\u00eb i ushqimit dhe lista e p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsve. Shprehje si\u00a0\u201cprodukt me qum\u00ebsht dhe yndyr\u00eb bimore\u201d, \u201cp\u00ebrgatitje ushqimore\u201d ose \u201cprodukt analog\u201d tregojn\u00eb se nuk b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr produkt tradicional t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00eb vet\u00ebm nga qum\u00ebshti.<\/p>\n<p>N\u00eb p\u00ebrb\u00ebrje duhet k\u00ebrkuar n\u00ebse p\u00ebrmenden: vaji i palm\u00ebs; yndyra e palm\u00ebs; oleina e palm\u00ebs; vaji i b\u00ebrtham\u00ebs s\u00eb palm\u00ebs; yndyra t\u00eb tjera bimore.<\/p>\n<p>P\u00ebrb\u00ebr\u00ebsit zakonisht renditen sipas sasis\u00eb s\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb koh\u00ebn e prodhimit. Kur yndyra bimore figuron nd\u00ebr p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsit e par\u00eb, ajo p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb produktit. Megjithat\u00eb, lista e p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsve nuk e tregon gjithmon\u00eb p\u00ebrqindjen e sakt\u00eb t\u00eb vajit t\u00eb palm\u00ebs. P\u00ebr vler\u00ebsimin ushqimor, treguesi m\u00eb praktik \u00ebsht\u00eb rubrika\u00a0\u201cprej t\u00eb cilave yndyra t\u00eb ngopura\u201d\u00a0n\u00eb tabel\u00ebn ushqyese.<\/p>\n<p>Nuk mund t\u00eb thuhet se \u00e7do produkt i till\u00eb \u00ebsht\u00eb mashtrues ose se \u00e7do ambalazh \u00ebsht\u00eb krijuar q\u00ebllimisht p\u00ebr ta hutuar bler\u00ebsin pa analizuar produktin konkret. Por transparenca k\u00ebrkon q\u00eb konsumatori ta kuptoj\u00eb natyr\u00ebn reale t\u00eb ushqimit p\u00ebrpara se ta blej\u00eb.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb vaji i palm\u00ebs dhe pse p\u00ebrdoret kaq shum\u00eb?<\/p>\n<p>Vaji i palm\u00ebs merret nga tuli i frytit t\u00eb palm\u00ebs vajore. Ai nuk \u00ebsht\u00eb i nj\u00ebjt\u00eb me vajin e b\u00ebrtham\u00ebs s\u00eb palm\u00ebs, i cili nxirret nga fara dhe ka p\u00ebrqindje edhe m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb acideve yndyrore t\u00eb ngopura.<\/p>\n<p>Sipas\u00a0Standardit CXS 210-1999 t\u00eb Codex Alimentarius p\u00ebr vajrat bimore, acidi palmitik p\u00ebrb\u00ebn zakonisht rreth 39,3\u201347,5 p\u00ebr qind t\u00eb acideve yndyrore t\u00eb vajit t\u00eb palm\u00ebs. Kur llogariten edhe acidet e tjera t\u00eb ngopura, af\u00ebrsisht gjysma e p\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb tij p\u00ebrb\u00ebhet nga acide yndyrore t\u00eb ngopura.<\/p>\n<p>Kjo p\u00ebrb\u00ebrje e b\u00ebn vajin e palm\u00ebs gjysm\u00eb t\u00eb ngurt\u00eb n\u00eb temperatur\u00ebn e dhom\u00ebs, relativisht t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm ndaj oksidimit dhe t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr t\u2019u dh\u00ebn\u00eb produkteve fort\u00ebsi, kremozitet ose struktur\u00eb krokante. Ai gjithashtu e zgjat q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb e ushqimit dhe mund t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb yndyrat pjes\u00ebrisht t\u00eb hidrogjenizuara q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb transyndyra.<\/p>\n<p>Dobit\u00eb teknologjike, megjithat\u00eb, nuk n\u00ebnkuptojn\u00eb se vaji i palm\u00ebs \u00ebsht\u00eb zgjedhja m\u00eb e favorshme p\u00ebr sh\u00ebndetin. Vajrat e pasur me acide yndyrore t\u00eb pangopura, si vaji i ullirit ose i kolz\u00ebs, zakonisht kan\u00eb ndikim m\u00eb t\u00eb mir\u00eb n\u00eb profilin e yndyrave n\u00eb gjak.<\/p>\n<p>Nuk ekziston nj\u00eb kufi universal q\u00eb p\u00ebrcakton sa gram\u00eb vaj palme mund t\u00eb konsumohen \u00e7do dit\u00eb. Rekomandimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare vendosin kufi p\u00ebr\u00a0t\u00eb gjitha acidet yndyrore t\u00eb ngopura, pavar\u00ebsisht n\u00ebse vijn\u00eb nga vaji i palm\u00ebs, gjalpi, djathi, mishi, \u00e7okollata apo ushqime t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>N\u00eb udh\u00ebzimin e vitit 2023,\u00a0Organizata Bot\u00ebrore e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb\u00a0rekomandon q\u00eb, te personat nga mosha dyvje\u00e7are e lart, acidet yndyrore t\u00eb ngopura t\u00eb sigurojn\u00eb m\u00eb pak se 10 p\u00ebr qind t\u00eb energjis\u00eb ditore. OBSH-ja rekomandon gjithashtu q\u00eb yndyrat e konsumuara t\u00eb jen\u00eb kryesisht t\u00eb pangopura.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb diet\u00eb prej 2.000 kilokalorish, 10 p\u00ebr qind e energjis\u00eb p\u00ebrkthehet n\u00eb rreth\u00a022 gram\u00eb yndyra t\u00eb ngopura n\u00eb dit\u00eb. N\u00eb nj\u00eb diet\u00eb prej 2.500 kilokalorish, sasia \u00ebsht\u00eb rreth\u00a028 gram\u00eb. K\u00ebto shifra p\u00ebrfshijn\u00eb t\u00eb gjitha burimet ushqimore t\u00eb dit\u00ebs.<\/p>\n<p>Duke qen\u00eb se af\u00ebrsisht gjysma e vajit t\u00eb palm\u00ebs \u00ebsht\u00eb yndyr\u00eb e ngopur, 20 gram\u00eb vaj palme mund t\u00eb sigurojn\u00eb p\u00ebraf\u00ebrsisht 10 gram\u00eb yndyra t\u00eb ngopura \u2013 pothuajse gjysm\u00ebn e sasis\u00eb maksimale t\u00eb rekomanduar n\u00eb nj\u00eb diet\u00eb prej 2.000 kilokalorish.<\/p>\n<p>Problemi kryesor \u00ebsht\u00eb grumbullimi. Nj\u00eb person mund t\u00eb mos e p\u00ebrdor\u00eb vajin e palm\u00ebs n\u00eb gatim, por ta marr\u00eb disa her\u00eb gjat\u00eb dit\u00ebs p\u00ebrmes biskotave, biskotave me shtresa, kremrave, akullores, brum\u00ebrave dhe ushqimeve t\u00eb gatshme.<\/p>\n<p>N\u00ebse nj\u00eb produkt p\u00ebrmban 14 gram\u00eb yndyra t\u00eb ngopura p\u00ebr 100 gram\u00eb dhe konsumohen 50 gram\u00eb, porcioni siguron 7 gram\u00eb yndyra t\u00eb ngopura \u2013 af\u00ebrsisht nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebn e sasis\u00eb maksimale ditore p\u00ebr nj\u00eb diet\u00eb prej 2.000 kilokalorish.<\/p>\n<p>Udh\u00ebzimi i OBSH-s\u00eb p\u00ebr kufizimin e yndyrave t\u00eb ngopura zbatohet nga mosha dyvje\u00e7are, por sasia konkrete n\u00eb gram\u00eb ndryshon sipas nevojave energjetike t\u00eb f\u00ebmij\u00ebs. Meqen\u00ebse f\u00ebmij\u00ebt zakonisht konsumojn\u00eb m\u00eb pak energji se t\u00eb rriturit, edhe sasia absolute e yndyrave t\u00eb ngopura q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson 10 p\u00ebr qind t\u00eb energjis\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e vog\u00ebl.<\/p>\n<p>P\u00ebr shembull, n\u00eb nj\u00eb ushqyerje prej 1.400 kilokalorish, 10 p\u00ebr qind e energjis\u00eb p\u00ebrkon me rreth 16 gram\u00eb yndyra t\u00eb ngopura. Disa porcione biskotash, biskotash me shtresa, kremrash t\u00eb \u00ebmb\u00ebl, \u00e7okollatash ose brum\u00ebrash industrial\u00eb mund t\u00eb z\u00ebn\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb k\u00ebsaj sasie.<\/p>\n<p>Problemi te f\u00ebmij\u00ebt nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm vaji i palm\u00ebs. Ushqimet q\u00eb e p\u00ebrmbajn\u00eb shpesh kan\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht shum\u00eb sheqer, miell t\u00eb rafinuar dhe kalori, nd\u00ebrsa ofrojn\u00eb pak fibra dhe vlera t\u00eb tjera ushqyese. Konsumimi i shpesht\u00eb mund t\u00eb favorizoj\u00eb tepric\u00ebn kalorike, shtimin jo t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm n\u00eb pesh\u00eb dhe krijimin e preferenc\u00ebs p\u00ebr ushqime shum\u00eb t\u00eb p\u00ebrpunuara.<\/p>\n<p>P\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt n\u00ebn dy vje\u00e7, kufiri prej 10 p\u00ebr qind nuk duhet zbatuar mekanikisht. Ushqyerja e foshnjave dhe f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb vegj\u00ebl ka k\u00ebrkesa t\u00eb ve\u00e7anta, ndaj formula ose dieta nuk duhet ndryshuar vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb pranis\u00eb s\u00eb olein\u00ebs s\u00eb palm\u00ebs pa u k\u00ebshilluar me pediatrin.<\/p>\n<p>Nga aspekti kardiovaskular, nuk mjafton t\u00eb pyesim n\u00ebse nj\u00eb ushqim p\u00ebrmban vaj palme. Duhet ditur se cil\u00ebn yndyr\u00eb e z\u00ebvend\u00ebson ai.<\/p>\n<p>Nj\u00eb\u00a0metaanaliz\u00eb e udh\u00ebhequr nga Y. Sun, e publikuar m\u00eb 2015 n\u00eb\u00a0The Journal of Nutrition, analizoi provat klinike dhe gjeti se vaji i palm\u00ebs e rriste LDL-kolesterolin mesatarisht me 0,24 mmol\/L krahasuar me vajrat bimore me p\u00ebrmbajtje t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb yndyrave t\u00eb ngopura.<\/p>\n<p>Edhe\u00a0rishikimi sistematik dhe metaanaliza e Fattore dhe bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebve, e publikuar n\u00eb\u00a0The American Journal of Clinical Nutrition, gjeti ndikim m\u00eb pak t\u00eb favorsh\u00ebm n\u00eb LDL-kolesterol kur vaji i palm\u00ebs z\u00ebvend\u00ebsonte vajra t\u00eb pasur me acide yndyrore mono-t\u00eb-pangopura ose poli-t\u00eb-pangopura.<\/p>\n<p>Kjo do t\u00eb thot\u00eb se z\u00ebvend\u00ebsimi i vajit t\u00eb ullirit, vajit t\u00eb kolz\u00ebs ose vajrave t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb pangopur me vaj palme zakonisht nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim p\u00ebr profilin lipidik. Por vaji i palm\u00ebs mund t\u00eb jet\u00eb m\u00eb pak i pafavorsh\u00ebm se yndyrat pjes\u00ebrisht t\u00eb hidrogjenizuara dhe transyndyrat.<\/p>\n<p>Nj\u00eb\u00a0rishikim sistematik i publikuar n\u00eb PLOS ONE m\u00eb 2018\u00a0nuk gjeti prova t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar nj\u00eb lidhje t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb nd\u00ebrmjet konsumit t\u00eb vajit t\u00eb palm\u00ebs dhe infarktit, goditjes n\u00eb tru ose vdekshm\u00ebris\u00eb kardiovaskulare. Prandaj, provat m\u00eb bind\u00ebse lidhen me rritjen e LDL-kolesterolit, jo me pretendimin se nj\u00eb produkt i vet\u00ebm shkakton drejtp\u00ebrdrejt infarkt.<\/p>\n<p>Kujdes m\u00eb t\u00eb madh duhet t\u00eb tregojn\u00eb personat me LDL t\u00eb lart\u00eb, ateroskleroz\u00eb, diabet, mbipesh\u00eb ose histori familjare t\u00eb s\u00ebmundjeve kardiovaskulare.<\/p>\n<p>N\u00eb studimet laboratorike dhe te kafsh\u00ebt, sasi t\u00eb larta t\u00eb acidit palmitik kan\u00eb ndikuar n\u00eb sinjalizimin e insulin\u00ebs, inflamacionin qelizor dhe grumbullimin e yndyr\u00ebs n\u00eb inde. Megjithat\u00eb, k\u00ebto rezultate nuk mjaftojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb se vaji i palm\u00ebs shkakton diabet te njer\u00ebzit.<\/p>\n<p>Rishikimi sistematik i Zulkiply dhe bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebve, i publikuar n\u00eb vitin 2019 n\u00eb\u00a0PLOS ONE, konstatoi se provat te njer\u00ebzit p\u00ebr ndikimin e vajit t\u00eb palm\u00ebs n\u00eb glukoz\u00eb, insulin\u00eb dhe treguesit e tjer\u00eb metabolik\u00eb jan\u00eb t\u00eb kufizuara. Studimet e p\u00ebrfshira nuk treguan ndryshime t\u00eb q\u00ebndrueshme n\u00eb glukoz\u00ebn ose insulin\u00ebn es\u00ebll krahasuar me disa vajra t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n<p>Formulimi i mb\u00ebshtetur nga provat nuk \u00ebsht\u00eb se vaji i palm\u00ebs shkakton drejtp\u00ebrdrejt diabet. Rreziku \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb i t\u00ebrthort\u00eb: produktet q\u00eb e p\u00ebrmbajn\u00eb shpesh jan\u00eb t\u00eb dendura n\u00eb kalori dhe t\u00eb pasura me sheqer e miell t\u00eb rafinuar. Konsumimi i vazhduesh\u00ebm mund t\u00eb favorizoj\u00eb shtimin n\u00eb pesh\u00eb dhe yndyr\u00ebn viscerale, t\u00eb cilat lidhen me rezistenc\u00ebn ndaj insulin\u00ebs.<\/p>\n<p>Nuk ka prova t\u00eb mjaftueshme q\u00eb vaji i palm\u00ebs, si p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs i ve\u00e7uar, shkakton gastrit, ul\u00e7er\u00eb ose refluks gastroezofageal.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, yndyra mund ta ngadal\u00ebsoj\u00eb zbrazjen e stomakut dhe t\u2019i shtoj\u00eb r\u00ebndes\u00ebn, fryrjen, nauzen\u00eb ose ngopjen e hershme te disa persona.<\/p>\n<p>Nj\u00eb\u00a0rishikim sistematik i publikuar nga Duncanson dhe bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt\u00a0gjeti se yndyra ushqimore shoq\u00ebrohej me simptoma t\u00eb dispepsis\u00eb funksionale n\u00eb studimet q\u00eb e kishin analizuar posa\u00e7\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie. Autor\u00ebt nuk e ve\u00e7uan vajin e palm\u00ebs si shkaktar specifik.<\/p>\n<p>Prandaj, nj\u00eb ushqim me vaj palme mund t\u2019i p\u00ebrkeq\u00ebsoj\u00eb simptomat te nj\u00eb person me refluks, dispepsi ose zbrazje t\u00eb ngadal\u00ebsuar t\u00eb stomakut, kryesisht p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrmbajtjes s\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb yndyr\u00ebs, madh\u00ebsis\u00eb s\u00eb porcionit dhe p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsve t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb produktit.<\/p>\n<p>Ndot\u00ebsit e rafinimit: Ku fillon \u00e7\u00ebshtja toksikologjike?<\/p>\n<p>Rreziku toksikologjik duhet dalluar nga p\u00ebrmbajtja natyrore e acideve yndyrore t\u00eb ngopura.<\/p>\n<p>Sipas\u00a0Administrat\u00ebs Amerikane t\u00eb Ushqimit dhe Barnave \u2013 FDA, esteret e 3-MCPD-s\u00eb dhe esteret glicidilike jan\u00eb ndot\u00ebs q\u00eb mund t\u00eb krijohen kur vajrat ushqimore nxehen n\u00eb temperatura shum\u00eb t\u00eb larta gjat\u00eb rafinimit industrial. Ato nuk shtohen q\u00ebllimisht n\u00eb ushqim.<\/p>\n<p>FDA-ja raporton se p\u00ebrqendrimet m\u00eb t\u00eb larta jan\u00eb gjetur shpesh n\u00eb vajin e rafinuar t\u00eb palm\u00ebs dhe olein\u00ebn e palm\u00ebs, megjith\u00ebse k\u00ebta ndot\u00ebs mund t\u00eb gjenden edhe n\u00eb vajra t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb rafinuar. Prandaj, nuk b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb problem ekskluziv t\u00eb vajit t\u00eb palm\u00ebs.<\/p>\n<p>Autoriteti Evropian p\u00ebr Sigurin\u00eb Ushqimore \u2013 EFSA\u00a0ka p\u00ebrcaktuar p\u00ebr shum\u00ebn e 3-MCPD-s\u00eb dhe ester\u00ebve t\u00eb saj nj\u00eb konsum t\u00eb toleruesh\u00ebm ditor prej 2 mikrogram\u00ebsh p\u00ebr kilogram t\u00eb pesh\u00ebs trupore. P\u00ebr nj\u00eb t\u00eb rritur 70-kilogram\u00ebsh, kjo korrespondon me rreth 140 mikrogram\u00eb n\u00eb dit\u00eb. Shifra i referohet ndot\u00ebsit, jo gram\u00ebve t\u00eb vajit t\u00eb palm\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebr esteret glicidilike shqet\u00ebsimi lidhet me faktin se gjat\u00eb tretjes mund t\u00eb \u00e7lirohet glicidol, substanc\u00eb me potencial gjenotoksik dhe kancerogjen. Kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se \u00e7do produkt me vaj palme \u00ebsht\u00eb kancerogjen. Rreziku varet nga niveli i ndotjes, sasia e konsumuar dhe koh\u00ebzgjatja e ekspozimit.<\/p>\n<p>Nj\u00eb produkt \u201cpa vaj palme\u201d nuk \u00ebsht\u00eb automatikisht i sh\u00ebndetsh\u00ebm. Ai mund t\u00eb p\u00ebrmbaj\u00eb shum\u00eb sheqer, krip\u00eb, kalori ose yndyra t\u00eb tjera t\u00eb ngopura. Po ashtu, prania e deklaruar e vajit t\u00eb palm\u00ebs nuk e b\u00ebn automatikisht ushqimin helmues.<\/p>\n<p>N\u00eb fund, pyetja q\u00eb duhet t\u2019ia b\u00ebjm\u00eb vetes \u00ebsht\u00eb: \u00e7far\u00eb produkti po blejm\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, \u00e7far\u00eb ka z\u00ebvend\u00ebsuar vaji i palm\u00ebs, sa yndyra t\u00eb ngopura p\u00ebrmban porcioni dhe sa shpesh e konsumojm\u00eb?<\/p>\n<hr style=\"margin:30px 0\">\n<p style=\"font-size:13px;color:#666\">Izvor: <strong>prizrenpost<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mund t\u00eb p\u00ebrdoret ligj\u00ebrisht n\u00eb shum\u00eb ushqime, por jo p\u00ebr ta z\u00ebvend\u00ebsuar pa transparenc\u00eb yndyr\u00ebn e qum\u00ebshtit \u2013 \u00e7far\u00eb tregojn\u00eb OBSH-ja, Codex Alimentarius, EFSA-ja, FDA-ja dhe studimet shkencore Vaji i palm\u00ebs \u00ebsht\u00eb vaj bimor i ngr\u00ebnsh\u00ebm dhe p\u00ebrdorimi i tij i deklaruar n\u00eb biskota, biskota me shtresa, kremra, margarina, akullore, mbushje \u00ebmb\u00eblsirash dhe ushqime t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":43342,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-43341","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zdravlje"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43341","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43341"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43341\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43343,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43341\/revisions\/43343"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/media\/43342"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43341"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43341"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/ba\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43341"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}