{"id":3750,"date":"2015-09-03T19:55:42","date_gmt":"2015-09-03T17:55:42","guid":{"rendered":"http:\/\/prizrenpost.com\/tr\/?p=3750"},"modified":"2016-12-23T00:51:38","modified_gmt":"2016-12-22T23:51:38","slug":"cuma-camii-prizren","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/cuma-camii-prizren\/","title":{"rendered":"Cuma Camii, Prizren"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/xhuma-xhamia.jpg\" alt=\"xhuma xhamia\" width=\"100%\" height=\"\" class=\"alignleft size-full wp-image-3751\" \/><\/p>\n<p>Cuma Camii[1] veya Fethiyye-Cuma Camii[1] Kosova\u2019da, Prizren\u2019in Yeni Mahalle semtinde bulunan ve bug\u00fcn kullan\u0131m d\u0131\u015f\u0131 olan tarih\u00ee bir din\u00ee yap\u0131d\u0131r. X. y\u00fczy\u0131lda kilise olarak kurulup XV. y\u00fczy\u0131lda camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. XX. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131ndan sonra kiliseye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f; 1999 y\u0131l\u0131ndan sonra da kullan\u0131m d\u0131\u015f\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n<p><strong>Kurulu\u015f<\/strong><\/p>\n<p>MS. XIII. y\u00fczy\u0131lda katedral olarak geli\u015fen yap\u0131 hakk\u0131nda yap\u0131lan incelemelerle ve elde edilen baz\u0131 buluntular bu mabedin kurulu\u015funu MS. X. y\u00fczy\u0131l olarak belirtmektedir. Kosova\u2019n\u0131n S\u0131rplar\u0131n egemenli\u011finde oldu\u011fu devirde katedral olarak ismi Bogorodica Ljevi\u0161ka\u2019d\u0131r. 1306\/7 y\u0131l\u0131nda Kral Stefan Uro\u0161 II. Milutin taraf\u0131ndan restore edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/xhuma-xhamia-1.jpg\" alt=\"\" width=\"100%\" height=\"\" class=\"alignleft size-full wp-image-7354\" srcset=\"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/xhuma-xhamia-1.jpg 1024w, https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/xhuma-xhamia-1-300x199.jpg 300w, https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/xhuma-xhamia-1-768x510.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p>Bizans \u0130mparatoru II. Basil taraf\u0131ndan S\u0131rp Ortodoks Kilisesi\u2019nin, 1018 y\u0131l\u0131nda bu kilisede yerle\u015ftirildi\u011fi farz edilmektedir.[2] Katedral olarak XIV. y\u00fczy\u0131lda Stefan Uro\u0161 II. Milutin taraf\u0131ndan in\u015fa edilmi\u015ftir.[1]<\/p>\n<p><strong>Cami olu\u015fu<\/strong><\/p>\n<p>Fatih Sultan Mehmed&#8217;in Prizren&#8217;e geldi\u011fi ve bir cuma namaz\u0131ndan sonra Prizren&#8217;in en b\u00fcy\u00fck Ortodoks kilisesi olan Sv. Bogorodica&#8217;y\u0131 (yani Cuma Camii\u2019ni) camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r (M. Tahir Efendi, Menak\u0131b, 165-167 beyitler). 1 Haziran 1455 y\u0131l\u0131nda Nob\u0131rda kalesinin d\u00fc\u015fmesinden sonra, Fatih Sultan Mehmed Han \u00fc\u00e7 ay kadar burada kalm\u0131\u015ft\u0131r. Kosova&#8217;n\u0131n di\u011fer \u015fehirlerinin fethedili\u015finden sonra, Prizren&#8217;e gelip bu kiliseyi bir cuma namaz\u0131ndan sonra camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.[3][4][5]<\/p>\n<p>Camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde \u00e7an kulesi \u00fczerine bir minare ilave edilmi\u015ftir. Kitabeden g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, 1858 (hicri 1275) y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan bir onar\u0131m esnas\u0131nda eski minare harap ve y\u0131k\u0131k oldu\u011fu i\u00e7in kilisenin \u00e7an kulesi \u00fczerine bir \u015ferefe ilavesi ile minare onar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.[6]<\/p>\n<p><strong>Kiliseye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi<\/strong><\/p>\n<p>Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun 31 Ekim 1912 tarihinde Prizren\u2019den \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan sonra camide ibadetler 1918 y\u0131l\u0131na dek devam etmi\u015ftir.[6] O y\u0131ldan sonra, I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra, 5 Haziran 1923 tarihinde Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn ilaveler \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f, minare y\u0131kt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7an kulesi kubbeyle \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015f, \u00fcst\u00fcne ha\u00e7 ve i\u00e7ine b\u00fcy\u00fck bir \u00e7an tak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.[7] Bu d\u00f6nemde camide imam g\u00f6revinde Cemil Fluk Efendi\u2019nin babas\u0131 merhum Feyzullah Fluk bulunmu\u015ftur. 1918 y\u0131l\u0131ndan sonra, Cuma Camii cemaati bu cami yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda bulunan mahallede bir mescit kurarak, ibadetlerine devam etmi\u015ftir. Cemil Efendi\u2019ye g\u00f6re bu mescit, Cuma Camii\u2019nin devam\u0131yd\u0131 ve camiden kalan e\u015fyalar\u0131 al\u0131p bir yer tutarak ibadete orada devam etmi\u015flerdir.[6][5]<\/p>\n<p><strong>Bug\u00fcnk\u00fc durum<\/strong><\/p>\n<p>Kosova b\u00f6lgesinin I. Kosova Sava\u015f\u0131 ile beraber tam olarak T\u00fcrk h\u00fckm\u00fcne ba\u011flanmas\u0131yla beraber Prizren \u015fehrinde yapt\u0131r\u0131lan Namazg\u00e2h ve Bogorodica Ljevi\u0161ka Katedrali\u2019nden camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen ve Cuma Camii (veya y\u00f6re a\u011fz\u0131yla Cuma Cami) ad\u0131yla bug\u00fcn\u00fcne gelen bu eski yap\u0131, 1999 sonras\u0131nda NATO ve uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7lerin kontrolundaki Kosova\u2019da 2004 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan i\u00e7 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klarda yak\u0131lma giri\u015fimiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu giri\u015fimlerde tamamen yak\u0131lmaktan kurtulsa da k\u0131smi tahribatlar ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130badethanenin Prizrenliler ve hatta Kosoval\u0131larca bug\u00fcn bile \u201cCuma Camii\u201d olarak bilinmekte, bu \u015fekilde adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Osmanl\u0131 belgelerinde bu yap\u0131, \u201cFatih Sultan Mehmed Han Camii\u201d olarak kay\u0131tl\u0131d\u0131r.[6][5]<\/p>\n<p>Bug\u00fcn kullan\u0131ma a\u00e7\u0131kt\u0131r ve g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerince koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kilise olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Kaynak:<\/strong><br \/>\n^ Raif V\u0131rm\u0131\u00e7a, Kosova\u2019da Osmanl\u0131 Mimari Eserleri I, TC K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1999, s. 106<br \/>\n^ The Church of Holy Virgin Ljevis in Prizren<br \/>\n^ Fetnan Dervi\u015f, XVIII.-XIX. Y\u00fczy\u0131llarda Prizren: Siyasi ve Sosyo-ekonomik Tarihi, Yay\u0131nlanmam\u0131\u015f Y. Lisans Tezi, \u0130stanbul \u00dcniversitesi, 2007, s. 7<br \/>\n^ Raif V\u0131rm\u0131\u00e7a, Prizren Camileri, Prizren, 1996, s. 144-145.<br \/>\n^ Ahmet S. \u0130\u011fciler, Prizren\u2019de Yok Olan Osmanl\u0131 \u0130zleri, Kosova T\u00fck Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 Derne\u011fi, Prizren 2004, s. 66.<br \/>\n^ Raif V\u0131rm\u0131\u00e7a, Kosova\u2019da Osmanl\u0131 Mimari Eserleri I, TC K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1999, s. 107<br \/>\n^ Slobodan Nenadovi\u0107, Bogorodica Leviska, njen postanak i njeno mesto u arhitekturi Milutinovog vremena, Narodna Knjiga, Beograd, 1963, s. 35 (S\u0131rp\u00e7a)<br \/>\nAlexander P. Kazhdan, The Oxford Dictionary of Byzantium Vol.1-2-3, New York, 1991<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cuma Camii[1] veya Fethiyye-Cuma Camii[1] Kosova\u2019da, Prizren\u2019in Yeni Mahalle semtinde bulunan ve bug\u00fcn kullan\u0131m d\u0131\u015f\u0131 olan tarih\u00ee bir din\u00ee yap\u0131d\u0131r. X. y\u00fczy\u0131lda kilise olarak kurulup XV. y\u00fczy\u0131lda camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. XX. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131ndan sonra kiliseye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f; 1999 y\u0131l\u0131ndan sonra da kullan\u0131m d\u0131\u015f\u0131 olmu\u015ftur. Kurulu\u015f MS. XIII. y\u00fczy\u0131lda katedral olarak geli\u015fen yap\u0131 hakk\u0131nda yap\u0131lan incelemelerle ve [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7354,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[1052,97,38],"class_list":["post-3750","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur","tag-cuma-camii","tag-kosova","tag-prizren"],"views":2168,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3750","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3750"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3750\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7355,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3750\/revisions\/7355"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7354"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3750"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3750"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3750"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}