![](\"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/vrucina-vrucine-vrelina-toplotni-talas-setnja-sarajevo-bascarsija-30jul26-ngrsa03-e1786377348921.webp\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ne zaman yeni bir s\u0131cakl\u0131k rekoru k\u0131r\u0131lsa \u015f\u00fcpheler ortaya \u00e7\u0131kar. Bilim insanlar\u0131 belirli bir g\u00fcn\u00fcn veya yaz\u0131n ger\u00e7ekten kaydedilen en s\u0131cak g\u00fcn oldu\u011funu ve bir s\u0131cak hava dalgas\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten tarihi oldu\u011funu nas\u0131l biliyor?<\/p>\n
“Rekor s\u0131cakl\u0131k” tam olarak ne anlama geliyor?<\/p>\n
Bu, s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n neyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda binlerce meteoroloji istasyonu s\u0131cakl\u0131klar\u0131 s\u00fcrekli olarak izliyor. \u00d6l\u00e7\u00fclen s\u0131cakl\u0131k belirli bir g\u00fcn, ay veya mevsim i\u00e7in \u00f6nceki en y\u00fcksek de\u011feri a\u015farsa bir konum rekor k\u0131rabilir.<\/p>\n
Bilim insanlar\u0131, hava istasyonlar\u0131ndan, gemilerden ve okyanus sirenlerinden gelen verileri birle\u015ftirerek b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k kay\u0131tlar\u0131n\u0131 belirler ve ard\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck alanlar i\u00e7in ortalama de\u011ferleri hesaplar.<\/p>\n
Bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131n ne kadar geriye gitti\u011fi, kullan\u0131lan veritaban\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. D\u00fcnyadaki en eski s\u00fcrekli s\u0131cakl\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc serisi, ge\u00e7mi\u015fi 1659’a kadar uzanan Orta \u0130ngiltere S\u0131cakl\u0131k Veri Serisi’dir.<\/p>\n
Ancak, ABD Goddard Uzay Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc, Ulusal \u00c7evre Bilgi Merkezi ve Britanya Met Ofisi’nin Hadley Merkezi taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen en kapsaml\u0131 \u00fc\u00e7 veri taban\u0131, s\u0131cakl\u0131klar\u0131 1880’den bu yana sistematik olarak kaydetmektedir.<\/p>\n
Bu veriler, \u015fu t\u00fcr iddialara temel olu\u015fturmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r: “Son on y\u0131l, kay\u0131tlardan bu yana en s\u0131cak d\u00f6nemdi” ba\u015flad\u0131.\u201d<\/p>\n
D\u00fcnya 4,5 milyar y\u0131ll\u0131k tarihi boyunca daha s\u0131cak d\u00f6nemler ve a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakl\u0131klar ya\u015fam\u0131\u015f olsa da, insan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n son 12.000 y\u0131l\u0131 ba\u011flam\u0131nda bug\u00fcnk\u00fc \u0131s\u0131nma dikkate de\u011fer.<\/p>\n
\u0130nsanlardan ve termometrelerden \u00f6nce iklimin nas\u0131l oldu\u011funu nas\u0131l bilebiliriz?<\/p>\n
Bilim insanlar\u0131 uzak ge\u00e7mi\u015fin iklimini yeniden in\u015fa etmek i\u00e7in iklim ar\u015fivleri olarak bilinen do\u011fal verileri kullan\u0131r. S\u0131cakl\u0131k, ya\u011f\u0131\u015f ve atmosferik bile\u015fimdeki uzun vadeli de\u011fi\u015fikliklerin yeniden olu\u015fturulmas\u0131na olanak tan\u0131yor.<\/p>\n
Bu t\u00fcr ar\u015fivler aras\u0131nda buz \u00e7ekirdekleri, a\u011fa\u00e7 halkalar\u0131, okyanus \u00e7\u00f6keltileri ve fosiller yer al\u0131yor.<\/p>\n
World Weather Attribution ara\u015ft\u0131rma grubunun kurucusu iklim bilimci Friederike Otto, “Bunlar binlerce, hatta milyonlarca y\u0131l \u00f6ncesine ait s\u0131cakl\u0131k, ya\u011f\u0131\u015f ve atmosferik bile\u015fim hakk\u0131nda bilgi depoluyorlar” dedi.<\/p>\n
Buz \u00e7ekirdeklerinden elde edilen en uzun s\u00fcrekli kay\u0131t Antarktika’dan geliyor ve 1000 y\u0131ll\u0131k bir d\u00f6nemi kaps\u0131yor. bir milyon y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, buzun i\u00e7inde hapsolmu\u015f eski hava kabarc\u0131klar\u0131nda atmosferdeki ge\u00e7mi\u015f karbondioksit konsantrasyonlar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7ebiliyor.<\/p>\n
“\u0130klim sistemini y\u00f6neten fiziksel yasalar\u0131 bildi\u011fimizden, \u00e7e\u015fitli fakt\u00f6rlerdeki de\u011fi\u015fikliklerin iklimi ve hava durumunu nas\u0131l etkiledi\u011fini g\u00f6rmek i\u00e7in iklim modellerini de kullanabiliriz” diyor.<\/p>\n
Bu, bilim adamlar\u0131n\u0131n D\u00fcnya tarihi boyunca en y\u00fcksek sera gaz\u0131 konsantrasyonlar\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131klarla ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu belirlemelerine olanak tan\u0131d\u0131. Yakla\u015f\u0131k 56 milyon y\u0131l \u00f6nce, muhtemelen volkanik aktivite ve okyanus \u00e7\u00f6keltilerinden metan sal\u0131n\u0131m\u0131 nedeniyle atmosfere b\u00fcy\u00fck miktarda karbon girdi ve bu durum \u015fiddetli k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya neden oldu.<\/p>\n
NASA’ya g\u00f6re, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin fark\u0131, mevcut \u0131s\u0131nman\u0131n fosil yak\u0131tlar\u0131n insan kaynakl\u0131 yak\u0131lmas\u0131ndan kaynaklanmas\u0131 ve son milyon y\u0131lda herhangi bir zamanda oldu\u011fundan \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmesidir.<\/p>\n
Bilim adamlar\u0131 s\u0131cak hava dalgalar\u0131n\u0131n bir trend mi yoksa bir trend mi oldu\u011funu nas\u0131l biliyorlar? istisna?<\/p>\n
\u0130klim bilimciler, uzun vadeli iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini normal hava dalgalanmalar\u0131ndan ay\u0131rmak i\u00e7in onlarca y\u0131ld\u0131r toplanan verileri analiz ediyor. Al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k derecede s\u0131cak bir y\u0131l, bir e\u011filimin kan\u0131t\u0131 de\u011fildir. Bununla birlikte, veri serisi ne kadar uzun olursa istatistiksel analizler ve iklim modelleri kal\u0131c\u0131 kal\u0131plar\u0131n tespitinde o kadar g\u00fcvenilir olur.<\/p>\n
“Tutarl\u0131l\u0131k istiyorsunuz. Mevcut t\u00fcm kan\u0131tlar\u0131n e\u015fle\u015fmesini istiyorsunuz” diyor University College Dublin’den klimatolog Gerald Miles.<\/p>\n
NASA, ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer \u0130daresi (NOAA) ve Avrupa \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Servisi Copernicus da dahil olmak \u00fczere d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki bilim kurumlar\u0131, k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131klar\u0131 \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemler ve veri k\u00fcmeleri kullanarak izliyor. Yakla\u015f\u0131mlardaki farkl\u0131l\u0131klara ra\u011fmen hepsi ayn\u0131 sonuca var\u0131yor: D\u00fcnya \u0131s\u0131n\u0131yor ve son y\u0131llar, kay\u0131tlara ge\u00e7en en s\u0131cak y\u0131llar aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n
Bilim insanlar\u0131, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131na neden olmadaki rol\u00fcn\u00fc de\u011ferlendirmek i\u00e7in de ili\u015fkilendirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ad\u0131 verilen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kullan\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz ikliminde bir olay\u0131n olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yo\u011funlu\u011funu, insan kaynakl\u0131 \u0131s\u0131nman\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131msal bir d\u00fcnyayla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak i\u00e7in iklim modellerini kullan\u0131yorlar.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rma grubu D\u00fcnya Hava Durumu \u0130li\u015fkilendirmesi (WWA), Haziran 2026’daki Avrupa s\u0131cak hava dalgas\u0131na tam da b\u00f6yle bir analiz uygulad\u0131. Bunun, analiz ettikleri b\u00f6lgede \u015fimdiye kadar kaydedilen en yo\u011fun s\u0131cak hava dalgas\u0131 oldu\u011fu sonucuna vard\u0131lar. Tahminlerine g\u00f6re bu t\u00fcr s\u0131cakl\u0131klar, uzun s\u00fcredir Avrupa’n\u0131n en s\u0131cak iklimlerinden biri olarak kabul edilen 1976 iklim ko\u015fullar\u0131nda neredeyse imkans\u0131z olurdu.<\/p>\n
Hava tahminlerinde hangi g\u00f6stergelere dikkat etmelisiniz?<\/p>\n
Yaln\u0131zca hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131, \u0131s\u0131n\u0131n insan v\u00fccudunu nas\u0131l etkiledi\u011fini tam olarak g\u00f6stermez. Bu nedenle hava durumu hizmetleri ayn\u0131 zamanda subjektif s\u0131cakl\u0131k hissi, yani s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7ekte ne kadar hissedildi\u011fiyle ilgili verileri de yay\u0131nl\u0131yor.<\/p>\n
Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde s\u0131cakl\u0131k ve nemi hesaba katan bir \u0131s\u0131 endeksi kullan\u0131l\u0131yor. Britanya Meteoroloji Ofisi, \u00f6znel s\u0131cakl\u0131k hissini hesaplarken r\u00fczg\u00e2r\u0131n etkisini de hesaba kat\u0131yor.<\/p>\n
Neden y\u00fcksek nem bizi daha da s\u0131cak hissettiriyor?<\/p>\n
Hava \u00e7ok nemli oldu\u011funda daha fazla su buhar\u0131 i\u00e7erir, dolay\u0131s\u0131yla ter ciltten daha yava\u015f buharla\u015f\u0131r. Bu, v\u00fccudun so\u011fuma yetene\u011fini azalt\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla ayn\u0131 s\u0131cakl\u0131k kuru ko\u015fullara g\u00f6re \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daha s\u0131cak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n
Bilim insanlar\u0131 ayr\u0131ca \u0131slak termometre s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 da kullan\u0131r. Termometre tank\u0131n\u0131n \u0131slak bir bezle sar\u0131lmas\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Su buharla\u015ft\u0131k\u00e7a termometre so\u011fur; t\u0131pk\u0131 terin buharla\u015fmas\u0131n\u0131n insan v\u00fccudunu so\u011futmas\u0131 gibi.<\/p>\n
Ger\u00e7ek hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \u0131slak termometre s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na ne kadar yak\u0131nsa, hava neme o kadar doymu\u015f olur ve v\u00fccudun so\u011fumas\u0131 o kadar zorla\u015f\u0131r, bu da tehlikeli \u0131s\u0131 stresi riskini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n
Islak termometre s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 uzun s\u00fcre 35 santigrat derece civar\u0131nda kal\u0131rsa, insan v\u00fccudu a\u015f\u0131r\u0131 \u0131s\u0131nabilir. ki\u015fi g\u00f6lgede dinlenip yeterli s\u0131v\u0131 ald\u0131\u011f\u0131nda. Ancak kuru \u0131s\u0131 da zarars\u0131z de\u011fildir \u00e7\u00fcnk\u00fc dehidrasyon riskini art\u0131r\u0131r. \/tesheshi.com\/<\/p>\n
Kaynak: prizrenpost<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ne zaman yeni bir s\u0131cakl\u0131k rekoru k\u0131r\u0131lsa \u015f\u00fcpheler ortaya \u00e7\u0131kar. Bilim insanlar\u0131 belirli bir g\u00fcn\u00fcn veya yaz\u0131n ger\u00e7ekten kaydedilen en s\u0131cak g\u00fcn oldu\u011funu ve bir s\u0131cak hava dalgas\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten tarihi oldu\u011funu nas\u0131l biliyor? “Rekor s\u0131cakl\u0131k” tam olarak ne anlama geliyor? Bu, s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n neyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda binlerce meteoroloji istasyonu s\u0131cakl\u0131klar\u0131 s\u00fcrekli olarak izliyor. \u00d6l\u00e7\u00fclen […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":55446,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-55445","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55445","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55445"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55445\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55447,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55445\/revisions\/55447"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/55446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55445"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55445"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55445"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}