{"id":5881,"date":"2016-07-14T01:06:03","date_gmt":"2016-07-13T23:06:03","guid":{"rendered":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/?p=5881"},"modified":"2017-02-16T01:24:58","modified_gmt":"2017-02-16T00:24:58","slug":"gocmen-dusmani-gocmen-yazarlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/gocmen-dusmani-gocmen-yazarlar\/","title":{"rendered":"G\u00f6\u00e7men d\u00fc\u015fman\u0131 g\u00f6\u00e7men yazarlar"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/gocmenler.jpg\" alt=\"gocmenler\" width=\"100%\" height=\"\" class=\"alignleft size-full wp-image-5882\" srcset=\"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/gocmenler.jpg 617w, https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/gocmenler-300x177.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 617px) 100vw, 617px\" \/><\/p>\n<p><strong>Muhacirlikten m\u00fcltecili\u011fe bir y\u00fczy\u0131l<\/strong><\/p>\n<p>Tikve\u015f, Rumeli Eyaleti\u2019nin, Selanik vilayetinin Kavadarc\u0131 sanca\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 bir b\u00f6lgenin ad\u0131yd\u0131. Ortas\u0131ndan Vardar \u0131rma\u011f\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fi bereketli bir ovan\u0131n \u00fczerinde kurulmu\u015ftu, \u00fcz\u00fcmleri, s\u00fctleri, yo\u011furtlar\u0131yla me\u015fhurdu.<\/p>\n<p>Enver Pa\u015fa, Haziran 1908\u2019de isyan\u0131 ba\u015flatmak i\u00e7in Manast\u0131r\u2019a do\u011fru yola \u00e7\u0131km\u0131\u015f, Resne\u2019de Niyazi Bey\u2019in adamlar\u0131yla da\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenince de Tikve\u015f\u2019e gelmi\u015f, 2. Me\u015frutiyet\u2019in ilan\u0131yla sonu\u00e7lanacak isyan\u0131n\u0131 burada ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Sonra \u0130ttihat\u00e7\u0131lar iktidara geldi, Balkan Sava\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Sava\u015f\u0131n ate\u015fi M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusun \u00e7o\u011funlukta oldu\u011fu, S\u0131rplar\u0131n, Bulgarlar\u0131n, Yunanl\u0131lar\u0131n birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Tikve\u015f\u2019e kadar uzand\u0131.<\/p>\n<p>2 Kas\u0131m 1912 g\u00fcn\u00fc, d\u00f6rt y\u0131l \u00f6nce Enver ve Niyazi Beylere destek vermi\u015f Bulgar komitac\u0131lar, S\u0131rp kuvvetleriyle birle\u015fip Tikve\u015f\u2019e girdi. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00f6nde gelen isimlerini \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p teslim olmalar\u0131n\u0131 istediler. Silahlar topland\u0131, ya\u011fma ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Ama esas katliam Kurban Bayram\u0131\u2019n\u0131n arefe g\u00fcn\u00fcnde ba\u015flayacakt\u0131. Bir S\u0131rp askerin M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc haberi \u00fczerine Bulgar Komitac\u0131lar ve S\u0131rp kuvvetler \u015fehre girdi. \u00c7at\u0131\u015fmalar Bayram Namaz\u0131 saatine kadar s\u00fcrd\u00fc. Bir gecede \u00f6ld\u00fcr\u00fclen M\u00fcsl\u00fcman Tikve\u015fli say\u0131s\u0131 400\u2019\u00fc a\u015ft\u0131. Tikve\u015f Kaymakam\u0131 i\u015fkenceyle \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Evlere girilip k\u0131zlara tecav\u00fcz edilmi\u015fti.<\/p>\n<p>S\u0131rp, Yunan, Bulgar \u00e7etelerinden ka\u00e7an M\u00fcsl\u00fcmanlar Tikve\u015f\u2019ten, Manast\u0131r\u2019dan, Selanik\u2019ten Osmanl\u0131\u2019n\u0131n son topraklar\u0131na do\u011fru ellerinde kalanlarla g\u00f6\u00e7 ettiler.<\/p>\n<p>384 bini ancak menzile varabildi. Edirne, \u0130stanbul, Bursa sokaklar\u0131, cami avlular\u0131, sahiller, bah\u00e7eler g\u00f6\u00e7menlerle dolmu\u015ftu:<br \/>\n\u201cBinlerce, on binlerce ki\u015filik muhacir kafileleri Sirkeci gar\u0131ndan itibaren \u015fehri tamamen doldurmu\u015flard\u0131, \u00f6k\u00fczlerin \u00e7ekti\u011fi ka\u011fn\u0131 arabalar\u0131 k\u00f6pr\u00fcden yukar\u0131lara, ta Beyo\u011flu\u2019na kadar uzan\u0131yorlard\u0131. Rumeli\u2019den \u00f6l\u00fclerini bile getirenler vard\u0131. Onlar g\u00e2vur topra\u011f\u0131nda kalmas\u0131nlar, burada yats\u0131nlar diyorlard\u0131\u201d (\u0130lhan Bardak\u00e7\u0131, \u0130mparatorlu\u011fa Veda)<\/p>\n<p>Hilal-i Ahmer cemiyeti ba\u015fta olmak \u00fczere yard\u0131m cemiyetleri muhacirlere yard\u0131m ediyordu ama y\u0131llar ge\u00e7tik\u00e7e, muhacirler artmaya ba\u015flad\u0131k\u00e7a \u0130stanbul\u2019un yerle\u015fik ailelerinin muhacirlere bak\u0131\u015f\u0131 menfile\u015fmi\u015fti:<\/p>\n<p>\u201cBalkan Harbi s\u0131ras\u0131nda \u0130stanbul\u2019a akan muhacir kafileleri onlar\u0131n neslinde \u00f6ylesine menfi bir imaj meydana getirmi\u015f olmal\u0131 ki so\u011fuk k\u0131\u015f g\u00fcnleri camilerde yer g\u00f6sterilen bu diyar gariplerine bir nazar-i merhamet dahi f\u0131rlatmadan \u2018Bitli muhacirlerin, s\u00fcm\u00fckl\u00fc \u00e7ocuklar\u0131n etraf\u0131 kirletmelerine kim izin vermi\u015fse cezaland\u0131r\u0131lmal\u0131. Sanki \u0130stanbul\u2019dan ba\u015fka gidecek yer kalmam\u0131\u015f gibi buraya dolu\u015ftular. \u015eu muhabere bir bitse de hepsi yerli yerine d\u00f6nseler, etraf\u0131m\u0131z da onlardan temizlense\u2019 diyorlard\u0131.\u2019\u2019 (Semiha Ayverdi, Hey Gidi G\u00fcnler Hey, s. 83)<br \/>\nYine de, \u201csava\u015fta vatanlar\u0131n\u0131 korumak yerine ka\u00e7an vatan hainleri\u201d diyen \u00e7\u0131kmad\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7\u0131kar\u0131lan 45 maddeli \u0130skan-\u0131 Muhacirin Nizamnamesi\u2019ne g\u00f6re; \u201cmuhacirlerin yiyecek ihtiya\u00e7lar\u0131 devlet taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131land\u0131, her haneye n\u00fcfus ve topra\u011f\u0131n verimlili\u011fi dikkate al\u0131narak arazi tahsis edildi, bir ev ve iki ba\u015f hayvan verildi, tar\u0131m aletleri, tohumluk verildi, hicret tarihlerinden itibaren alt\u0131 sene askerlikten ve isk\u00e2n edildikleri g\u00fcnden itibaren iki sene mal\u00ee vergilerden muaf tutuldular.\u201d \u00c7aresiz muhacirlere devletin yard\u0131mlar\u0131n\u0131 k\u0131skanan, ele\u015ftiren olup olmad\u0131\u011f\u0131 bilinmiyor.<\/p>\n<p>Balkan Sava\u015flar\u0131\u2019ndan sonra kesilmeyen muhacir dalgalar\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fcklerinden biri 1923\u2019te Lozan\u2019da T\u00fcrkiye ve Yunanistan aras\u0131nda var\u0131lan m\u00fcbadele sonras\u0131 ya\u015fand\u0131.<\/p>\n<p>M\u00fcbadele anla\u015fmas\u0131n\u0131n ilk maddesi \u015f\u00f6yleydi:<\/p>\n<p>\u201cT\u00fcrk topraklar\u0131nda yerle\u015fmi\u015f Rum Ortodoks dininden T\u00fcrk uyruklar\u0131yla, Yunan topraklar\u0131nda yerle\u015fmi\u015f M\u00fcsl\u00fcman dininden Yunan uyruklar\u0131n\u0131n, 1 May\u0131s 1923 tarihinden ba\u015flayarak, zorunlu m\u00fcbadelesine giri\u015filecektir.\u201d<br \/>\n\u2018\u2019M\u00fcbadele, \u0130stanbul Rumlar\u0131 ve Bat\u0131 Trakya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131 kapsamayacakt\u0131r.\u201d<br \/>\nAnla\u015fmada \u201cRumlar\u201d\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u201cT\u00fcrkler\u201d de\u011fil de \u201cM\u00fcsl\u00fcmanlar\u201d yaz\u0131yordu.<\/p>\n<p>1924 ile 1927 aras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de yerle\u015ftirilen m\u00fcbadil say\u0131s\u0131 463 bini buldu. Adana\u2019dan Samsun\u2019a, Antep\u2019ten Trabzon\u2019a 61 \u015fehre m\u00fcbadiller yerle\u015ftirildi. M\u00fcbadillerin en \u00e7ok yerle\u015ftirildi\u011fi \u015fehirler Edirne, Bal\u0131kesir, K\u0131rklareli, \u0130zmir, \u0130stanbul, Samsun ve Bursa oldu.<\/p>\n<p>Bursa\u2019ya ilk g\u00f6\u00e7men kafilesi 19 Aral\u0131k 1923 g\u00fcn\u00fc geldi. Mudanya iskelesine yana\u015fan Seyr-i Sefain \u0130daresi\u2019ne ait Sakarya adl\u0131 gemi Selanik ve \u00e7evresinden m\u00fcbadilleri getirmi\u015fti. Muhacirler gelmeden \u00f6nce Bursa\u2019da yay\u0131nlanan Ertu\u011frul, H\u00fcdavendigar gibi gazeteler halk\u0131 gelecek \u201cm\u00fcsl\u00fcman karde\u015flerimize\u201d yard\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131ran yay\u0131nlar yapt\u0131lar. Muhacirler gelmeden bir hafta \u00f6nce Ahmed Tevfik, Hac\u0131 Sabri, Hakk\u0131 Baha, Ahmed Ziya, Mehmed Kamil ve M\u00fcmtaz \u015e\u00fckr\u00fc Beyler vilayete ba\u015fvurarak \u201cMuhacirin Yard\u0131m Cemiyeti\u201d adl\u0131 bir cemiyet kurmu\u015ftu. Cemiyetin kurulu\u015f amac\u0131 \u201cGelecek din karde\u015flerimizin temin-i istirahat, ia\u015fe ve iskanlar\u0131 hususunda h\u00fck\u00fcmete muavenet i\u00e7in azami gayret ve himmet-i sarf etmek\u201dti.<br \/>\nMudanya\u2019ya yerle\u015fen m\u00fcbadiller aras\u0131nda Girit\u2019ten, Tikve\u015f\u2019ten gelenler de vard\u0131. 1909\u2019da Tikve\u015f\u2019te ya\u015fayan 18 bin M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfustan 1931 y\u0131l\u0131nda sadece 4 bin ki\u015fi geride kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>S\u0131rp ve Bulgar \u00e7etelerinin sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Tikve\u015f\u2019ten ka\u00e7\u0131p Mudanya\u2019ya yerle\u015fenlerden biri de Akbay ailesiydi. M\u00fcbadelede mi Balkan Sava\u015flar\u0131 sonras\u0131 m\u0131 Mudanya\u2019ya geldikleri bilinmiyor. Aileden \u0130smail Akbay NASA\u2019da \u00e7al\u0131\u015fan ilk T\u00fcrk m\u00fchendis olarak tarihe ge\u00e7ti.<\/p>\n<p>Tikve\u015f e\u015fraf\u0131ndan Saime ve Mustafa Akbay\u2019\u0131n ise d\u00f6rt \u00e7ocu\u011fu oldu. O\u011fullar\u0131ndan Yahya Akbay doktor, Mehmet Akbay ise eczac\u0131 olarak Mudanyal\u0131lara hizmet ettiler. Mudanya\u2019n\u0131n ilk eczanesi olan Merkez Eczanesi\u2019ni a\u00e7an Mehmet Akbay\u2019\u0131n 1939 y\u0131l\u0131nda bir o\u011flu d\u00fcnyaya geldi; Ertu\u011frul Akbay&#8230;<\/p>\n<p>\u0130stanbul \u0130ktisat Fak\u00fcltesi Y\u00fcksek gazetecilik b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bitiren Ertu\u011frul Akbay, \u00e7e\u015fitli gazetelerde muhabirlik yapt\u0131, G\u00f6lge Adam olarak tan\u0131nd\u0131. 1971 y\u0131l\u0131nda do\u011fan o\u011flu Burak Akbay da onun gibi gazetecilik yapmaya karar verdi. 2007 y\u0131l\u0131nda S\u00f6zc\u00fc gazetesini \u00e7\u0131karmaya ba\u015flad\u0131.<br \/>\nSava\u015ftan ka\u00e7\u0131p Mudanya\u2019ya yerle\u015fmi\u015f muhacir bir ailenin sahibi oldu\u011fu bu gazete 8 Temmuz 2016 g\u00fcn\u00fc Suriye\u2019de rejim, DAE\u015e, Hizbullah, PKK, Nusra, \u0130ran, Rusya, ABD, muhalifler aras\u0131nda kimin kiminle sava\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n, kimin havadan bomba ya\u011fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131n me\u00e7hul oldu\u011fu bir sava\u015ftan canlar\u0131n\u0131 kurtar\u0131p T\u00fcrkiye\u2019ye ka\u00e7an Suriyeli m\u00fcltecilere hakaretler ya\u011fd\u0131ran bir man\u015fetle \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>Bu man\u015fetin hemen \u00fcst\u00fcnde yaz\u0131s\u0131 anonslanan Emin \u00c7\u00f6la\u015fan\u2019\u0131n dedeleri de Girit g\u00f6\u00e7meniydi. Bir r\u00f6portaj\u0131nda \u201cBabaannesi ve halalar\u0131n\u0131n aralar\u0131nda Rumca konu\u015ftuklar\u0131n\u0131\u201d anlatm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e bilmeyen, Girit\u00e7e dilini konu\u015fan Giritliler bu y\u00fczden uzun y\u0131llar \u201cyar\u0131m gavur\u201d diye an\u0131lm\u0131\u015f, onlarla evlilik yap\u0131lmam\u0131\u015f, milliyet\u00e7i \u00e7evreler T\u00fcrk\u00e7e konu\u015famayan Giritlilerin T\u00fcrkiye\u2019ye muhacir olarak yerle\u015ftirilmesini ele\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n<p>Nihal Ats\u0131z, 1933\u2019de \u00f6\u011frencileriyle birlikte gitti\u011fi \u00c7anakkale\u2019de T\u00fcrk\u00e7e konu\u015famayan Girit g\u00f6\u00e7menleri ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca \u201cT\u00fcrk, T\u00fcrk olarak kalmal\u0131d\u0131r. \u00c7ingenenin \u00e7ingene kalaca\u011f\u0131 gibi. Afrika\u2019n\u0131n ortas\u0131ndan kapkara bir zenciyi al; \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019ye getir, T\u00fcrk\u00e7eyi m\u00fckemmelen \u00f6\u011frensin\u2026 Ba\u015fka dil bilmesin ve ben T\u00fcrk\u2019\u00fcm desin\u2026 Bu T\u00fcrk m\u00fcd\u00fcr?\u201d demi\u015fti.<\/p>\n<p>\u015eimdi Suriyeli m\u00fcltecilere vatanda\u015fl\u0131k verilmesine kar\u015f\u0131 bu \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k bayra\u011f\u0131n\u0131 devralan gazetenin en pop\u00fcler yazarlar\u0131ndan Y\u0131lmaz \u00d6zdil\u2019in anneannesi de m\u00fcbadelede Girit\u2019ten gelip, Antep\u2019e yerle\u015ftirilmi\u015fti.<\/p>\n<p>Gazetenin bir di\u011fer yazar\u0131 U\u011fur D\u00fcndar, Silivri\u2019nin Ak\u00f6ren k\u00f6y\u00fcndendi. K\u00f6y Balkan Sava\u015flar\u0131 ve sonras\u0131nda Bulgaristan\u2019dan g\u00f6\u00e7 eden Gacal ve Pomaklar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir k\u00f6yd\u00fc. Pomaklar da uzun y\u0131llar kendi dillerini konu\u015ftular.<\/p>\n<p>100 y\u0131l \u00f6nce Selanik, Girit, Tikve\u015f\u2019le Halep aras\u0131nda bir fark yoktu. M\u00fcsl\u00fcman Pomaklar, Makedonlar, Giritliler neyse Halepli Araplar da oydu.<br \/>\n100 y\u0131l sonra Suriye g\u00f6\u00e7meni bir aile bir gazete \u00e7\u0131karacak. O gazetede dedeleri sava\u015f y\u0131llar\u0131nda Halep\u2019ten, \u0130dlip\u2019ten, Kam\u0131\u015fl\u0131\u2019dan \u0130stanbul\u2019a g\u00f6\u00e7 etmi\u015f yazarlar da yazacak.<\/p>\n<p>\u0130n\u015fallah onlar o g\u00fcn \u00e7aresizlik i\u00e7inde \u00fclkemize gelecek yeni g\u00f6\u00e7menler i\u00e7in bu kadar ac\u0131mas\u0131z olmayacaklar&#8230;<\/p>\n<p><strong>Yazar: Y\u0131ld\u0131ray O\u011fur<\/strong><\/p>\n<p><strong>*Yazarlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleri mutlak olarak Prizren Post&#8217;un g\u00f6r\u00fc\u015flerini temsil etmemektedir.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Muhacirlikten m\u00fcltecili\u011fe bir y\u00fczy\u0131l Tikve\u015f, Rumeli Eyaleti\u2019nin, Selanik vilayetinin Kavadarc\u0131 sanca\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 bir b\u00f6lgenin ad\u0131yd\u0131. Ortas\u0131ndan Vardar \u0131rma\u011f\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fi bereketli bir ovan\u0131n \u00fczerinde kurulmu\u015ftu, \u00fcz\u00fcmleri, s\u00fctleri, yo\u011furtlar\u0131yla me\u015fhurdu. Enver Pa\u015fa, Haziran 1908\u2019de isyan\u0131 ba\u015flatmak i\u00e7in Manast\u0131r\u2019a do\u011fru yola \u00e7\u0131km\u0131\u015f, Resne\u2019de Niyazi Bey\u2019in adamlar\u0131yla da\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenince de Tikve\u015f\u2019e gelmi\u015f, 2. Me\u015frutiyet\u2019in ilan\u0131yla sonu\u00e7lanacak isyan\u0131n\u0131 burada [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5882,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[707,242],"class_list":["post-5881","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kose-yazilari","tag-gocmenler","tag-turkiye"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5881","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5881"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5881\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7606,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5881\/revisions\/7606"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5882"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5881"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5881"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizrenpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5881"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}