Nedavni protesti u Tirani nisu otvorili samo političku debatu. U centar pažnje izneli su pitanje koje su Albanci godinama izbegavali: šta je matična država i dokle seže njena odgovornost?

Učešće javnih ličnosti sa Kosova i Severne Makedonije, uključujući političare iz koalicije VLEN, kao i odluka albanskih vlasti da neke od njih proglase personama non grata, učinili su ovu raspravu još aktuelnijom. U istom kontekstu je spomenuto i ime Hoxhe Bekira Halimija, što me je, da budem iskren, iznenadilo. Nije mi poznato da je on javno podsticao proteste u Albaniji. Međutim, ovo nije poenta ovog članka. Jedna činjenica ostaje neosporna: Hoxha Bekir Halimi uživa široko poštovanje u albanskoj muslimanskoj zajednici, kao što mnogi albanski političari iz VLEN, Lévizja Vetëvendosje, BDI i drugih entiteta uživaju podršku i poštovanje u Albaniji.

Ono što me zanima u ovom članku je dublje pitanje.

Za Albance je region majka Albanaca u regionu. Predstavlja našu istoriju, jezik, kulturu i nacionalno pamćenje. Ali matična država nije isto što i vladavina prava. Albanija, Kosovo, Sjeverna Makedonija i Crna Gora su suverene države, svaka sa svojim institucijama i ustavnim poretkom. Nacionalna asocijacija ne može zamijeniti zakon niti suverenitet svake države.

Upravo tu nastaje nesporazum. Naciju se često miješa sa državom, kao da zakonske granice ne postoje. Ali oni postoje i važe za sve. Ukoliko se državljanin Kosova, Sjeverne Makedonije ili Crne Gore uključi u politički život Albanije, on će biti tretiran kao državljanin druge države. Ista logika bi se primenila u Prištini, Skoplju ili Podgorici na albanskog državljanina.

Ovo nije stvar patriotizma. Riječ je o poštovanju pravila po kojima nacionalne države djeluju.

Iskustvo Balkana pokazalo je da u vremenima krize politika često zamagljuje razum. Nerijetko na političke odluke i stavove više utiče trenutna napetost nego racionalno prosuđivanje. U takvim slučajevima želja da se pobijedi politički protivnik prevladava nad javnim interesom. Nažalost, Albanija nije bila izuzetak od ove realnosti u posljednjih 35 godina.

Međutim, to ne oslobađa Albaniju odgovornosti koju nosi kao matična država. Upravo iz tog razloga, pogrešno je da se identifikuje sa strankom, vladom ili političkim krilom u odnosu na Albance u regionu. To treba da bude zajednička kuća svih Albanaca, gde god da žive. Njen autoritet proizilazi iz nepristrasnosti, pravde i sposobnosti da zaštiti nacionalni interes u odnosu na političke interese dana.

Čak i Albanci van granica Albanije to moraju razumjeti. Oni ne bi trebali očekivati ​​da matična država podržava jedno političko krilo protiv drugog. Ono što imaju pravo da očekuju je podrška obrazovanju, kulturi, nacionalnom identitetu, diplomatiji, ekonomskom razvoju i izgradnji kapaciteta. Upravo na taj način se gradi povjerenje i jača nacionalna veza.

Čak i kada dođe do nesuglasica, dijalog bi trebao biti prvi put. Kaznene mere protiv Albanaca van granica matične zemlje treba da ostanu izuzetak, a ne praksa, koje se primenjuju tek nakon što se iscrpe sve druge zakonske i institucionalne mogućnosti. Majka država ne jača svoj autoritet kažnjavanjem Albanaca, već dobijanjem njihovog poverenja i poštovanja.

Stoga ovu raspravu ne treba posmatrati samo kao politički sukob. To je prilika da bolje razumijemo odnos između nacije, države i uloge koju matična država treba da ima.

Nacija nas ujedinjuje. Država postavlja pravila. Jedno ne može zameniti drugo.

Na kraju krajeva, snaga matične države se ne meri nejasnim odlukama, već pravdom koju garantuje, verom koju inspiriše i sposobnošću da ujedini Albance bez razlike. Ako uspije da ispuni ovu misiju, stiče moralni autoritet i mjesto u istoriji. Ovo je najviša aspiracija koju svaki lider može imati: da bude zapamćen ne kao vođa stranke ili vlade, već kao ličnost koja je služila naciji i ostavila za sobom naslijeđe jedinstva s pravom da se naziva ocem nacije.

Izvor: prizrenpost