Ülke Avrupa-Atlantik entegrasyonuna doğru ilerledikçe, dış etkilere ilişkin teoriler arasında kamuoyundaki tartışmalar sıklıkla kayboluyor. Ancak gençlik isyanının arkasında dikkat, çözüm ve sorumluluk gerektiren gerçek toplumsal talepler gizli.

Arnavutluk bugün derin bir paradoksla karşı karşıya. NATO Zirvesi gibi önemli etkinliklere ev sahipliği yapan ve Avrupa Birliği’ne üye olmayı hedefleyen ülkede, kamusal alanlarımız ithal komplo teorileriyle doluyor. İnternetin karanlık odalarından televizyonda yayınlanan tartışmalara kadar, Amerikan tarzı alternatif sağ (QAnon) anlatı, jeopolitik paranoya ve uydurma dini paniğin bir karışımı ortalıkta dolaşıyor. Bu olgu, sivil hesap verebilirliğe yönelik doğal arzuyu rehin alıyor.

Bu ortam yalnızca kamusal tartışma düzeyinde kalmıyor, aynı zamanda protestoların ve sembollerin kamusal alanda yorumlanma biçimine de yansıyor. Bu zehirlenmenin belirtileri giderek daha belirgin bir şekilde ortaya çıkıyor. Son dönemde “Flamingo Devrimi” olarak adlandırılan protestolarda Tiran’da İsrail bayrağının kaldırılması kabul edilemez bir davranış teşkil ediyor. Bu eylem şaşırtıcı bir şekilde çözümsüz kaldı ve herhangi bir kurumsal tepkiye yol açmadı. Arnavutluk’un misafirperverlik ve hoşgörü geleneğini ihlal ediyor. Bu tür olaylar, birkaç yıl önce Mirdita’daki bir hidroelektrik santralinde Türk bayrağı nedeniyle yaşanan çatışmaları da hatırlatıyor. Bu olaylar, tahakküm korkusuyla bunalan ve her yabancı sembole duygusal tepki veren yaralı bir topluma tanıklık ediyor. Bu şekilde, dikkatler gerçek sorunlardan (yolsuzluk, meritokrasi eksikliği ve eşitsizlik) saptırılarak hayali jeopolitik düşmanlara odaklanılır.

Siyasi anlatılar tam da belirsizlik ve duygularla dolu bu alan üzerinde inşa edilir. Bilgisizlere gerçek jeopolitiği bir kez daha açıklamak gerekirse: evet, İran bir NATO üyesi devletin ve Avrupa Birliği adayının çıkarlarını ihlal edebilir. Ancak bunu hibrit savaş, dezenformasyon kampanyaları ve asimetrik siber saldırılar yoluyla yapabilir. Tahran’ın Arnavutluk’u fiziksel olarak istikrarsızlaştırma veya binlerce Arnavut’u kitlesel protestolara kışkırtma kapasitesine sahip olduğu iddiaları aşırı senaryolardır ve ikna edici bir temeli yoktur. Bu yaklaşım, nedenleri ülke sınırları dışında arayarak saf yurttaşlık ruhunu sulandırma eğilimindedir. Üstelik bu durum, Avrupa-Atlantik ortaklarının gözünde gereksiz bir kırılgan Arnavutluk imajı yaratıyor.

Fakat komplocu anlatılar sadece jeopolitikte bitmiyor. Aynı zamanda dini alana da uzanıyorlar. Din meseleleri ve bunların güvenlikle olan ilişkileri hakkında çok az bilgisi olan bazı güvenlik analistleri, “siyasi İslam” sahtekarlığını inşa etmeye devam ediyor. İnançlı gençlerin camiler tarafından radikal devrimlere sürüklendiğini iddia ediyorlar. Bu iddia Arnavut Müslüman Cemaatine hakaret teşkil etmekte olup tarihi gerçeklerle çelişmektedir. Arnavutluk, Avrupa’da dini radikalizmden en az etkilenen ülkeler arasında yer aldı ve çoğulculuk döneminde dini saikli hiçbir terör eylemini tanımadı. Bu tür imalar gereksiz bir İslamofobi ve önyargı iklimini besliyor.

Bu ideolojik yorumlar bir kenara bırakılırsa hoşnutsuzluğun gerçek kaynağının ne olduğu çok daha net ortaya çıkıyor. Gençliği ve orta sınıfı protestoya iten şey dini dogmalar ya da dış gündemler değil. Bu hareketler karşılanmamış sosyal taleplerden kaynaklanıyor: meritokrasi eksikliği, ekonomik eşitsizlikler, mülkiyet sorunları ve daha fazla şeffaflık ihtiyacı. Bu protestolara inananlar ve inanmayanlar, Katolikler ve Müslümanlar, ateistler ve agnostikler katılıyor. Herhangi bir ideolojiye bağlı değil, geleceğe yönelik aynı kaygılarda birleşiyorlar.

Tam da bu nedenle bu sivil enerjiyi bir tehdit olarak değil, bir fırsat olarak görmek gerekiyor. Yeni kentsel ufuk ve yoğun gelişmeler çoğu zaman büyük yatırım planları ile yerel toplulukların çıkarları arasında bir kopukluk duygusu yaratmıştır. Ancak Arnavutluk bu hareket aracılığıyla Avrupa’ya canlı, eleştirel ve aktif bir gençliğe sahip olduğunu gösteriyor. Bu enerji, doğru şekilde kanalize edilirse, daha derin reformlar ve yeni bir siyasi kültür için katalizör görevi görebilir.

Ancak, her türlü sivil enerjinin aynı zamanda siyasi sağduyuya da ihtiyacı vardır. Bu hareketin ciddi bir alternatif olabilmesi için radikal söylemlerden ve hayali devrim sloganlarından uzaklaşması gerekiyor. 18. yüzyıl Fransa’sında yaşamıyoruz. Sistem bir gecede değişmez; diyalog, kurumlar ve herkes için eşit kuralların oluşturulması yoluyla reforme ediliyor.

Sonuçta bu, aynı zamanda Arnavutluk’un bu tarihi anda geçmesi gereken sınavdır. Kuran’da şöyle deniyor: “İçinizde bilge adamlar yok mu?” Bu soru bugün kulağa komplo teorilerini reddetme ve toplumun gerçek sorunlarına odaklanma çağrısı gibi geliyor. Demokrasi korkular ve varsayımlar üzerine değil, şeffaflık, hukukun üstünlüğü ve hesap verebilirlik üzerine kuruludur. Neyse ki Arnavutların sağlıklı ve makul çoğunluğu bu gerçeği anlıyor.

Kaynak: prizrenpost