Rajoni frëngjisht-folës i Albertës kërkon referendum mbi shkëputjen brenda këtij viti

Kanadaja po përballet me një krizë ekzistenciale që kërcënon të ritheksojë kufijtë e saj politikë dhe stabilitetin kombëtar. Ndërsa historikisht lëvizjet separatiste ishin monopol i provincës së Kebekut, sot epiqendra e tensionit është zhvendosur në Alberta, rajoni më i pasur i vendit.

Një peticion masiv me mbi 300.000 firma është dorëzuar zyrtarisht, duke tejkaluar ndjeshëm pragun ligjor, me kërkesën e prerë që pyetja për pavarësinë të përfshihet në fletëvotimet e tetorit të ardhshëm.

Ky vullnet për shkëputje ushqehet nga një PBB për frymë prej 72.000 dollarësh në vit dhe ndjenja se pasuria e naftës po shfrytëzohet nga Otava për të subvencionuar pjesët e tjera të vendit, ndërkohë që elitat e Ontarios ushtrojnë një kontroll dërrmues mbi vendimmarrjen.

Një element kyç që ka ndezur këtë zjarr është ndikimi i lëvizjes MAGA dhe retorika e Donald Trump, i cili gjatë mandatit të tij të dytë ka sulmuar vazhdimisht shtetin kanadez, duke shërbyer si frymëzim për konservatorët radikalë të Albertës.

Raportet për takime të fshehta mes udhëheqësve separatistë dhe administratës amerikane në vitin 2025, kanë ngritur dyshime serioze për ndërhyrje të jashtme, duke e kthyer çështjen në një problem të sigurisë kombëtare.

Kryeministri kanadez Mark Carney po përpiqet të manovrojë përmes “federalizmit bashkëpunues”, duke ofruar lëshime mjedisore dhe plane për ta kthyer Kanadanë në një superfuqi energjetike për të kënaqur orekset e Alberta-s, por padurimi i banorëve lokalë mbetet i lartë.

Edhe pse sondazhet tregojnë se 67 për qind e popullsisë ende kundërshton ndarjen, presioni ligjor dhe politik është i paprecedentë, veçanërisht kur në horizont shfaqet edhe një referendum i mundshëm në Kebek pas zgjedhjeve të atjeshme.

Përplasja mes rregulloreve federale të Justin Trudeau dhe dëshirës për liri ekonomike të Danielle Smith ka krijuar një hendek që Akti i Qartësisë dhe Gjykata Supreme mund ta kenë të vështirë ta mbyllin.

Nëse ky referendum do të realizohet vërtet në tetor të këtij viti, Kanadaja rrezikon të hyjë në një proces shpërbërjeje ku ekonomia, identiteti dhe ndikimet e huaja politike do të përplasen me pasoja të paparashikueshme për të gjithë kontinentin. /tesheshi

Burimi: mesazhi