E premte, 29 Maj 2026
Mbyllet ish-spitali psikiatrik i Barbacenës, ku humbën jetën rreth 60.000 pacientë
Brazili ka mbyllur përfundimisht Spitalin-Colônia de Barbacena, një nga institucionet psikiatrike më famëkeqe në historinë e vendit, ku besohet se rreth 60.000 njerëz humbën jetën gjatë shekullit XX.
Mbyllja e tij simbolizon fundin e një epoke të errët të trajtimit çnjerëzor ndaj njerëzve të konsideruar “të padëshiruar” nga shoqëria. Pacientët e fundit, 14 të moshuar me probleme të rënda fizike dhe psikologjike, janë transferuar në shtëpi komunitare në zonën rurale të Barbacenës.
Shumica prej tyre kishin kaluar dekada të tëra në institucion dhe nuk kishin më familje apo aftësi për të jetuar të pavarur. Autoritetet braziliane e quajtën këtë një “korrigjim historik” dhe një përpjekje për t’u rikthyer dinjitetin viktimave.
Njëri nga të mbijetuarit, i identifikuar me emrin Marcos, u dërgua në azil kur ishte vetëm 10 vjeç. Pas dekadash izolimi dhe neglizhence, ai nuk flet, nuk toleron prekjen dhe refuzon të veshë rroba apo këpucë. Gjendja e tij pasqyron pasojat e traumës së thellë të përjetuar në institucion.
Spitali-Colônia u themelua në vitin 1903. Fillimisht synonte të trajtonte pacientë me probleme mendore, por me kalimin e viteve u shndërrua në një vend ku dërgoheshin njerëz që shoqëria nuk i pranonte. Shumë prej tyre nuk kishin sëmundje mendore.
Mes tyre kishte alkoolikë, epileptikë, homoseksualë, prostituta, gra beqare, vajza “rebele” apo persona që thjesht konsideroheshin problematikë nga familjet ose autoritetet. Për dekada me radhë pacientët jetuan në kushte çnjerëzore.
Ata flinin në dysheme ose në oborre, shpesh lakuriq, pa ujë të pijshëm dhe pa ushqim të mjaftueshëm. Në dimër mblidheshin së bashku për t’u ngrohur. Institucioni kishte mungesë mjekësh dhe infermierësh; shumicën e kohës kujdesi kontrollohej nga roje.
Elektroshoku, lobotomia dhe ndëshkimet fizike përdoreshin si metoda “trajtimesh”. Ushqimi ishte aq i keq sa shumë pacientë humbnin dhëmbët nga kequshqyerja.
Numri i vdekjeve ishte aq i madh sa spitali kishte varrezat e veta. Megjithatë, jo të gjithë të vdekurit varroseshin. Rreth 2,000 trupa u shitën universiteteve për studime anatomike. Kohët e fundit, universitete braziliane kërkuan falje publike për këtë praktikë.
Në vitin 1979, psikiatri italian Franco Basaglia vizitoi Barbacenën dhe e krahasoi atë me një kamp përqendrimi nazist. Deklarata e tij shkaktoi tronditje dhe ndihmoi në nisjen e reformave psikiatrike në Brazil.
Megjithatë, historia e plotë e mizorive mbeti pak e njohur deri kur gazetarja Daniela Arbex botoi librin “Holokausto Brasileiro”, i cili dokumentoi dëshmitë e të mbijetuarve dhe zbuloi dimensionin e tragjedisë.
Sipas Arbex, shumica e pacientëve nuk ishin të sëmurë mendorë dhe një pjesë e madhe ishin njerëz me ngjyrë, çka tregon se diskriminimi social dhe racor luajti rol të madh në institucionalizimin e tyre.
Pas reformave, shumë të mbijetuar u transferuan gradualisht në rezidenca terapeutike dhe komunitete të vogla ku marrin kujdes më human. Në territorin e ish-spitalit është krijuar Muzeu i Çmendurisë, që ruan kujtesën e asaj që ndodhi aty dhe shërben si paralajmërim që histori të tilla të mos përsëriten më.
Mbyllja e Spitalit-Colônia nuk është vetëm fundi i një institucioni, por edhe një simbol i pranimit të gabimeve të së kaluarës dhe i përpjekjes së Brazilit për të trajtuar me më shumë dinjitet personat me probleme mendore dhe grupet e margjinalizuara. tesheshi
Burimi: mesazhi
Etiketa: Aktuale
