E enjte, 22 Janar 2026

Ne kohën kur ende nga emergjencat e spitaleve shtetërore urdhërohen pacientët ti blejnë barnat nëpër barnatoret lokale, trajtimi shëndetësor jashtë shtetit për shumë qytetarë të Kosovës paraqitet si shpresa e fundit për shpëtim shëndetësor. Megjithatë, përvoja institucionale dhe rastet e ndjekura penalisht tregojnë se ky proces, në disa raste, është shoqëruar me korrupsion, manipulim dhe abuzime serioze, të cilat kanë përfunduar në hetime dhe dënime nga organet e drejtësisë.

Ky artikull paraqet raste konkrete nga Kosova, ku trajtimi mjekësor – përfshirë edhe elementin ndërkombëtar – është kthyer në objekt hetimi penal.

Rasti më i rëndë dhe më i njohur në historinë e shëndetësisë në Kosovë mbetet skandali i Medicus Clinic në Prishtinë. Sipas hetimeve të zhvilluara nga Prokuroria dhe misioni i EULEX, në këtë klinikë private u kryen transplantime ilegale të veshkave, ku persona nga vende të ndryshme u sollën në Kosovë me premtimin për “trajtim mjekësor”.

Hetimi nisi pasi një shtetas i huaj u ndalua në aeroport me plagë kirurgjikale të freskëta, çka ngriti dyshime për ndërhyrje të paligjshme. Pas hetimeve disa-vjeçare, Prokuroria ngriti aktakuza për trafikim të personave, krim të organizuar dhe veprimtari të paligjshme mjekësore. Pronari dhe urologu kryesor i klinikës u dënua me vite burgimi, ndërsa persona të tjerë u shpallën fajtorë për përfshirje në këtë rrjet kriminal. Ky rast u cilësua si një ndër precedentët e parë në botë ku mjekë u dënuan për trafikim organesh në kuadër të asaj që paraqitej si trajtim shëndetësor.

Një tjetër rast i rëndësishëm është rasti i njohur si “Stenta”, i ndjekur nga Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës. Edhe pse fokusi kryesor ishte brenda vendit, hetimet zbuluan një skemë ku pacientët drejtoheshin qëllimshëm nga sektori publik në atë privat, shërbime që mund të kryheshin në institucionet publike justifikoheshin si të pamundura dhe fondet publike keqpërdoreshin për përfitime individuale. Ky rast tregon se manipulimi i trajtimit të pacientëve shpesh fillon brenda sistemit dhe mund të vazhdojë edhe me dërgime jashtë shtetit.

Sipas raportimeve të Radio Evropa e Lirë, Kosova çdo vit financon dhjetëra raste për trajtim jashtë vendit, kryesisht në Turqi dhe vende të Bashkimit Evropian. Megjithatë, ekspertët kanë ngritur shqetësime serioze për mungesë kontrolli mbi nevojën reale të trajtimit, mungesë transparence mbi koston përfundimtare dhe vështirësi në verifikimin e faturave dhe shërbimeve të ofruara. Kjo situatë krijon terren për faturime të fryra, trajtime të panevojshme dhe komisione të fshehta për referime pacientësh.

Turqia mbetet një nga destinacionet kryesore për trajtimin shëndetësor të pacientëve nga Kosova, sidomos për ndërhyrje të specializuara që nuk ofrohen brenda vendit. Megjithatë, përveç rasteve të suksesshme, media dhe dëshmitë publike kanë raportuar edhe ankesa serioze për abuzime financiare, trajtim të papërshtatshëm dhe mungesë transparence gjatë trajtimit të kosovarëve në spitale.

Një nga rastet më të përfolura është ai i një pacienti kosovar, për të cilin u raportua se gjatë trajtimit në Turqi i janë marrë rreth 30 mijë euro, ndërkohë që ai ishte dërguar në një qendër rehabilitimi që, sipas dëshmive, nuk i plotësonte kushtet minimale mjekësore. Ky rast ngriti dyshime për rolin e ndërmjetësve dhe për mungesën e kontrollit mbi shërbimet e ofruara për pacientët nga Kosova.

Rast tjetër është kur i njëjti spital përmes përfaqëssish të ndryshme nga filiala të ndryshme jep çmime të ndryshme trajtimi sa gjysma e shumës së njëra tjetrës e pacienti detyrohet ta paguajë atë më të lartën.

Probleme të tjera janë shfaqur edhe në kuadër të trajtimit falas të pacientëve kosovarë në Turqi, i cili në disa periudha është ndërprerë për shkak të borxheve të institucioneve të Kosovës ndaj spitaleve turke. Si pasojë, dhjetëra pacientë që prisnin trajtim falas janë detyruar të kërkojnë alternativa private ose kanë mbetur pa trajtim.

Sipas raportimeve të Radio Evropa e Lirë, qindra kosovarë dërgohen çdo vit për trajtim jashtë vendit, por në disa raste pacientët kanë humbur jetën gjatë ose pas trajtimit, duke ngritur pikëpyetje për kohën e referimit dhe koordinimin institucional.

Raste të ngjashme janë raportuar edhe në vende të tjera evropiane. Në Gjermani, disa klinika private janë hetuar për faturime të fryra dhe trajtime të panevojshme për pacientë të huaj. Në Itali, autoritetet kanë zbuluar skema ku pacientë janë drejtuar qëllimshëm nga sistemi publik drejt klinikave private, shpesh me kosto shumë më të larta.

Në Spanjë, veçanërisht në zonat turistike, janë mbyllur klinika private pas hetimeve për praktikë të paligjshme mjekësore dhe komplikime serioze te pacientët e huaj. Ndërkohë, në Francë dhe Mbretërinë e Bashkuar, gjykatat kanë trajtuar raste të neglizhencës mjekësore dhe shkeljes së të drejtave të pacientëve migrantë, të cilët nuk ishin informuar siç duhet për rreziqet dhe kostot e trajtimit.

Ekspertët vlerësojnë se këto raste tregojnë se rreziku për abuzim gjatë trajtimit jashtë shtetit nuk është vetëm problem i Kosovës, por pjesë e një fenomeni më të gjerë evropian, sidomos në sektorin privat dhe në turizmin mjekësor. Mungesa e transparencës, përdorimi i ndërmjetësve joformalë dhe vështirësia për të kërkuar llogari në një sistem të huaj ligjor, i bëjnë pacientët më të cenueshëm.

Ekspertët theksojnë se mungesa e një mekanizmi të qartë mbikëqyrës, përdorimi i ndërmjetësve joformalë dhe vështirësitë për të kërkuar llogari në një sistem të huaj ligjor, i bëjnë pacientët kosovarë më të rrezikuar ndaj abuzimeve.

Njohës të sistemit shëndetësor vlerësojnë se trajtimi jashtë shtetit duhet të shoqërohet me transparencë të plotë, kontroll institucional dhe mbrojtje ligjore për pacientët, në mënyrë që nevoja mjekësore të mos shndërrohet në burim shfrytëzimi financiar nga firmat apo organizatat ndërmjetesuese.

Rastet e ndjekura deri më tani tregojnë se Prokuroria reagon zakonisht vetëm kur abuzimet arrijnë nivel penal të dokumentuar. Njohës të sistemit të drejtësisë vlerësojnë se shumë raste nuk raportohen, pacientët dhe familjarët shpesh heshtin nga frika ose mungesa e njohurive, ndërsa ndërmjetësit joformalë mbeten jashtë kontrollit institucional.

Përfundimisht, rastet e ndjekura nga Prokuroria në Kosovë dëshmojnë se korrupsioni në shëndetësi është real dhe i dokumentuar, se trajtimi jashtë shtetit mund të keqpërdoret si justifikim për përfitime financiare dhe se pa transparencë dhe mbikëqyrje të qartë, pacienti mbetet pala më e rrezikuar. Trajtimi jashtë shtetit duhet të jetë domosdoshmëri mjekësore dhe jo skemë abuzimi.

Etiketa: Editorial