E martë, 3 Nëntor 2026
Kur pjesa më e madhe prej nesh mban frymën në pritje të asaj që do të ndodhë pas rezultateve të zgjedhjeve të pjesshme në SHBA dhe nëse SHBA-ja dhe Izraeli do ta sulmojnë edhe një herë Republikën Islamike të Iranit, një pjesë tjetër është e tmerruar nga raportimet ndërkombëtare për mundësinë e një sulmi bërthamor të kontrolluar mbi Iranin, veçanërisht ndaj objekteve të pasurimit të uraniumit atomik.
Këto shqetësime janë ngritur publikisht nga gazetari i njohur amerikan Tucker Carlson, ndërsa edhe televizioni iranian ka trajtuar mundësinë e një sulmi të tillë dhe masat e kujdesit që duhet të marrin qytetarët në rast të përdorimit të armëve bërthamore. Këto janë skenarë të raportuar, jo konfirmim se është marrë një vendim për një sulm të tillë. Por vetë diskutimi i tyre tregon se sa e rrezikshme është bërë situata.
Duke ndjekur Al Jazeera-n me zemër në dorë, nuk mund të mos mendoj për pasojat e një përshkallëzimi të tillë. Unë besoj se ai do ta shndërronte Lindjen e Mesme, nga një tokë e begatë dhe e paqes, në një tokë lufte dhe barbarie njerëzore. Pasojat nuk do të kufizoheshin në këtë rajon; ato mund të përhapeshin në Mesdhe dhe më tej. Edhe Ballkani nuk është imun ndaj këtyre zhvillimeve, sepse një përballje e këtyre përmasave do të ndikonte në sigurinë, ekonominë dhe jetën e miliona njerëzve.
Megjithatë, urtësia njerëzore nuk i ka shteruar ende mundësitë për të parandaluar një luftë të madhe. Në një rajon ku, sa herë që ndizet një zjarr, duket sikur askush nuk arrin ta shuajë, është një vend i vogël, një emirat që quhet Katar, i cili ka marrë përsipër të ndikojë në fatet e asaj hapësire gjeografike dhe, pse jo, edhe në zhvillimet që prekin mbarë botën.
Në krye të këtij shteti qëndron Lartësia e Tij, Emiri Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani. Populli i tij e ka quajtur “Tamimi i Madhështisë”, për shkak të qëndrimeve të tij gjatë krizës politike të disa viteve më parë, kur mbrojti sovranitetin dhe dinjitetin kombëtar të vendit. Ndërsa unë, duke vlerësuar rolin e tij në ndërmjetësimin ndërkombëtar, afrimin e popujve dhe përpjekjet për parandalimin e konflikteve, do të guxoja ta quaja Lartësinë e Tij “Tamimi i Harmonisë Njerëzore”.
Ky vlerësim lidhet me mënyrën se si Katari ka vënë në dispozicion burime ekonomike dhe diplomatike për zgjidhjen e problemeve njerëzore. Nga procesi i vështirë i Afganistanit te çështja siriane, nga ndërmjetësimet për lirimin e pengjeve dhe të burgosurve deri te përpjekjet për ndalimin e luftës dhe lehtësimin e krizës humanitare në Gaza, Doha ka kërkuar vazhdimisht rrugë dialogu edhe në situata ku palët dukej se nuk mund të afroheshin.
Sot, kjo përvojë merr rëndësi të veçantë përballë tensioneve ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe Iranit. Në çastet kur po shkruaj këta rreshta, qarkullojnë raportime për kontakte diplomatike me Teheranin dhe për një propozim të fundit iranian që synon një mirëkuptim me Uashingtonin. Ndër çështjet e përmendura janë hapja e menjëhershme e Ngushticës së Hormuzit, ulja e tensioneve dhe krijimi i kushteve për përfundimin e luftës. Hollësitë e këtyre kontakteve kërkojnë konfirmim zyrtar, por çdo mundësi reale për bisedime duhet të merret seriozisht.
Natyrisht, ka grupe dhe interesa që nuk e dëshirojnë një zgjidhje të tillë. Historia e diplomacisë botërore njeh ndërhyrje të personaliteteve të shquara për uljen e tensioneve dhe përfundimin e konflikteve. Megjithatë, ajo që më tërheq vëmendjen është përpjekja e vazhdueshme e një shteti kaq të vogël e paqedashës për të përdorur një pjesë të rëndësishme të pasurisë që Zoti i ka dhuruar në shërbim të marrëveshjeve paqësore. Në një kohë kur shumë vende shpenzojnë burime të mëdha për t’u përgatitur për luftë, Katari investon edhe për ta parandaluar atë.
Kjo zgjedhje nuk ka qenë pa kosto. Vlerës së saj njerëzore nuk i është dhënë gjithmonë njohja që meriton; përkundrazi, vendi ka përballuar pasoja politike, ekonomike dhe të sigurisë gjatë krizave rajonale. Duhet të kujtojmë se si një shtet sovran mund të sulmohet në mes të ditës nga një shtet tjetër anëtar i Kombeve të Bashkuara, siç ndodhi me sulmin izraelit në territorin e Katarit. Po kështu, sulmet iraniane ndaj infrastrukturës së naftës dhe gazit kanë treguar sa lehtë mund të rrezikohet stabiliteti ekonomik i rajonit.
Në këtë sfond nuk mund të harrojmë as fushatat kundër Dohas për rolin e saj në krizën humanitare të Gazës. Pavarësisht kritikave dhe presioneve, përpjekjet për ndërmjetësim kanë vazhduar. Kjo nuk do të thotë se çdo nismë diplomatike ka pasur sukses apo se çdo politikë është përtej kritikës, por se mbajtja hapur e kanaleve të komunikimit mbetet e domosdoshme edhe në rrethanat më të vështira.
Pikërisht kjo këmbëngulje mund të përbëjë një nga trashëgimitë më të rëndësishme historike të këtij shteti. Shumë vende me përmasa të kufizuara territoriale njihen për pasurinë dhe zhvillimin e tyre, si Singapori, Zvicra dhe Norvegjia, secili me identitetin e vet ndërkombëtar. Katari, krahas zhvillimit ekonomik, po përpiqet të lërë gjurmë përmes ndërmjetësimit dhe shuarjes së zjarreve të konflikteve. Ndoshta pikërisht këtu qëndron një nga vlerat e diplomacisë: të ndërtojë ura komunikimi atje ku të tjerët shohin vetëm përplasje.
Shpresoj që këto përpjekje të kontribuojnë në parandalimin e një katastrofe njerëzore, një përballjeje frontale në Lindjen e Mesme, pasojat e së cilës mund të shtrihen shumë përtej kufijve të saj. Në fund, vlera e diplomacisë nuk matet vetëm me marrëveshjet që nënshkruhen, por edhe me luftërat që arrijnë të parandalohen dhe jetët njerëzore që shpëtohen. Nëse angazhimi i Katarit ndihmon në shmangien e një katastrofe të re, ky do të jetë një kontribut që meriton të njihet dhe të kujtohet.
Sepse historia nuk shkruhet vetëm nga ata që fitojnë luftërat, por edhe nga ata që arrijnë t’i parandalojnë ato.
Kryetar i Institutit Shqiptar për Dialog Fetar dhe Kulturor
Zëvendëspresident i European Muslim League
Drejtor i Programit për Lindjen e Mesme dhe Botën Myslimane pranë Institutit Shqiptar për Studime Ndërkombëtare (AIIS)
Burimi: tesheshi
