E enjte, 20 Gusht 2026
Dronët janë lidhur me operacione ushtarake dhe shkelje të hapësirës ajrore në Evropën Lindore dhe Lindjen e Mesme në vitet e fundit, por Bashkimi Evropian duket i gatshëm, sipas Politico, t’u caktojë atyre një mision të ndryshëm: të ndihmojnë fermerët të luftojnë dëmtuesit.
Komisioni Evropian po shqyrton heqjen e një ndalimi të gjatë që parandalon përdorimin e avionëve pa pilot për të spërkatur pesticide, si pjesë e një rishikimi të rregullave të BE-së për produktet e mbrojtjes së bimëve.
Ky ndryshim konsiderohet si një nga pikat më pak të diskutueshme të reformës më të gjerë, pasi shtetet anëtare kanë bërë thirrje për më shumë fleksibilitet në përdorimin e dronëve bujqësorë për vite me radhë.
Nga një mjet lufte në një aleat bujqësor “të zgjuar”
Përhapja e dronëve bujqësorë është përshpejtuar në të gjithë botën që nga vitet 2010, duke i transformuar ato nga një inovacion teknologjik në një mjet kyç të bujqësisë moderne në më pak se dhjetë vjet.
Në ekspozitat e mëdha bujqësore, dronët tani kanë filluar të “vjedhin role” nga traktorët dhe makineritë bujqësore tradicionale.
Problemi për fermerët evropianë është se, pavarësisht potencialit të tyre, ato nuk mund të përdoren gjerësisht në praktikë për shkak të rregullave të rrepta. Komisioni tani po përpiqet ta ndryshojë këtë kornizë.
“Evropa ka talentin dhe teknologjinë për të udhëhequr në bujqësinë dixhitale. Tani duhet të sigurohemi që fermerët të përfitojnë prej saj”, shkroi Komisioneri i Bujqësisë Christoph Hansen në platformën Bluesky, duke iu referuar konkretisht dronëve.
Pse spërkatja ajrore është ende e ndaluar
Përdorimi i dronëve bujqësorë në BE nuk rregullohet vetëm nga rregullat e sigurisë së aviacionit, por edhe nga Direktiva Evropiane e vitit 2009 mbi Përdorimin e Qëndrueshëm të Pesticideve.
Direktiva ndalon spërkatjen ajrore, kryesisht për shkak të shqetësimeve në lidhje me shpërndarjen e kimikateve, ndotjen e mjedisit dhe ekspozimin e njeriut ndaj produkteve të mbrojtjes së bimëve. Megjithatë, ky kuadër u krijua para përdorimit të gjerë të dronëve në bujqësi.
Sot, qeveritë kombëtare mund të lejojnë spërkatjen vetëm në raste të veçanta, ku aplikimi me mjete konvencionale është i vështirë ose i rrezikshëm.
Rastet e tilla janë, për shembull, vreshtat e tarracuara në Portugali, pemishtet me mollë në Tirolin e Jugut ose zonat e përmbytura ku traktorët nuk mund të lëvizin dhe punëtorët që përdorin spërkatës shpine janë më të ekspozuar ndaj rreziqeve.
Mbështetësit e dronëve argumentojnë se procesi aktual është i ndërlikuar dhe se potenciali i teknologjisë i tejkalon shumë rastet e kufizuara ku lejohet të përdoret.
Dronët mund të “skanojnë” të korrat, të zbulojnë dëmtuesit dhe problemet e lagështisë herët, dhe të aplikojnë plehra dhe pesticide me saktësi shumë më të madhe.
Logjika është se duke spërkatur vetëm zonat që kanë vërtet nevojë, përdorimi i kimikateve zvogëlohet, kostot zvogëlohen dhe ndikimi në shëndet dhe mjedis zvogëlohet.
CropLife, organizata e industrisë së mbrojtjes së të korrave, gjithashtu argumenton se dronët punojnë kryesisht me bateri, duke i bërë ata një opsion me emetime më të ulëta krahasuar me traktorët.
Komisioni ende pranon “boshllëqe në njohuri”
Pavarësisht avantazheve, Komisioni Evropian pranon se ende ka pyetje të rëndësishme në lidhje me përdorimin e sigurt të dronëve.
Në një dokument që shoqëron propozimin e reformës, Komisioni thotë se “mbeten boshllëqe të konsiderueshme në njohuri”, siç është se sa larg mund të transportohen pesticidet nga era ose cilët dronë mund t’i aplikojnë substancat më saktë.
Në të njëjtën kohë, megjithatë, ai pranon se kufizimet ekzistuese e bëjnë të vështirë mbledhjen e më shumë të dhënave.
Komisioni vëren se industria i sheh dronët si “teknologjinë më të kufizuar nga kuadri aktual”, edhe pse ato mund të kontribuojnë në një përdorim më të qëndrueshëm të pesticideve.
Komisioni planifikon të integrojë dronët në një strategji më të gjerë mbi bujqësinë dixhitale, e cila pritet deri në fund të vitit. Qëllimi është që Evropa të jetë në ballë të tranzicionit drejt të ashtuquajturës bujqësi precize.
“Inteligjenca artificiale, satelitët, dronët dhe bujqësia precize mund të rrisin produktivitetin, të përdorin burimet në mënyrë më efikase dhe të zvogëlojnë burokracinë”, tha Christoph Hansen.
Shtetet, thirrje për ndryshime prej vitesh
Përpjekja e parë nga shtetet anëtare për të ndryshuar rregullat e vjetruara të dronëve “humbi” në konfliktin më të madh politik mbi ligjin evropian për reduktimin e pesticideve, i cili përfundimisht u braktis në vitin 2024.
Në dhjetor 2024, 15 vende, përfshirë Republikën Çeke, i kërkuan Komisionit Evropian të hartonte një propozim të ri mbi përdorimin e dronëve.
Interesi i fermerëve po rritet vazhdimisht, veçanërisht pasi ata nxiten të zvogëlojnë rreziqet e përdorimit të pesticideve. “Dronët janë mjete që mund të ndihmojnë në uljen e sasisë së produkteve të aplikuara, të kufizojnë ndikimin në organizmat jo-shënjestër dhe në të njëjtën kohë ta mbajnë prodhimin bujqësor konkurrues”, tha zëdhënësi i Ministrisë Çeke të Bujqësisë, Vojislav Bilí.
Komisioni ka përfshirë propozimin për të zbutur rregullat mbi dronët bujqësorë në paketën më të gjerë të ndryshimeve mbi sigurinë e ushqimit dhe të kafshëve.
Megjithatë, paketa përballet me kundërshtim të fortë politik për çështje të tjera, të tilla si miratimi i pakufizuar i substancave që nuk konsiderohen të jenë ndër më të rrezikshmet dhe ndalimi i importit të produkteve bujqësore që përmbajnë gjurmë të pesticideve të caktuara që nuk përdoren në SHBA.
Sipas propozimit për dronët, shtetet anëtare do të jenë në gjendje të lejojnë përdorimin e tyre më të gjerë, me kusht që ato të konsiderohen se nuk paraqesin rreziqe më të mëdha se spërkatja tradicionale në tokë.
Këshilli i BE-së tashmë ra dakord në maj t’u japë qeverive më shumë liri për të miratuar përdorimin e dronëve.
Grupet mjedisore kanë shprehur rezerva, duke kërkuar një qasje më të ngadaltë derisa provat shkencore të jenë të qarta. Në të njëjtën kohë, ata paralajmërojnë për rreziqet e mundshme në lidhje me mbrojtjen e të dhënave personale dhe mundësinë që teknologjia e shtrenjtë mund të zgjerojë hendekun midis fermave të mëdha dhe prodhuesve më të vegjël.
Ndërsa këto shqetësime ekzistojnë, ato nuk duket se i kanë ndaluar shtetet anëtare të mbështesin përdorimin më të gjerë të dronëve. Megjithatë, e gjithë paketa e reformës duhet të miratohet në tërësinë e saj dhe presidenca irlandeze e BE-së ende nuk ka gjetur një rrugë të qartë për kompromis mbi pikat më të diskutueshme. /tesheshi.com/
Burimi: tesheshi
