E diel, 18 Tetor 2026
Gjermanët dhe austriakët bien dakord për pothuajse gjithçka, përveç kur bëhet fjalë për dy personalitete “të mëdha” dhe qytetin. I pari është Wolfgang Amadeus Mozart, një figurë e shquar në botën e muzikës klasike, dhe i dyti është Adolf Hitler, udhëheqësi nazist, emri i të cilit është gdhendur në kujtesën e të dy kombeve kur bëhet fjalë për shfarosjen sistematike.
Të dy vendet e konsiderojnë Mozartin të tyrin. Austriakët thonë se ai lindi në Salzburg dhe se kompozoi veprat e tij më të mira në Vjenë. Salzburgu tani është një qytet austriak, dhe Vjena ishte dhe është ende kryeqyteti i Austrisë. Megjithatë, gjermanët pretendojnë se Salzburgu iu bashkua Austrisë vetëm në vitin 1816 dhe se deri atëherë ishte ose pjesë e Bavarisë ose një principatë e pavarur peshkopale.
Nga ana tjetër, asnjëri prej tyre nuk e do Hitlerin.
Gjermanët thonë se udhëheqësi nazist lindi në vitin 1889 në Braunau am Inn, një qytet që ishte dhe është ende austriak, ndërsa austriakët thonë se kjo është e vërtetë, por që Hitleri më vonë u bë shtetas gjerman dhe më pas Kancelar i Gjermanisë naziste midis viteve 1933 dhe 1945.
Sa i përket Salzburgut, vendlindjes së Mozartit, ai qytet midis vitit të lindjes së tij (1756) dhe vitit të vdekjes së tij (1791) nuk ishte as austriak dhe as gjerman, por një principatë kishtare e varur nga Perandoria e Shenjtë Romake.
Kohët e fundit, të dy vendet kanë diskutuar një temë paksa të ndryshme, por ajo ka të bëjë me vendlindjen e një personazhi që askush nuk e dëshiron, Braunau am Inn, dhe konkretisht shtëpinë ku lindi udhëheqësi nazist. Këtë herë diskutimi nuk ka të bëjë me të drejtën e njërit prej këtyre dy vendeve ndaj këtij qyteti, meqenëse është austriak, por me pyetjen specifike – çfarë do të bëjmë me këtë shtëpi? Dhe si të parandalohet që 20 prilli i çdo viti të jetë një “vend i shenjtë” për neonazistët që dynden në Salzburger Vorstadt 15 për të festuar ditëlindjen e Hitlerit?
Këtu, të dy palët bien dakord për nevojën për të zvogëluar atraktivitetin e kësaj shtëpie si një tempull për neonazistët. Por si e bëjnë këtë? Ta shembin? Apo ta lënë ashtu siç është dhe të rrezikojnë të bëhen simbol i së djathtës ekstreme?
Kohët e fundit, arkitektët arritën një kompromis, duke e mbajtur ndërtesën si një pikë referimi historike, por duke ndryshuar ngjyrën e fasadës nga e verdha e zbehtë në të bardhë, duke hequr harqet rreth dritareve dhe duke i zëvendësuar ato me dritare drejtkëndëshe, duke modifikuar çatinë dhe duke e rimodeluar ndjeshëm brendësinë e saj në mënyrë që të ngjajë më shumë me një ndërtesë të zakonshme të shekullit të 18-të. Tani aty ndodhet një stacion policie.
Gazeta Der Standard citoi ministrin e Brendshëm austriak, Gerhard Karner, i cili tha se policia e sotme është “e kundërta e plotë e simbolizmit që shoqërohet me këtë vend – ata përfaqësojnë demokracinë, sundimin e ligjit, lirinë dhe dinjitetin njerëzor dhe i mbrojnë ato pa pushim nga të gjithë ata që i kërcënojnë, si dhe nga të gjitha format e ekstremizmit dhe totalitarizmit”.
Kështu, inxhinierët dhe qeveria austriake duan t’i japin fund polemikave që kanë vazhduar prej vitesh.
Në fund të korrikut të vitit të kaluar, ky ministër hapi një stacion policie në një ndërtesë që mund të akomodojë afërsisht 45 oficerë policie që merren me problemet e rajonit, veçanërisht luftën kundër drogës. Shefi i policisë rajonale, Stefan Haselberger, i tha Der Standard se vendndodhja e qytetit në kufirin me Gjermaninë e bën atë një rrugë të rëndësishme të kontrabandës së drogës.
Sipas të njëjtave burime mediatike austriake, shtëpia është përdorur prej kohësh si një hotel i vogël me një fabrikë birre, dhe në një nga apartamentet sipër, Hitleri kaloi javët e tij të para si fëmijë. Kjo ndodhi në vitin 1889, përpara se familja e tij të zhvendosej në Passau në anën gjermane të kufirit dhe më vonë në Leung në Austrinë e Epërme, ku ai dhe familja e tij kaluan gjashtë vjet.
Shumë veta pyesin veten pse neonazistët i kushtojnë kaq shumë respekt vendit ku ai lindi, edhe pse jeta e tij atje ishte e kufizuar vetëm në disa javë, ndërsa ai jetoi në Leung për disa vjet?
Der Standard citon ekspertë mbi lëvizjen naziste të cilët pohojnë se kjo ka shumë të ngjarë të lidhet me atë që njihet si ideologjia naziste e “gjakrave dhe dheut”, e cila i jep rëndësi të veçantë simbolike lindjes dhe vdekjes.
Në vitet e fundit, veçanërisht më 20 prill (ditëlindja e Hitlerit), shtëpia bëri bujë në Austri dhe Gjermani, pasi gazetat në të dy vendet raportuan neonazistë të dehur që bënin një “pelegrinazh” në Salzburger Vorstadt 15, për të kryer përshëndetje naziste ose për të bërë foto ndërsa vendosnin kurora me lule para saj.
Revista gjermane Der Spiegel ka hetuar lidhjen neonaziste me këtë shtëpi në mënyrën e vet, pasi kohët e fundit zbuloi se individë të panjohur kishin manipuluar Google Maps në mënyrë që adresa e shtëpisë të mos shfaqej si Salzburger Vorstadt 15, por si Salzburger Vorstadt 88.
Kur shtypni numrin 88, logoja e HH 88 shfaqet para jush, duke simbolizuar në qarqet naziste përshëndetjen e famshme naziste (Heil Hitler), një përshëndetje që dënohet nga ligji austriak dhe gjerman si një krim i rëndë që mund të çojë në një dënim të rëndë me burg për autorin e krimit.
Der Spiegel mori një përgjigje nga Google në të cilën kompania kërkoi falje për gabimin, duke pretenduar se e kishte rregulluar problemin, duke vënë në dukje se gjurmimi i njerëzve pas sulmeve të tilla hakerike është zakonisht shumë i vështirë, veçanërisht kur ata janë jashtë Austrisë ose Gjermanisë.
Sipas burimeve austriake, në vitet 1930, para se nazistët të vinin në pushtet, shtëpia ishte një hostel i vogël që nazistët e përdornin për takimet e tyre. Pasi Hitleri erdhi në pushtet në vitin 1933, shtëpia u shndërrua në një muze të quajtur “Muzeu i Fyhrerit”.
Pas përfundimit të luftës dhe disfatës së nazistëve, familja Pommer rimori pronësinë e ndërtesës, por shteti austriak e dha me qira atë për t’u siguruar që nuk do të përdorej për propagandë naziste. Në vitet 1970, ndërtesa u përdor nga një shkollë teknike përpara se të shndërrohej në një qendër për personat me aftësi të kufizuara. Që nga viti 2011, ndërtesa e rrënuar ka qenë bosh.
Pasi polemikat mbi të ardhmen e shtëpisë vazhduan dhe familja Pommer refuzoi t’ia dorëzonte pronësinë shtetit, ajo u konfiskua, gjë që përfundimisht çoi në vendimin për ta shndërruar atë në një stacion policie.
Edhe pse ndërtesa i nënshtrohet ligjeve që mbrojnë ndërtesat historike, këto ligje nuk u zbatuan për rinovimin e fundit sepse autoritetet qëllimisht hoqën të gjitha gjurmët para se të fillonin punimet. Megjithatë, sipas gazetës Der Standard, stili tradicional i ndërtimit i njohur në rajon është ruajtur.
Për t’u siguruar që ndërtesa të mos bëhej përsëri një strehë për neonazistët nga Gjermania, Austria dhe vende të tjera, mbetjet e veprës u shkatërruan ose u vendosën në një vend të fshehtë.
Vetëm një gur përkujtimor mbeti përpara ndërtesës, në mënyrë që të mos ishte e mundur të fotografohej shtëpia pa mesazhin e gdhendur në gur që shfaqej në foto: “Për paqe, liri dhe demokraci. Fashizmi nuk do të ndodhë më kurrë. Miliona të vdekur paralajmërojnë.”
Burimi: tesheshi
